Regiment dragonii koronnej Jana Sobieskiego – oddział koronny autoramentu cudzoziemskiego wojska I Rzeczypospolitej połowy XVII wieku (okresu wojny moskiewskiej i wojny polsko-tureckiej 1672–1676).
Formowania i zmiany organizacyjne W pierwszej połowie XVII w. wojska zaciężne dzielono na dwa rodzaje: autoramentu polskiego i autoramentu cudzoziemskiego różniące się między sobą sposobem zaciągu i organizacją. Dragonia zaliczana była do autoramentu cudzoziemskiego, a jako rodzaj wojsk zaciężnych zaliczanych do „ludu ognistego” była w zasadzie piechotą; konie bowiem służyły jej wyłącznie do przemarszów, a walczyła głównie pieszo. Podstawową jednostką organizacyjną dragonii był regiment. Król wydawał na jego utworzenie patent wybranemu przez siebie człowiekowi (szefowi regimentu) i zawierał z nim umowę kapitulacyjną. Faktycznym dowódcą regimentu był pułkownik (oberster), który dobierał sobie sztab i dowódców kompanii. Ci ostatni rekrutowali szeregowych tzw. systemem wolnego bębna.
Przygotowania do nowej wojny z Rosją czynione były od dłuższego czasu. Zrujnowana prowadzeniem walk na kilku frontach w latach 50. XVII wieku Rzeczypospolita podjęła jeszcze jeden wysiłek i wystawiła siły zbrojne liczące około 60 000 koni i porcji, czyli około 54 000 żołnierzy. Z końcem 1659 armia koronna utrzymywała oddziały w sile około 39 000 stawek żołdu, a litewska około 20 000 koni i porcji. Przygotowania do kampanii przeciw Moskwie w 1660 cechowało tworzenie wielu nowych jednostek przy jednoczesnym spadku liczebności poszczególnych oddziałów w porównaniu z 1659.
Na naradzie wojennej odbytej w maju 1660 w Warszawie, postanowiono zachować podział sił i środków na trzy grupy: hetmana wielkiego koronnego Stanisława Rewy Potockiego, działającą wraz z Tatarami na Ukrainie, wojewody ruskiego Stefana Czarnieckiego wraz z Litwinami na Białorusi i hetmana polnego koronnego Jerzego Lubomirskiego pozostającą w odwodzie
Będący w grupie odwodowej, regiment dragonii chorążego wielkego koronnego Jana Sobieskiego pod dowództwem Zakliki liczył 599 porcji i w sierpniu 1660 ześrodkował się pod Kryłowem. W tym czasie posiadał 345 głów.
Regiment wziął udział w walkach z armią rosyjską Wasyla Szeremietiewa pod Lubarem i pod Cudnowem i z dążącą jej na odsiecz armią kozacką Jerzego Chmielnickiego (atamana Tymofieja Cieciury ).
Po zakończeniu działań w rejonie Lubaru, w listopadzie regiment odszedł na leże zimowe na Ukrainie. Liczył wtedy 484 porcje a początkowo dwuskwadronowym regimentem dowodził płk Zaklika.
Planowana przez króla i dowódców polskich wyprawa w 1661 nie doszła do skutku. Na przeszkodzie jej przeprowadzenia stanęła konfederacja koronna (Związek Święcony) zorganizowana w wyniku fermentu w wojskach, jaki z powodu niewypłacania żołdu z niespotykaną siłą ogarnął całe wojsko koronne. Regiment dragonii Sobieskiego przystąpił do konfederacji.
W 1672 wybuchła kolejna wojna z Turcją. Armia Imperium Osmańskiego pod dowództwem sułtana Mehmeda IV w walkach na Ukrainie osiągała początkowo znaczne sukcesy. W kolejnym roku sejm pacyfikacyjny nie tylko nie ratyfikował traktatu buczackiego, ale podjął uchwały o powiększeniu liczebności wojsk zarówno koronnych jak i litewskich. Jesienią 1673 król Michał Korybut Wiśniowiecki przekazał dowodzenie nad wojskami hetmanowi wielkiemu koronnemu Janowi Sobieskiemu, a połączone siły koronno-litewskie 9 listopada stanęły pod Chocimiem. Był wśród nich regiment dragonii marszałka i hetmana wielkiego koronnego Jana Sobieskiego pod dowództwem starosty bydgoskiego Franciszka Gałeckiego. W czasie bitwy liczył 569 porcji.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Regimenty dragonii I Rzeczypospolitej Kategoria:Oddziały I Rzeczypospolitej biorące udział w wyprawie cudnowskiej (1660) Kategoria:Regimenty autoramentu cudzoziemskiego Kategoria:Oddziały wojsk zaciężnych Kategoria:Dragonia w dobie wojny polsko-rosyjskiej (1654–1667) Kategoria:Dragonia koronna w dobie wojny polsko-tureckiej (1672–1676) Kategoria:Oddziały I Rzeczypospolitej biorące udział w bitwie pod Chocimiem (1673) Kategoria:Oddziały wojskowe Sobieskich herbu Janina