Jerzy Bohdan Piotr Dobrzański, ps. „Maciej”, „Irwid”, „Irwit”, „Paweł” (ur. 3 października 1889 w Warszawie, zm. 28 lub 29 kwietnia lub 29 września 1970 we Wrocławiu) – polski polityk, lekarz i społecznik, działacz konspiracyjny podczas II wojny światowej, major Armii Krajowej, zastępca (1943–1944) i p.o. okręgowego delegata Delegatury Rządu na Kraj w Wilnie (1944–1945), więzień radzieckich łagrów.
Życiorys Pochodził z rodziny szlacheckiej pieczętującej się herbem Leliwa, syn powstańca styczniowego Antoniego Hubal-Dobrzańskiego i Zofii Rudnickiej. Spokrewniony m.in. z lekarzem Aleksandrem Dobrzańskim. Uczestniczył w strajku szkolnym w 1905, w 1909 wstąpił do Polskiej Partii Socjalistycznej. Ukończył IV lub V Gimnazjum w Warszawie oraz Wydział Medyczny Uniwersytetu Jagiellońskiego. W czasie I wojny światowej był lekarzem na froncie przy Armii Imperium Rosyjskiego, przez półtora roku przebywał w austriackiej niewoli. W 1918 powrócił do kraju, od 1919 do 1923 lekarz w Wojsku Polskim, m.in. naczelny lekarz 3 Pułku Artylerii Ciężkiej; następnie od 1923 do 1939 był ordynatorem oddziału ginekologicznego szpitala kolejowego w Wilnie, równocześnie prowadził także prywatną przychodnię ginekologiczną. W okresie międzywojnia związany z PPS-Lewicą, w latach 1927–1934 radny miejski Wilna. Został prezesem Wileńskiego Towarzystwa Ginekologicznego i wiceprezesem Wileńskiego Kuratorium Opieki nad Ociemniałymi, kierował różnymi klubami sportowymi, działał też w Towarzystwie Uniwersytetu Robotniczego.
W okresie II wojny światowej pod pseudonimami „Maciej”, „Irwid” i „Irwit” uczestniczył w konspiracyjnych organizacjach, od 1939 należał do Związku Walki Zbrojnej, następnie do Armii Krajowej, osiągając rangę majora. W 1940 został członkiem Rady Wojewódzkiej Obrony Narodowej przy wojewódzkim dowództwie Służby Zwycięstwu Polski (jako reprezentant PPS – Wolność, Równość, Niepodległość), następnie po rozwiązaniu SWP wchodził w skład Konwentu Władz Politycznych województwa wileńskiego. Od jesieni 1939 do czerwca 1940 działał w jawnym i tolerowanym przez Litwinów Konwencie Polskim, od 1942 przewodniczył Wileńskiej Konwencji demokratycznej (zorganizowanej przez PPS oraz część ludowych i lewicowych podziemnych stronnictw politycznych); kierował także Okręgową Radą Polityczną przy Komendzie Okręgu Wilno Związku Walki Zbrojnej/Armii Krajowej. Współpracował z pismami „Polska w Walce”, „Jutro Polski”, „Nasza Wieś” „Droga Wolności” i „Polska Ludowa”; kierował redakcją wydawanej przez ZWZ/AK „Niepodległości” (1942–1945) i redagował biuletyn nasłuchu radiowego. Działał w Okręgowej Delegaturze Rządu na Kraj Wilno, w ramach Kierownictwa Walki Cywilnej tej Delegatury objął funkcję członka Komitetu Politycznego (Komitetu Oporu Społecznego), był także związany z okręgowym Biurem Informacji i Propagandy AK.
Latem 1943 został zastępcą okręgowego delegata Delegatury Rządu na Kraj Zygmunta Fedorowicza (formalnie zatwierdzony wiosną 1944). Po aresztowaniu tego ostatniego w lipcu 1944 prawdopodobnie od 6 września 1944 tymczasowo pełnił obowiązki okręgowego delegata w Wilnie, kierującego znacznie przetrzebioną przez zatrzymania administracją (pierwotnie przeznaczony na to stanowisko Henryk Jackiewicz ps. „Marian” został aresztowany już po tygodniu). 1 czerwca 1945 został aresztowany przez Sowietów w ramach kolejnej fali represji wobec urzędników Delegatury.
Został skazany na karę śmierci, którą następnie zamieniono na 10–20 lat łagru. Do 1956/7 przebywał w Workucie, zwolniony na skutek umowy repatriacyjnej. Następnie przeniósł się do rodziny do Wrocławia, gdzie do 1969 praktykował jako lekarz. Autor maszynopismu zawierającego wspomnienia z okresu wojennego w Wilnie.
Życie prywatne W 1916 poślubił Annę Darowską. Mieli dwoje dzieci, Irenę i Witolda (aresztowanych przez Sowietów w związku z działalnością ojca). Został pochowany na Cmentarzu Grabiszyńskim we Wrocławiu.
Odznaczenia W 1944 otrzymał Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami.
Przypisy
Kategoria:Absolwenci Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Członkowie Polskiej Partii Socjalistycznej – Lewica (1926–1931) Kategoria:Członkowie PPS-WRN Kategoria:Członkowie Służby Zwycięstwu Polski Kategoria:Członkowie Związku Walki Zbrojnej Kategoria:Delegaci okręgowi Delegatury Rządu na Kraj Kategoria:Dobrzańscy herbu Leliwa Kategoria:Jeńcy w niewoli austro-węgierskiej w czasie I wojny światowej Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Ludzie związani z polską prasą podziemną 1939–1945 Kategoria:Ludzie związani z Wilnem Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami Kategoria:Oficerowie Armii Krajowej Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Grabiszyńskim we Wrocławiu Kategoria:Polacy i obywatele polscy – więźniowie radzieckich łagrów 1945–1989 Kategoria:Politycy Polskiej Partii Socjalistycznej (1909–1918) Kategoria:Polscy działacze sportowi Kategoria:Polscy ginekolodzy Kategoria:Polscy lekarze wojskowi Kategoria:Polscy redaktorzy naczelni Kategoria:Radni Wilna (II Rzeczpospolita) Kategoria:Uczestnicy strajków szkolnych w Królestwie Kongresowym (1905–1908) Kategoria:Urodzeni w 1889 Kategoria:Zmarli w 1970