Zmysł wiary (łac. sensus fidei) – w ujęciu teologicznym nadprzyrodzona zdolność udzielona wierzącemu przez Boga w celu lepszego poznania Objawienia. Zbiorowa świadomość wiary określana jest jako sensus fidelium.
W Biblii Paweł Apostoł kilkukrotnie wskazuje na możliwość obdarzenia wiernych nadprzyrodzonym rozumieniem, jednak nie używa nigdzie pojęcia zmysłu wiary. Takie nauczanie przedstawia w Liście do Kolosan (Kol 1, 9n), Liście do Filipian (Flp 1, 9), 1 Liście do Koryntian (1 Kor 2, 16) i Liście do Efezjan (Ef 1, 8). Jan Apostoł zaznacza, że poznanie dzieła Chrystusa nastąpiło poprzez duchowe namaszczenie (1 J 2, 27).
W teologii Pierwszym teologiem, który analizował zagadnienie zmysłu wiary, był John Henry Newman.
Teologia pojmuje zmysł wiary jako dar Ducha Świętego dotyczący wiary i moralności, jednak udzielany nie tylko indywidualnie, ale i całej społeczności wiernych. Na to wskazuje instrukcja Donum Veritatis (1990), zaznaczając, że jedynie Kościół jako całość nie może popaść w błąd, w przeciwieństwie do wiernego czy grupy wiernych (niebezpieczeństwo herezji). Instrukcja wiąże nadprzyrodzony i powszechny zmysł wiary z nauczaniem Magisterium Kościoła, a encyklika Ut unum sint (1995) dodaje, że zmysł wiary jest wzbudzany przez Ducha Świętego, który wspomaga Magisterium Kościoła. Konstytucja soboru watykańskiego II Lumen gentium (1964) ujmuje zmysł wiary jako nadprzyrodzoną, pochodzącą od Ducha Świętego cechę ludu Bożego, dzięki której następuje zgodność nauczania w sprawie wiary i moralności. To z kolei daje możliwość pełniejszego stosowania wiary w życiu.
Zmysł wiary może stanowić podstawę do orzeczeń dogmatycznych. Stąd też Pius IX oraz Pius XII przez ogłoszeniem dogmatów odpowiednio o Niepokalanym Poczęciu Najświętszej Maryi Panny (1854) i Wniebowzięciu Najświętszej Maryi Panny (1950) poprosili biskupów o rozpoznanie wiary w te prawdy wśród wiernych. Jednakże do ogłoszenia dogmatu konieczne jest jego pochodzenie od Objawienia.
Zmysł wiary a zgoda wiary Od zmysłu wiary należy odróżnić konsens wiary (łac. consensus fidei), rozumiany jako zgoda wiernych w kwestii określonych treści wiary. Herbert Vorgrimler wskazuje na fakt, iż konsens wiary może być osiągnięty w dłuższym czasie, zmiennych warunkach i większej wspólnocie, co mogłoby podważyć jedność Kościoła. Stąd też Magisterium Kościoła zaznacza, że żadna prawda wiary nie zaistniała w wyniku konsensu. Nie zmienia to faktu, iż poznanie prawd wiary było związane z osiągnięciem konsensu na synodach i soborach.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Teologia katolicka