Wojciech Aleksander Przetakiewicz (ur. 19 lipca 1950 w Serocku, zm. 6 grudnia 2025 w m. Marianów k. Leszna) – polski inżynier i wynalazca, pułkownik w stanie spoczynku, profesor nauk technicznych, nauczyciel akademicki Wojskowej Akademii Technicznej im. Jarosława Dąbrowskiego (WAT) i Akademii Morskiej w Szczecinie (AMS) oraz profesor Instytutu Transportu Samochodowego (2007–2015), kierownik Pracowni Metalografii WAT (1976–1980), kierownik Laboratorium Metaloznawstwa WAT (1980–1986), kierownik Zakładu Metaloznawstwa WAT (1986–1991), prodziekan Wydziału Mechanicznego WAT ds. dydaktyczno-naukowych (1990–1991), prorektor ds. dydaktycznych WAT (1992–1997), pełnomocnik rektora Akademii Morskiej w Szczecinie (AMS) ds. nauki (2000–2020), wiceprzewodniczący Rady Naukowej Instytutu Transportu Samochodowego.

Wykształcenie W 1973 roku ukończył studia na Wojskowej Akademii Technicznej, uzyskując dyplom magistra inżyniera w specjalności mechanika i budowa maszyn. Następnie związał swoją dalszą karierę naukową z tą samą uczelnią, gdzie w 1980 roku uzyskał stopień doktora nauk technicznych w dyscyplinie inżynieria materiałowa. Stopień ten otrzymał po obronie rozprawy doktorskiej przygotowanej pod kierunkiem prof. Bohdana Ciszewskiego, zatytułowanej „Analiza zjawisk aktywowanych cieplnie w miedzi i niklu odkształconych zgniotem krytycznym”. Kolejnym etapem rozwoju naukowego było uzyskanie w 1986 roku stopnia doktora habilitowanego na podstawie monografii pt. „Zjawisko zgniotu krytycznego w metalach o sieci RSC o zróżnicowanej energii błędu ułożenia”. Profesor Przetakiewicz odbył zagraniczne staże badawcze, m.in. w 1995 roku w École nationale supérieure des mines de Saint-Étienne we Francji oraz w 1997 roku na University of Waterloo w Kanadzie. Każdy z tych etapów znacząco przyczyniał się do umacniania jego pozycji w środowisku akademickim. W 1993 roku otrzymał tytuł profesora nauk technicznych.

Działalność naukowo-dydaktyczna Uczestniczył w kilkudziesięciu projektach badawczych, w tym w 21 projektach finansowanych z budżetu na naukę – 6 w roli kierownika i 12 jako główny wykonawca. Wyniki wielu Jego prac znalazły zastosowanie w przemyśle zbrojeniowym i motoryzacyjnym oraz w produkcji maszyn spożywczych i w medycynie (implanty). Był autorem 9 książek – 2 monografii naukowych, 1 podręcznika i 6 skryptów. Opublikował 168 prac w czasopismach naukowych oraz wygłosił ponad 100 referatów konferencyjnych. Był rzeczoznawcą Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Mechaników Polskich (SIMP) w zakresie metaloznawstwa i obróbki cieplnej (od 1971).

Swoją drogę zawodową rozpoczął w latach 1973–1976, pełniąc funkcje dowódczo-techniczne w jednostkach Wojska Polskiego. W 1976 roku, kierując się rosnącym zainteresowaniem działalnością naukową, podjął pracę w Wojskowej Akademii Technicznej na stanowisku starszego asystenta. W kolejnych latach awansował na stanowiska adiunkta (1980), docenta (1986) oraz profesora nadzwyczajnego (od 1993). W latach 1997–2007 oraz ponownie w okresie 2010–2013 pełnił funkcję profesora zwyczajnego Wojskowej Akademii Technicznej.

Równolegle prowadził działalność naukowo-dydaktyczną poza macierzystą uczelnią. Od 1998 roku był związany z Akademią Morską w Szczecinie, gdzie przez ponad dwadzieścia lat pracował na stanowisku profesora zwyczajnego, a w latach 2019–2020 profesora. W okresie 2007–2015 był również zatrudniony jako profesor w Instytucie Transportu Samochodowego w Warszawie.

W swojej działalności naukowej koncentrował się na problematyce o istotnym znaczeniu aplikacyjnym, w tym na zagadnieniach ważnych z punktu widzenia obronności państwa. Jego badania obejmowały w szczególności: analizę cieplnie aktywowanych zmian mikrostrukturalnych w plastycznie odkształconych polikryształach o sieci aluminium, badania nad zjawiskiem nadplastyczności w stopach metali oraz kompozytach, ocenę przemian fazowych w stopach specjalnych oraz zależności pomiędzy ewolucją ich mikrostruktury a właściwościami mechanicznymi, chemicznymi i technologicznymi, zastosowanie zaawansowanych technologii przetwórstwa materiałów metalowych, w szczególności metod obróbki powierzchniowej (takich jak hartowanie i stopowanie laserowe, umacnianie wybuchowe, natryskiwanie plazmowe, azotowanie jarzeniowe i implantacyjne) w celu polepszenia właściwości eksploatacyjnych warstw wierzchnich elementów konstrukcyjnych, badanie zależności pomiędzy strukturą a właściwościami – zwłaszcza tribologicznymi – odlewanych kompozytów wzmacnianych cząstkami ceramicznymi, analizę wpływu parametrów rezystancyjnego spiekania na mikrostrukturę oraz właściwości, w szczególności dynamiczne, ciężkich spieków wolframowych, ocenę odporności stopów i kompozytów wielofazowych na erozję kawitacyjną. Prowadził zajęcia dydaktyczne na studiach magisterskich i doktoranckich z zakresu inżynierii materiałowej. Był promotorem dziesięciu rozpraw doktorskich, konsultantem pięciu postępowań habilitacyjnych oraz opiekunem naukowym czterdziestu dwóch prac dyplomowych. Pełnił także funkcję recenzenta dorobku naukowego około 80 kandydatów do tytułu naukowego, 9 kandydatów na stanowisko profesora, ponad 80 rozpraw habilitacyjnych, około 40 prac doktorskich oraz ponad 20 monografii i podręczników. Opublikował szereg felietonów, w tym na łamach forum akademickie, których część została wydana w formie książkowej już po jego śmierci w 2026 roku.

Działalność organizacyjna Aktywnie uczestniczył w pracach organizacyjnych licznych instytucji i stowarzyszeń naukowych. Pełnił m.in. funkcję przewodniczącego Komitetu Nauki o Materiałach Polskiej Akademii Nauk w latach 1996–2012, a także działał w Zespole Inżynierii Powierzchni Komitetu Budowy Maszyn PAN, Komisji Budowy Maszyn PAN Oddział w Poznaniu oraz Komisji Nauki o Materiałach PAN Oddział w Poznaniu.

Był również członkiem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego oraz Szczecińskiego Towarzystwa Naukowego. Prof. Przetakiewicz należał do grona współzałożycieli Polskiego Towarzystwa Materiałoznawczego, z którym był związany od 1995 roku, pełniąc w latach 1995–1998 funkcję wiceprezesa, a następnie będąc członkiem Zarządu Głównego w latach 1998–2011. Od 1992 roku był członkiem Polskiego Towarzystwa Stereologicznego, w którym w latach 1996–1998 sprawował funkcję wiceprezesa. Ponadto od 2007 roku działał w Stowarzyszeniu Inteligentnych Systemów Transportowych ITS Polska, a od 2008 roku był członkiem Polskiego Towarzystwa Naukowego Recyklingu.

W latach 1999–2019 był wybierany na sześć kadencji do Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów. Zasiadał również w Radzie Nauki przy Ministrze Nauki i Szkolnictwa Wyższego; w latach 2005–2008 pełnił funkcję wiceprzewodniczącego Komisji Badań na Rzecz Gospodarki, a w kadencji 2008–2011 był członkiem Komisji Badań na Rzecz Rozwoju Nauki. W okresie 2005–2009 przewodniczył Zespołowi Badań na Rzecz Obronności i Bezpieczeństwa przy Ministrze Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Nagrody i wyróżnienia Profesor Wojciech Przetakiewicz został uhonorowany wpisem do „Złotej Księgi Dokonań Wojskowej Akademii Technicznej” w 2006 roku, a w 2009 roku nadano mu tytuł Honorowego Profesora Wydziału Nowych Technologii i Chemii WAT. Jego aktywność naukowa oraz zaangażowanie organizacyjne były doceniane licznymi nagrodami, w tym Indywidualną Nagrodą Sekretarza Wydziału IV Nauk Technicznych Polskiej Akademii Nauk (1980), Nagrodą I stopnia Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego za najlepszą rozprawę habilitacyjną roku (1986), a także około dwudziestoma nagrodami Rektora Wojskowej Akademii Technicznej oraz Rektora Akademii Morskiej w Szczecinie. Wśród licznych odznaczeń państwowych, resortowych i środowiskowych przyznanych profesorowi Wojciechowi Przetakiewiczowi znalazły się m.in.:

Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2004)., Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1997)., Srebrny Krzyż Zasługi (1985), Złoty Medal „Za Długoletnią Służbę” (2009), Brązowy, Srebrny oraz Złoty Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny”, Brązowy, Srebrny oraz Złoty Medal „Za Zasługi dla Obronności Kraju”, Medal Komisji Edukacji Narodowej (1997), Srebrny i Złoty Medal „Za Zasługi dla WAT”, Medal Honorowy Stowarzyszenia Polskich Wynalazców i Racjonalizatorów im. Tadeusza Sendzimira (2010), Odznaka honorowa „Zasłużony Pracownik Morza” (2019), Złota Honorowa Odznaka Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Mechaników Polskich – SIMP (1994).

Wybrane publikacje Podręcznik Ciszewski B., Przetakiewicz W., Nowoczesne materiały w technice, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 1993, .

Monografie Bojar Z., Przetakiewicz W. (red.), Materiały metalowe z udziałem faz międzymetalicznych, BEL Studio, Warszawa 2006 . Przetakiewicz W., Zjawisko zgniotu krytycznego w metalach o sieci RSC o różnej energii błędu ułożenia, Wojskowa Akademia Techniczna, Warszawa 1985.

Skrypty Bojar Z., Przetakiewicz W., Ziencik H., Materiałoznawstwo: T. 2. Metaloznawstwo. Wojskowa Akademia Techniczna, Warszawa 1995. Bojar Z., Przetakiewicz W., Klimkiewicz J., Sobczyk Z., Ziencik H., Ćwiczenia laboratoryjne z ogólnej technologii metali. Wojskowa Akademia Techniczna, Warszawa 1985. Przetakiewicz W., Materiałoznawstwo – metaloznawstwo. Wojskowa Akademia Techniczna, Warszawa 1983. Przetakiewicz W. et al., Ćwiczenia laboratoryjne z metaloznawstwa. Wojskowa Akademia Techniczna, Warszawa 1981.

Artykuły naukowe Gawdzińska K., Chybowski L., Przetakiewicz W., Study of Thermal Properties of Cast Metal-Ceramic Composite Foams. Archives of Foundry Engineering, Vol. 17(4), 2017, s. 47-50. Gawdzińska K., Chybowski L., Przetakiewicz W., Laskowski R., Application of FMEA in the Quality Estimation of Metal Matrix Composite Castings Produced by Squeeze Infiltration. Archives of Metallurgy and Materials, vol. 62 (4), 2017, s. 2171-2182, doi: 10.1515/amm-2017-0320. Gawdzińska K., Chybowski L., Przetakiewicz W., Proper matrix-reinforcement bonding in cast metal matrix composites as a factor of their good quality, Archives of Civil and Mechanical Engineering, 16(3), 2016, s. 553-563. Bystrzycki J., Przetakiewicz W., Kurzydłowski K., Study of annealing twins and island grains in FCC alloy. Acta Metallurgica et Materialia 41 (9), 1993, s. 2639-2649. Przetakiewicz W., Kurzydłowski K., Grabski M., Grain boundary energy changes during grain growth in nickel and 316L austenitic steel. Materials Science and Technology 2 (2), 1986, s. 106-109.

Felietony Chybowski L., Przetakiewicz W., Akademia bez makijażu. Między kreatywnością a moralnością. Kaleidoskop, Szczecin 2026 . Przetakiewicz W., Chybowski L., Jak koroduje etyka w nauce. Forum Akademickie 02/2022, s. 36-38. Chybowski L., Przetakiewicz W., Warunki produktywności naukowej. Forum Akademickie 01/2022, s. 36-37. Chybowski L., Przetakiewicz W., Udowodnij, że jesteś warta tyle co kolega. O kobietach w naukach technicznych. Forum Akademickie 11/2021, s. 32-34. Chybowski L., Przetakiewicz W., Patent wart więcej niż wdrożone rozwiązanie. Rzecz o tym, jak środek stał się celem w działalności uczelni technicznych, Forum Akademickie 9/2021, s. 34-37. Przetakiewicz W., Profesor, to brzmi dumnie. Forum Akademickie 3/2013, On-line: https://prenumeruj.forumakademickie.pl/fa/2013/03/profesor-to-brzmi-dumnie/.

Przypisy

Kategoria:Polscy inżynierowie mechanicy Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wojskowej Akademii Technicznej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Morskiej w Szczecinie Kategoria:Urodzeni w 1950 Kategoria:Zmarli w 2025 Kategoria:Absolwenci Wojskowej Akademii Technicznej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem za Długoletnią Służbę Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju”