Wilcza rzeka – powieść drogi autorstwa Wioletty Grzegorzewskiej, opublikowana w 2021 roku przez Wydawnictwo W.A.B., uhonorowana Nagrodą im. Włady Majewskiej przyznawaną w Londynie przez Związek Pisarzy Polskich na Obczyźnie.
Tematyka Wilcza rzeka to powieść drogi o charakterze autobiograficznym, która jest niemal reporterskim zapisem tułaczej podróży polskiej emigrantki z miasteczka Ryde na wyspie Wight do Hastings, zaczynającej się w pierwszym dniu ogłoszonej w Wielkiej Brytanii pandemii koronawirusa. Pisarka kreśli dramatyczne obrazy trwającej epidemii, codzienny klimat i rytm dnia mało uprzywilejowanych mieszkańców schronisk, wynajętych mieszkań, osób wyzyskiwanych i wyzyskujących, przegranych, poszkodowanych. Ostatnim promem udaje jej się, wraz z 13-letnią córką, psem i kotem, wyjechać i dotrzeć do Hastings. Powieść opowiada o doświadczeniu migracji, wykorzenienia oraz życia na styku kultur. Narracja koncentruje się na losach polskiej emigrantki mieszkającej w Wielkiej Brytanii, powracającej pamięcią do dzieciństwa i młodości spędzonych na polskiej prowincji.
Forma Bohaterka: narratorka, pisarka i emigrantka, funkcjonująca pomiędzy językami, miejscami i porządkami symbolicznymi. Świat przedstawiony: współczesna Anglia (m.in. Ryde, Hastings) oraz przywoływana retrospektywnie polska wieś Rzeniszów, znana z wcześniejszej twórczości autorki. Tematy: emigracja zarobkowa i kulturowa, tożsamość, bezdomność, miłość, pamięć cielesna i językowa, relacja człowieka z naturą, kobiecość, samotność, doświadczenie obcości. Styl i język: oszczędna, poetycka proza, oparta na skrócie i obrazie, z wyraźnym rytmem frazy; język pozbawiony patosu, skupiony na konkretach materialnych i zmysłowych. Tytułowa „wilcza rzeka” funkcjonuje jako metafora nurtu pamięci i życia emigracyjnego – nieoswojonego, zmiennego, wymykającego się stabilizacji.
Recepcja Wilcza rzeka spotkała się z szerokim zainteresowaniem krytyki literackiej. Justyna Sobolewska napisała na łamach Polityki, że książka przełamuje tematy tabu, opowiada o cielesności, seksualności kobiety i przełamuje też wstyd pisania o biedzie – sytuacja bohaterki i innych podopiecznych schroniska dla kobiet, które uciekły przed przemocą mężczyzn, jest upokarzająca, a system opieki społecznej w Wielkiej Brytanii nie działa dobrze. Recenzenci nazywali Wilczą rzekę „dziennikiem z zarazy”, podkreślali, że powieść jest przejmującym zapisem bezradności, rozpaczy, ale też hardości i siły charakteru, poprzetykany wspomnieniami z polskiego domu, opowieściami o traumach, rozpadającym się małżeństwie i miłości. Zwracano uwagę na nieheroiczny, pozbawiony mitologizacji obraz emigracji, ukazanej jako trudne doświadczenie codziennego trwania, pracy i językowego rozszczepienia. W interpretacjach akademickich powieść bywa odczytywana jako przykład współczesnej literatury pandemicznej, migracyjnej, sytuującej się pomiędzy autobiografią, esejem a prozą poetyckąZych J., Twórczość literacka współczesnych polskich migrantek jako materiał glottodydaktyczny, w: Czerkies T., Banach M. (red.), Kultura i literatura w glottodydaktyce polonistycznej wobec wymagań rzeczywistości, Biblioteka LingVariów. Glottodydaktyka, Księgarnia Akademicka Publishing, 2025, s. 125–144..
Nagrody Wilcza rzeka została uhonorowana londyńską nagrodą im. Włady Majewskiej przyznawaną przez Związek Pisarzy Polskich na Obczyźnie za najlepszą książkę roku 2021 dla pisarza polskiego mieszkającego i tworzącego poza krajem.
Przypisy
Kategoria:Polskie powieści współczesne Kategoria:Powieści Wioletty Grzegorzewskiej Kategoria:Powieści z 2021 Kategoria:Powieści, których akcja toczy się w Anglii