Mecz piłkarski Szkocja – Walia (1876)

Mecz piłkarski Szkocja – Walia – mecz piłki nożnej, który odbył się 25 marca 1876 roku na stadionie Hamilton Crescent w , będącym wówczas obiektem domowym . Spotkanie to było pierwszym meczem w historii reprezentacji Walii. Był to zarazem pierwszy pojedynek Szkocji z przeciwnikiem innym niż Anglia.

Mecz został zorganizowany z inicjatywy , który kilka tygodni wcześniej – w odpowiedzi na list opublikowany w czasopiśmie „The Field” – założył Football Association of Wales (FAW). W celu zebrania kadry zamieszczono ogłoszenia w kilku periodykach sportowych, zapraszając do zgłaszania się piłkarzy urodzonych w Walii lub przebywających w kraju co najmniej trzy lata. Selekcja odbyła się na podstawie meczów próbnych rozegranych na Racecourse Ground we Wrexham. Ostateczny skład wyłonił FAW, a kapitanem drużyny został mianowany Kenrick.

Jako bardziej doświadczona drużyna, Szkoci zdominowali spotkanie i stworzyli liczne okazje bramkowe już w pierwszej połowie. W początkowej fazie meczu zdobyli gola bezpośrednio z rzutu rożnego, który jednak został anulowany. Prowadzenie objęli w 40. minucie za sprawą . Na początku drugiej połowy Walia próbowała przejść do gry bardziej otwartej w celu zdobycia bramki, jednak Szkoci wykorzystali brak doświadczenia rywali i strzelili dwa kolejne gole. Drugą bramkę zdobył po odbiciu piłki od słupka i dobitce, a trzeciego gola strzelił głową debiutant . Czwartą bramkę zdobył . Spotkanie obejrzało ponad 17 000 widzów – była to wówczas rekordowa frekwencja na meczu międzynarodowym.

Po tym pierwszym meczu obie reprezentacje spotykały się regularnie, rozgrywając coroczne mecze towarzyskie aż do 1884 roku, kiedy wprowadzono British Home Championship. W ramach tych rozgrywek Szkocja i Walia grały ze sobą co roku aż do 1984 (z wyłączeniem okresów zawieszenia rozgrywek międzynarodowych podczas I i II wojny światowej). Łącznie obie drużyny od pierwszego pojedynku rozegrały ponad 100 spotkań .

Tło Pierwszy oficjalnie uznany międzynarodowy mecz piłki nożnej rozegrano 30 listopada 1872 roku pomiędzy reprezentacjami Szkocji i Anglii. Wcześniej, w latach 1870–1872, odbyła się seria nieoficjalnych spotkań między tymi drużynami – wszystkie rozgrywane na stadionie krykietowym The Oval w południowym Londynie. W rezultacie zarówno Szkocja, jak i Anglia uznawane są za najstarsze narodowe reprezentacje w historii piłki nożnej. Po inauguracyjnym meczu obie drużyny spotykały się corocznie w ramach serii meczów towarzyskich. W 1876 roku, gdy zorganizowano pierwsze spotkanie z Walią, reprezentacja Szkocji miała już na koncie pięć oficjalnych meczów z Anglią.

Klubowa piłka nożna w Szkocji rozwijała się wówczas dynamicznie – Queen’s Park założono w 1867 roku, choć za najstarszy szkocki klub piłkarski uważa się , powstały w 1824 roku. Scottish Football Association (SFA) oraz rozgrywki Pucharu Szkocji utworzono w 1873 roku.

W Walii piłka nożna przez długi czas nie mogła przebić się do szerszej świadomości – dominowało tam rugby, szczególnie na południu kraju. Kluby piłkarskie powstawały w północnej Walii; w 1872 roku założono m.in. Druids i Wrexham. Do 1877 roku nie istniała żadna oficjalna liga ani puchar krajowy – dopiero wtedy wystartowały pierwsze rozgrywki Pucharu Walii. Pierwsza liga () powstała dopiero na początku XX wieku. Wcześniej kluby organizowały między sobą mecze towarzyskie na zasadzie ad hoc. Minęło kilkadziesiąt lat, zanim piłka nożna ugruntowała swoją pozycję także na południu Walii – Cardiff City jako pierwszy zespół z tego regionu zdobył Puchar Walii w 1912 roku.

Przygotowania mały|Wynnstay Arms (2010) we Wrexham, gdzie powstał Football Association of Wales krótko przed meczem W styczniu 1876 roku londyńczyk pochodzenia walijskiego, G.A. Clay-Thomas, zamieścił ogłoszenie w magazynie „The Field”, periodyku poświęconym sportowi i życiu na wsi, proponując utworzenie drużyny złożonej z Walijczyków mieszkających w Londynie, która zmierzyłaby się ze Szkocją lub Irlandią w rugby. z klubu Druids zauważył ogłoszenie, jednak uznał, że międzynarodowy mecz powinien odbyć się w piłce nożnej, a skład reprezentacji powinien obejmować zawodników z całej Walii. Proponowany przez Clay-Thomasa mecz rugby między Walijczykami z Londynu doszedł do skutku 15 marca 1876 roku. Kenrick napisał do „The Field”, informując, że piłkarze z północnej Walii przyjmują wyzwanie i zamieścił ogłoszenie o naborze:

mały|Współczesny widok Hamilton Crescent, gdzie rozegrano mecz w 1876 roku. W tle widoczny Partick Burgh Hall, zbudowany w 1872 roku Football Association of Wales (FAW) rozesłał zaproszenia do rozegrania meczu piłkarskiego do przedstawicieli federacji w Anglii, Szkocji i Irlandii. Anglia odrzuciła propozycję, a Irlandia wyraziła gotowość gry wyłącznie według zasad rugby. Szkocja przyjęła zaproszenie, dzięki czemu Walia stała się pierwszą reprezentacją, z którą Szkoci zmierzyli się w oficjalnym meczu międzynarodowym poza Anglią. FAW został formalnie założony w lutym 1876 roku w hotelu Wynnstay Arms we Wrexham w celu przygotowania tego spotkania. Początkowo planowano rozegranie meczu na terenie Walii, jednak Szkocja odrzuciła tę propozycję ze względu na trudności z ustaleniem dogodnego terminu. Jednocześnie zgodziła się na zorganizowanie rewanżu w Walii w następnym roku. W związku z tym walijska reprezentacja udała się do Szkocji, gdzie przeciwnik nie poniósł jeszcze żadnej porażki. Na miejsce spotkania wybrano stadion Hamilton Crescent w , należący do – ten sam obiekt, na którym w 1872 roku rozegrano pierwszy w historii oficjalny mecz międzynarodowy. Obawy FAW dotyczące sfinansowania wyjazdu drużyny doprowadziły do publicznego apelu o datki.

Aby zakwalifikować się do reprezentacji, zawodnicy musieli urodzić się w Walii lub mieszkać w kraju co najmniej przez trzy lata. Llewelyn Kenrick kontaktował się z licznymi walijskimi klubami i uniwersytetami w celu zebrania drużyny, jednak spotkał się z krytyką za rzekome pomijanie graczy z południa kraju. Główny zarzut dotyczył faktu, że większość ogłoszeń o naborze publikowano w angielskich periodykach sportowych, takich jak „The Field” i „Bell’s Life”, które nie miały szerokiego zasięgu w Walii. C.C. Chambers, kapitan , wystosował list do gazety „Western Mail”, w którym napisał: „…musiał nastąpić jakiś błąd i drużyna do meczu ze Szkocją ma być wybrana wyłącznie z północnej Walii. Z przyjemnością wystawię z tych stron zespół, który da radę każdej drużynie z północy”. Z kolei H.W. Davies, honorowy sekretarz South Wales Football Club, zauważył, że „bardzo niewielu, jeśli w ogóle jacykolwiek, graczy [na południu] wiedziało, że taki mecz… kiedykolwiek był rozważany, a co dopiero, że ustalono datę”. Kenrick nie wdawał się w bezpośrednią polemikę z autorami tych listów, jednak wyraził gotowość do przyjęcia na mecze próbne każdego zawodnika posiadającego odpowiednie umiejętności.

Mimo zastrzeżeń Kenrick i FAW kontynuowali przygotowania do meczu. Po otrzymaniu zgłoszeń FAW zorganizował serię meczów próbnych na Racecourse Ground we Wrexham, które odbyły się w lutym 1876 roku. Pierwszy mecz próbny rozegrano pomiędzy zawodnikami miejscowego Wrexham Football Club a Druids. Drugie spotkanie odbyło się tydzień później. Trzeci mecz próbny zaplanowano na 26 lutego 1876 roku – przeciwnikiem była połączona drużyna z Oswestry, złożona z graczy tamtejszych klubów piłkarskich. Spotkanie zostało jednak zakłócone, ponieważ sześciu z jedenastu powołanych zawodników, którzy mieli wystąpić w barwach Walii, nie pojawiło się na boisku. W ich miejsce zagrali inni lokalni gracze, którzy przybyli na mecz jako widzowie. Czwarty i ostatni mecz próbny rozegrano na początku marca. Dalsze spotkania odwołano, gdyż boisko przygotowywano już do zbliżającego się sezonu krykietowego. Szkocja również przeprowadziła mecze próbne – dotyczyły one wyłącznie graczy, którzy dotychczas nie reprezentowali kadry narodowej. Odbyły się one w lutym 1876 roku na Hampden Park.

Wybór drużyny Do ostatecznej kadry Llewelyn Kenrick mianował siebie kapitanem i powołał sześciu zawodników z własnego klubu, Druids, w tym , który urodził się w Szkocji, ale po uzyskaniu dyplomu lekarskiego przeniósł się do Walii i otworzył praktykę w Ruabon. Dwóch graczy pochodziło z lokalnej drużyny rywali, Wrexham, a jeden z angielskiego klubu . Jedynym reprezentantem południowej Walii w składzie był urodzony w Usk , który grał wówczas w drużynie Oxford University. Pozostali zawodnicy pochodzili z północnej Walii – z wyjątkiem . Edwards urodził się w Shrewsbury i w 1874 roku zagrał jeden mecz w barwach reprezentacji Anglii. Z zawodu prawnik, był członkiem . Wśród powołanych znaleźli się także bracia Thomson – bramkarz i napastnik – urodzeni w Anglii, lecz na stałe mieszkający w Walii. David Thomson pełnił funkcję kapitana Royal Denbighshire Militia. W Szkocji z dużym zainteresowaniem śledzono skład przyjeżdżającej drużyny walijskiej – szkockie gazety informowały, że w meczu mogą wystąpić m.in. i .

Wszyscy zawodnicy wybrani do reprezentacji Walii byli amatorami. Skład tworzyli: „dwóch prawników, handlowiec drewnem, student, żołnierz, kamieniarz, lekarz, górnik, kominiarz, pracownik biurowy i pracownik firmy ubezpieczeniowej”.

Podobnie jak Walijczycy, Szkoci wystawili sześciu graczy z jednego klubu – Queen’s Park. Trzech z nich – , i – debiutowało w reprezentacji narodowej. Moses McNeil był bratem , który do tej pory rozegrał trzy mecze w kadrze i również znalazł się w składzie. Lang stracił wzrok w jednym oku w wyniku wypadku w stoczni. W zespole szkockim zachowano większość zawodników, którzy trzy tygodnie wcześniej pokonali Anglię 3:0. Obie drużyny wystąpiły w formacji 2–2–6 (dwóch obrońców, dwóch pomocników i sześciu napastników).

Mecz Przed meczem Zawodnicy obu drużyn wspólnie udali się na stadion omnibusem z hoteli w Glasgow. Zostali powitani przez liczną grupę kibiców zgromadzoną wzdłuż trasy. Ponieważ reprezentacja Walii była wówczas drużyną nieznaną, mecz wzbudził duże zainteresowanie, a trybuna główna stadionu wypełniła się niemal całkowicie. Widzowie płacili za wejście pół korony (równowartość 1⁄8 funta), a tłum stojący przy linii bocznej boiska opisano we „Wrexham Guardian” jako „bardzo gęsty”. Aby lepiej widzieć ponad głowami zgromadzonych, kibice wspinali się na dachy zaparkowanych dorożek i omnibusów, a pobliskie pobocza również były pełne widzów. Oficjalna frekwencja wyniosła 17 000 osób – był to wówczas nowy rekord świata dla meczu międzynarodowego w piłce nożnej. Niektóre relacje sugerują jednak, że liczba ta mogła być jeszcze wyższa, ponieważ w pierwszej połowie zawaliło się ogrodzenie, co umożliwiło wejście na teren stadionu dodatkowych 100–200 osób.

Reprezentacja Walii wystąpiła w białych koszulkach z wyhaftowanymi na piersi piórami Księcia Walii oraz w czarnych spodenkach. Szkocja zagrała w niebieskich koszulkach i białych spodenkach. Każdy zawodnik miał skarpetki w innym kolorze, co ułatwiało publiczności rozpoznawanie poszczególnych graczy – wykaz kolorów zamieszczono w programie meczu.

Przebieg meczu