Podocarpus nubigenus Lindl. – gatunek rośliny z rodziny zastrzalinowatych (Podocarpaceae). Występuje w południowej części Ameryki Południowej.
Rozmieszczenie geograficzne Występuje w południowym Chile od regionu Araukania na północy do północnej części regionu Magallanes oraz w południowej Argentynie (prowincje Chubut, Neuquén, Santa Cruz). Najdalej na północy rośnie nad rzeką Toltén w prowincji Cautín (ok. 39°S), zaś na południu sięga do Isla Madre de Dios (50°S). Rozciągłość południkowa zasięgu w Argentynie jest mniejsza (mieści się między 40°S a 44°S). Gatunek ten jest najdalej na południe sięgającym przedstawicielem rodzaju zastrzalin.
Morfologia thumb Pokrój Zimozielone drzewo rozgałęziające się monopodialnie o prosto wzniesionym, walcowatym pniu. Osiąga do 25 m, rzadko do 30 m wysokości i do 2 m średnicy pnia. Kora ma barwę od szarej do czerwonawobrązowej i jest płytko bruzdowana. Korona jest za młodu stożkowata, z wiekiem zaokrągla się i w końcu ma kształt nieregularny. Młode pędy są obłe, bruzdowane, żółtozielone. Pączki są drobne, do 6 mm długości na mocno rosnących gałęziach. Liście Kształtu równowąsko-lancetowatego o długości 1,5–3 cm i szerokości 2–4 mm. Liście są proste lub lekko wygięte; na wierzchołku są dość nagle zaostrzone; sztywno skórzaste. Na górnej powierzchni ciemnozielone z jaśniejszą żyłką środkową, od spodu z dwoma szerokimi, białymi pasami. Organy generatywne Szyszki męskie wyrastają skupione po 2–4 u nasady liści na szczytach gałązek. Są walcowate, o długości 10–25 mm i szerokości do 3,5 mm. Szyszki żeńskie wyrastają pojedynczo na krótkich szypułkach w kątach liści. Składają się z dwóch nierównych, zrastających się łusek, które w stanie dojrzałym mają barwę czerwoną do ciemnofioletowej oraz średnicę i długość od 6 do 8 mm. Łuski obejmują jajowate nasiono o długości 8–9 mm i szerokości 6–7 mm, w stanie dojrzałym fioletowe.
Biologia i ekologia Zastrzalin ten rośnie na rzędnych od poziomu morza do ok. 1000 m n.p.m., maksymalnie do 1250 m n.p.m. Zwykle na glebach kwaśnych, wilgotnych do bagnistych, ze stagnującą wodą. Jest bardzo cienioznośnym gatunkiem, kiełkującym pod okapem nawet bardzo gęstych koron drzew i szybko rosnącym w przypadku pojawienia się luki w drzewostanie. W odpowiednich warunkach wyróżnia się szybkością wzrostu. Nie jest jednak zbyt długowieczny – rzadko osiąga 400 lat, zazwyczaj obumiera po 200 latach.
Gatunek ten zazwyczaj spotykany jest w deszczowych lasach strefy umiarkowanej, ale porasta też torfowiska (w tym tworząc lite drzewostany), a w części zasięgu położonej na wschód od Andów, w Argentynie oraz w wyższych położeniach górskich na południu zasięgu, rośnie zwykle w zbiorowiskach zaroślowych.
W lasach z jego udziałem skład gatunkowy bywa zróżnicowany – od dominacji różnych gatunków iglastych (z przewagą ficroji cyprysowatej Fitzroya cupressoides oraz udziałem Saxegothaea conspicua i Pilgerodendron uviferum) do lasów z dominacją drzew okrytonasiennych, zwykle Nothofagus nitida. Często w zbiorowiskach tych w warstwie drzew obecne są także: Drimys winteri, Laureliopsis philippiana, Nothofagus betuloides. W zbiorowiskach zaroślowych gatunkowi temu towarzyszą zazwyczaj: Embothrium coccineum, Ovidia andina i Desfontainia spinosa.
Systematyka Gatunek z sekcji Australis w obrębie rodzaju zastrzalin Podocarpus. Inne gatunki z tej sekcji rosną w Nowej Zelandii, Australii i Nowej Kaledonii.
Zagrożenia Ze względu na szerokie rozprzestrzenienie i lokalnie duże zasoby gatunek nie spełnia kryteriów gatunku zagrożonego – na czerwonej liście Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody (IUCN) uznany jest za gatunek bliski zagrożenia (NT). Zasoby populacji maleją z powodu przekształcania i niszczenia siedlisk, zajmowanych na potrzeby rolnictwa i plantacyjnej uprawy drzew. Stare okazy pozyskiwane są dla drewna, a młode na choinki.
Chroniony jest w szeregu parków narodowych, m.in. Chiloé, Alerce Andino, Laguna San Rafael.
Zastosowania Drewno uznawane jest za bardzo wartościowe, o dużych walorach estetycznych ze względu na zabarwienie – żółtawe z czerwonymi smugami. Służy do wyrobu mebli. Wykorzystywane jest także w społecznościach wiejskich jako opałowe. Młode drzewka pozyskiwane są na choinki.
Drzewo sadzone jest także jako ozdobne. Poza naturalnym zasięgiem uprawiane jest w obszarach o łagodnym klimacie morskim w Europie, zwłaszcza w Irlandii i południowej Anglii.
Uprawa i rozmnażanie Gatunek może być rozmnażany przez wysiew nasion i sadzonki. Nasiona zbiera się od grudnia do czerwca. Wymagają stratyfikacji polegającej na utrzymywaniu ich przez dwa lata w plastikowej torbie z torfowcem w temperaturze 4°C. Wysiane w podłoże z korą zastrzalinu lub sosnową w warunkach szklarniowych kiełkują w 60%.
W celu rozmnożenia wegetatywnego zalecane jest pozyskiwanie w okresie jesiennym półzdrewniałych pędów o długości 5 cm i umieszczenie ich pod osłoną foliową w warunkach szklarniowych w podłożu złożonym z piasku zmieszanego z torfem i kompostem w proporcji 1:1. Nie należy używać ukorzeniaczy. Po trzech miesiącach skuteczność ukorzeniania sięga 88%.
Przypisy
Kategoria:Zastrzalinowate