Jan Jakub Litauer (ur. 18 lutego 1873 w Warszawie, zm. 28 stycznia 1949 w Łodzi) – polski prawnik, specjalista w dziedzinie prawa i procesu cywilnego, adwokat, sędzia Sądu Najwyższego, historyk prawa, członek Komisji Kodyfikacyjnej RP.
Życiorys W wieku 16 lat ukończył gimnazjum w Warszawie, zaś w wieku 19 lat studia na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Stopień kandydata praw uzyskał broniąc w 1892 pracę na temat ogólnopaństwowego obywatelstwa w starożytnym Rzymie. Następnie odbył praktykę przygotowawczą do pracy na posadach sądowych w Warszawie i pracował jako pomocnik w Prokuratorii Generalnej Królestwa Polskiego. Od 1896 do 1939 pracował jako adwokat przysięgły, prowadząc własną kancelarię adwokacką przy ul. Natolińskiej 6 w Warszawie, specjalizując się w sprawach cywilnych. Początkowo publikował teksty naukowe i praktyczne, głównie na łamach „Gazety Sądowej Warszawskiej”, a także współpracował z redakcją czasopisma „Themis Polska”. W 1905 był współzałożycielem Towarzystwa Prawniczego w Warszawie – przez wiele lat był wiceprezesem sekcji cywilnej towarzystwa.
Podczas I wojny światowej, w okresie od lipca do września 1915, był zaangażowany w tworzenie polskich sądów obywatelskich, zostając sędzią obywatelskim. W latach 1916–1918 był redaktorem warszawskiego czasopisma „Kwartalnik Prawa Cywilnego i Handlowego” (poźn. „Kwartalnik Prawa Cywilnego i Karnego”), na łamach którego również publikował. Od 1918 do 1920 był przewodniczącym komitetu redakcyjnego.
Od 1917 przez kilka lat był sędziego Sądu Najwyższego. W 1919 został członkiem składu Komisji Kodyfikacyjnej Rzeczypospolitej Polskiej (KKRP). Pracował w Sekcji Procedury Cywilnej kierowanej przez Franciszka Fiericha, jako jej wiceprezes, a po śmierci Fiericha jako prezes Sekcji. W ramach działalności w KKRP koordynował do końca prace nad projektem kodeksu postępowania cywilnego. W latach 1920–1939 wykładał proces cywilny i prawo cywilne na Wolnej Wszechnicy Polskiej.
Ponadto w latach 20. publikował na łamach „Ruchu Prawniczego, Ekonomicznego i Socjologicznego” oraz „Przeglądu Prawa i Administracji”. Od 1930 współtworzył dwutygodnik „Nowy Proces Cywilny” (od 1931 pod nazwą „Polski Proces Cywilny”), będąc kierownikiem komitetu redakcyjnego. W latach 30. publikował w „Palestrze”, „Encyklopedii Podręcznej Prawa Prywatnego”, a także wchodził w skład Komitetu Redakcyjnego „Orzecznictwa Sądów Polskich”.
Po wybuchu II wojny światowej, w 1939, został aresztowany, a po kilku miesiącach zwolniony z aresztu z powodu choroby serca. Do końca wojny ukrywał się. Po upadku powstania warszawskiego i tułaczce, dotarł w 1945 do Łodzi, gdzie wznowił praktykę adwokacką. Pracował także jako konsultant w dziale ustawodawczym Ministerstwa Sprawiedliwości, opracowując dekrety mające ujednolicić prawo cywilne w Polsce. Ponadto został powołany na profesora zwyczajnego postępowania cywilnego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego. W 1946 został sędzią Sądu Najwyższego oraz redaktorem „Dodatku Cywilistycznego” miesięcznika „Państwo i Prawo”, na łamach którego publikował.
Życie prywatne Pochodził ze zasymilowanej rodziny żydowskiej. W 1887 przyjął chrzest w kościele ewangelicko-reformowanym. Był synem Arnolda Litauera i Felicji z domu Berson. Jego żoną była Amelia Aniela z d. Orgelbrand (1878–1955), córka Hipolita Orgelbranda. Para miała pięcioro dzieci, m.in.: Jana Karola (1897–1918), Elizę Temler, Zofię Sidor, Romanę Tworkowską oraz jedno, nieznane z imienia.
Zmarł z powodu choroby serca. Został pochowany na cmentarzu ewangelicko-reformowanym w Warszawie (sektor: T, rząd: 1, nr grobu: 2).
Odznaczenia Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (8 lutego 1930)
Publikacje Kodeks przemysłowca (1905, współautor: Józef Lange), Z dziejów sądownictwa okupacyjnego w Polsce (Warszawa 1915), Ustawodawstwo autorskie obowiązujące w Polsce (1922, współautor: Włodzimierz Dbałowski), Prawo cywilne obowiązujące na obszarze b. Kongresowego Królestwa Polskiego z orzecznictwem kasacyjnym (1923), Polska procedura cywilna (1930), Prawo cywilne, obowiązujące na obszarze b. Kongresowego Królestwa Polskiego (1930), Komentarz do procedury cywilnej. Postępowanie sporne, postępowanie zabezpieczające, przepisy wprowadzające k.p.c. (1933). Główne zasady ochrony posiadania w prawie rzeczowym (1947), Zagadnienia tzw. przewłaszczenia na zabezpieczenie (1948), Kodeks postępowania cywilnego – tekst z orzecznictwem Sądu Najwyższego oraz przepisy uzupełniające i związkowe (1947, współautor: Witold Święcicki), Kodeks postępowania niespornego. Księga 1, Część ogólna oraz przepisy szczegółowe jednolitego postępowania niespornego z objaśnieniami (1946), Kodeks postępowania niespornego. Część szczegółowa: nowe dekrety z zakresu postępowania niespornego z objaśnieniami (1947), O istocie nadużycia prawa (1949) – nieukończona.
Przypisy
Kategoria:Sędziowie Sądu Najwyższego II Rzeczypospolitej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wolnej Wszechnicy Polskiej Kategoria:Absolwenci Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Urodzeni w 1873 Kategoria:Zmarli w 1949 Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Pochowani na cmentarzu ewangelicko-reformowanym w Warszawie Kategoria:Prawnicy związani z Łodzią Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Członkowie Komisji Kodyfikacyjnej (II Rzeczpospolita) Kategoria:Adwokaci II Rzeczypospolitej Kategoria:Polacy pochodzenia żydowskiego Kategoria:Konwertyci na protestantyzm