Regiment piechoty koronnej Wacława Szczuki – oddział koronny autoramentu cudzoziemskiego wojska I Rzeczypospolitej wojska I Rzeczypospolitej przełomu XVII i XVIII wieku (okresu wojny polsko-tureckiej 1683–1699 i wielkiej wojny północnej).
Formowania i zmiany organizacyjne W pierwszej połowie XVII w. wojska zaciężne dzielono na dwa rodzaje: autoramentu polskiego i autoramentu cudzoziemskiego różniące się między sobą sposobem zaciągu i organizacją. Piechota stanowiła podstawę autoramentu cudzoziemskiego, a w swojej masie organizowana była według wzorów niemieckich i zwana potocznie „ludem ognistym”. Podstawową jednostką organizacyjną piechoty był regiment. Król wydawał na jego utworzenie patent wybranemu przez siebie człowiekowi (szefowi regimentu) i zawierał z nim umowę kapitulacyjną. Faktycznym dowódcą regimentu był pułkownik (oberster), który dobierał sobie sztab i dowódców kompanii. Ci ostatni rekrutowali szeregowych (gejmanów) tzw. systemem wolnego bębna.
W XVII wieku wojska Rzeczypospolitej prowadziły działania wojenne na kilku frontach. Walczyły z wojskami szwedzkimi, powstańcami Chmielnickiego, Carstwem Moskiewskim, Tatarami Chanatu Krymskiego i Imperium Osmańskim.
W obliczu nowej wojny z Turcją, do której Polska przystąpiła w 1883 w sojuszu zaczepno-odpornym z cesarstwem, sejm uchwałą z 17 kwietnia określił liczebność armii koronnej na 36000 porcji, w tym piechoty na 12870 stawek żołdu. W wyprawie pod Wiedeń miało wziąć udział 36 jednostek piechoty cudzoziemskiego autoramentu. Wojska koronne ześrodkowały się pod Krakowem. Stąd 15 sierpnia wyruszyły w dwóch kolumnach na południe. Całością dowodził król Jan III Sobieski. W odsieczy wiedeńskiej wziął udział też regiment stolnika wiskiego Wacława Szczuki liczący 276 porcji. Faktyczne dowództwo sprawował nad nim ppłk Weretycz. Żołnierze regimentu wchodzili w skład piechoty prawego skrzydła – brygady chorążego zatońskiego płk. Stanisława Morstina.
W wyniku silnego wyczerpania kraju długoletnią wojną z Turcją, w 1690 sejm warszawski obniżył komput wojska koronnego i ustalił liczbę piechoty niemieckiej na 11040 porcji, a węgierskiej na 650 porcji. Zgodnie z tym etatem, regiment kuchmistrza koronnego Wacława Szczuki liczył 300 porcji.
W 1699 sejm uchwalił przejście wojska na stopę pokojową. Zgodnie z nowym komputem regiment zredukowany został do 150 porcji.
W związku z rozpoczynającą sie wielką wojną północną, w organizacji piechoty cudzoziemskiego zaciągu zaszły pewne zmiany. Piechota niemiecka w tym czasie liczyła 6640 porcji i była zgrupowana w 24 regimentach. W 1702 regiment, już pod nowym szefostwem – podkanclerzego litewskiego Stanisława Antoniego Szczuki – nadal liczył 150 porcji i stacjonował w Berradyance i Hornostaypolu na Podlasiu.
W związku z trwającą wielką wojną północną, w 1703 sejm lubelski ustalił liczbę piechoty na 16600 porcji. Zgodnie z tym etatem batalion podkanclerzego litewskiego z ludźmi kasztelana lubelskiego Adama Kazimierza Szaniawskiego liczył 750 porcji.
Na przełomie 1709/1710 odnotowano w rejestrach 19 regimentów i batalionów piechoty o sile 12100 porcji. Zgodnie z etatem regiment podkanclerzego litewskiego i starosty bohusławskiego Lubomirskiego liczył 6 kompanii po 86 szeregowych; razem 516 „głów”.
W 1711 zmniejszono liczbę piechoty i zreorganizowano regimenty. Regiment koronny podkanclerzego litewskiego w kompucie nie występuje.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Regimenty piesze koronne Kategoria:Piechota koronna w dobie wojny polsko-tureckiej (1683–1699) Kategoria:Oddziały polskie walczące w bitwie pod Wiedniem Kategoria:Piechota koronna w dobie wojny północnej Kategoria:Regimenty autoramentu cudzoziemskiego Kategoria:Szczukowie herbu Grabie