Podoficerska Szkoła Zawodowa im. Rodziny Nalazków – szkoła Sił Zbrojnych PRL kształcąca kandydatów na podoficerów i specjalistów dla wszystkich rodzajów wojsk z siedzibą w Elblągu.

Historia Podoficerska Szkoła Zawodowa im. Rodziny Nalazków została powołana rozkazem Ministra Obrony Narodowej nr 08/MON z dnia 15 lutego 1960. Szkoła zafunkcjonowała w miejsce Wojskowego Ośrodka Szkolenia Ogólnego nr 2 w Elblągu z zadaniem kształcenia dowódców podoficerów i specjalistów dla wszystkich rodzajów wojsk. Stacjonowała w kompleksie koszarowym przy ul. Armii Czerwonej, obecnie Królewiecka 169 (dzisiejszy pułk wsparcia dowodzenia Dowództwa Wielonarodowej Dywizji Północny-Wschód)Anatol Burtowski – Dziennik Bałtycki nr 206 z 11 października 1983 str. 3. Komendantem PSZ mianowany został płk Konrad Krajewski. W dniach 23 sierpnia do 30 września 1960 został przeprowadzony pierwszy egzamin konkursowy dla kandydatów do PSZ. 1 października 1960 odbyło się otwarcie Podoficerskiej Szkoły Zawodowej, w której uczestniczył szef Głównego Zarządu Wojska Polskiego gen. dyw. Wojciech Jaruzelski.

W dniach 23 czerwca do 26 czerwca 1961 została przeprowadzona w szkole inspekcja Głównego Inspektoratu Szkolenia Bojowego. W połowie roku 1961 Podoficerska Szkoła Zawodowa na podstawie Zarządzenia szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego Nr 032/Org. z dnia 5 lipca 1961 przeszła na nowy etat. W dniach od 1 lipca do 12 września zostały przeprowadzone egzaminy konkursowe na rok szkolny 1961/62. 15 maja 1962 Rada Państwa uchwaliła nadanie Podoficerskiej Szkole Zawodowej sztandaru, który przekazano uroczyście w dniu 19 maja 1962 w obecności władz regionu i stanu osobowego PSZ. W imieniu Rady Państwa na podstawie rozkazu nr 15/MON aktu wręczenia dokonał Minister Obrony Narodowej gen. broni Marian Spychalski. Podczas uroczystości nadano Podoficerskiej Szkole Zawodowej imię – Rodziny NalazkówDziennik Bałtycki nr 118 z 19 maja 1962 str. 1. Egzaminy konkursowe na rok szkolny 1962/63 przeprowadzono w dniach od 1 lipca do 20 lipca 1962.

W dniach od 7 do 19 sierpnia 1962 batalion szkolny elewów przebywał na obozie letnim w m. Zawiszany oraz na poligonie „Muszaki” k. Nidzicy i pod koniec sierpnia na poligonie „Modrzewina” k. Elbląga. W dniach 11-20 czerwca 1963 w Podoficerskiej Szkole Zawodowej odbyły się drugie egzaminy maturalne. W dniach od 1 lipca do 14 lipca zostały przeprowadzone egzaminy konkursowe na rok szkolny 1963/64. Od 13 lipca do 11 sierpnia 1963 cały stan osobowy szkoły przebywał na szkoleniu poligonowym w Drawsku Pomorskim. 1 września 1963 odbyła się w szkole pierwsza uroczysta promocja podoficerów zawodowych, w której uczestniczył Szef Głównego Inspektoratu Szkolenia Bojowego gen. dyw. Jan Śliwiński. W dniach 26 września do 30 listopada 1962 elewi przebywali na praktykach, a następnie zostali skierowani na 9-cio miesięczną specjalizację do szkół i Ośrodków szkoleniowych. 11 października 1963 na stopień generała brygady został mianowany komendant szkoły płk Konrad Krajewski, który 12 grudnia 1963 odszedł do rezerwy, a obowiązki komendanta objął płk Kazimierz Bąk. 28 czerwca 1964 odbyło się w szkole zakończenie roku szkolnego w Liceum dla dorosłych przy PSZ. Od 1 lipca do 27 lipca 1964 zgłosiło się 5200 kandydatów. W dniach 24 lipca do 15 sierpnia 1964 na poligonie drawskim szkoła została poddana inspekcji przez Główny Inspektorat Szkolenia Bojowego MON. 2 września 1964 odbyła się druga z kolei uroczysta promocja absolwentów. Rok szkolny 1964/65 rozpoczął się 2 października 1964.

29 sierpnia 1965 odbyła się promocja 580 elewów, a akt wręczenia dyplomu ukończenia szkoły dokonał gen. dyw. Zygmunt Huszcza. W dniach 25-29 kwietnia 1966 Główny Inspektor Szkolenia Bojowego przeprowadził w szkole inspekcję. 4 września 1966 odbyła się czwarta promocja absolwentów PSZ. 25 czerwca 1967 odbyło się uroczyste zakończenie roku szkolnego w Liceum dla pracujących przy PSZ. 4 lutego 1968 odbyła się przysięga wojskowa dla 919 elewów. W dniach 22-24 kwietnia 1968 w szkole odbyły się mistrzostwa strzeleckie POW. 15 czerwca 1968 cały stan osobowy wyjechał na szkolenie poligonowe na poligon Drawski. W 1969 została przeprowadzona inspekcja Szkoły z wynikiem 4,23. 12 lipca 1969 na podstawie rozkazu personalnego Ministra Obrony Narodowej Nr 173 z dnia 6.07.1969, stanowisko komendanta objął płk dypl. Kazimierz Drążczyk. W okresie 10-ciu lat Podoficerska Szkoła Zawodowa im. Rodziny Nalazków promowała na stopnie podoficerskie 3759 elewów. Z dniem 20 czerwca 1970 Podoficerska Szkoła Zawodowa im. Rodziny Nalazków Zarządzeniem Szefa Sztabu Generalnego WP nr. 026/Org. z dnia 27 marca 1970 została przeformowana na Ośrodek Szkolenia Wojsk Lądowych im. Rodziny Nalazków o etatowym stanie: 358 żołnierzy i 38 pracowników cywilnych.

Tradycje Sztandar mały|225px|Elbląg, 8 września 2023. Poczet sztandarowy z repliką sztandaru PSZ podczas uroczystości 60 rocznicy I promocji PSZ im. Rodziny Nalazków Sztandar został ufundowany przez społeczeństwo ziemi elbląskiej oraz zakłady pracy (m.in. Zamech).

Sztandar dla Podoficerskiej Szkole Zawodowej im. Rodziny Nalazków w Elblągu wręczył minister obrony narodowej gen. broni Marian Spychalski dla ówczesnego komendanta szkoły płk dypl. Konrada Krajewskiego. Uroczystość odbyła się 19 maja 1962 na Placu Konstytucji w Elblągu. Sztandar został ufundowany przez społeczeństwo ziemi elbląskiej oraz zakłady pracy (m.in. Zamech). Wręczenie sztandaru połączone było z nadaniem szkole imienia Rodziny Nalazków oraz z ceremonią ślubowania elewówIrena Zielińska-Nogowa – Tygodnik społeczno-kulturalny „Argumenty” nr 43 z 1968 s. 1; 6-7.

Płat sztandaru: Kwadrat o wymiarach 100 cm x 100 cm, wykonany z czerwonego i białego jedwabiu, obszyty złotą frędzlą. Strona główna (prawa): w centralnej części znajdował się orzeł bez korony (godło PRL), haftowany srebrnymi nićmi, otoczony wieńcem laurowym. W rogach płata umieszczono cyfry rzymskie. Strona odwrotna (lewa): Na czerwonym tle znajdował się napis: „W SŁUŻBIE OJCZYZNY LUDOWEJ”. Centralne miejsce zajmowała nazwa jednostki: „PODOFICERSKA SZKOŁA ZAWODOWA IM. RODZINY NALAZKÓW”. Drzewce: Zwieńczone głowicą w kształcie orła, pod którą znajdowała się pamiątkowa tabliczka z datą wręczenia: 19.V.1963.

Odznaka Odznaka Podoficerskiej Szkoły Zawodowej im. Rodziny Nalazków została wprowadzona Rozkazem nr 18 MON/1963. Zaprojektowana była przez elewów zespołu m.in. Edwarda Czerwińskiego oraz Bohdana Berga.

Odznaka wykonana w formie rombu o wymiarach ok. 45 × 25 mm. Wykonana z metalu, srebrzona i oksydowana, z elementami emaliowanymi. Symbolika centralna: Na środku tarczy znajdował się emaliowany na biało-czerwono centralny pas (barwy narodowe), na którym umieszczono stylizowany wizerunek otwartej księgi (symbol nauki i edukacji wojskowej) oraz nałożony na nią miecz skierowany ostrzem ku górze (symbol gotowości bojowej i rzemiosła żołnierskiego). W górnej części odznaki znajdował się wypukły napis: PSZ, a w dolnej części, pod mieczem, napis: ELBLĄG.

W niektórych wersjach kolekcjonerskich lub pamiątkowych pojawiało się również nazwisko patrona lub inicjały RN. Dominowała barwa srebrzysta (oksydowana), z wyraźnym akcentem biało-czerwonej emalii na fladze w tle miecza i księgi. Odznakę wręczano uroczyście absolwentom Szkoły Podoficerskiej wraz ze świadectwem ukończenia kursu i mianowaniem na pierwszy stopień podoficerski (kaprala). Była ona noszona na prawej piersi munduru wyjściowego.

Upamiętnienie

W Podoficerskiej Szkole Zawodowej dla upamiętnienia rocznicy śmierci Stanisława i Stefanii Nalazków oraz jej córki Stanisławy, przyjęto zwyczaj składania każdego roku w dniu 31 stycznia przysięgi wojskowej przez najlepszy pododdział szkolny pod pomnikiem patronów na Gliniaku w Mińsku Mazowieckim. Dzień 15 maja przyjęto jako święto jednostki.

I Zjazd Nalazków w Elblągu odbył się w dniach 30-31 sierpnia 2008. 9 grudnia 2008 powstało Stowarzyszenie im. Rodziny Nalazków celem pamięci i prowadzenia działalności na rzecz byłych żołnierzy Podoficerskiej Szkoły Zawodowej im. Rodziny Nalazków w Elblągu oraz innych charytatywnych inicjatyw. II Zjazd Nalazków został zorganizowany w dniach 28-29 sierpnia 2010, a III Zjazd Nalazków odbył się w Toruniu w dniach 6-7 czerwca 2014. W dniach 20-22 sierpnia 2015 odbył się IV Zjazd Absolwentów Podoficerskiej Szkoły Zawodowej im. Rodziny Nalazków w Elblągu. 8 września 2023 odbyły się obchody 60. rocznicy I promocji Podoficerskiej Szkoły Zawodowej im. Rodziny Nalazków w Elblągu. 15 września 2025 odbył się w Elblągu uroczysty apel z okazji 50-lecia zakończenia działalności Podoficerskiej Szkoły im. Rodziny Nalazków. Prezesem Stowarzyszenia Rodziny im. Nalazków aktualnie jest Leszek Chwalisz.

Struktura organizacyjna (1963) komenda i sztab wydział polityczny wydział szkolenia wydział ogólny kwatermistrz kwatermistrzostwo cykle szkoleniowe cykl taktyki cykl szkolenia ogniowego cykl panc. cykl łączności cykl chemiczny cykl wojsk saper. i inż. cykl budowy i eksploatacji sprzętu cykl szkolenia ogólnowojskowego liceum ogólnokształcące przy PSZ 1 batalion szkolny (I rocznik – 1, 2, 3, 4 kpsz po 3 plutony) pluton kompanii muzycznej 2 batalion szkolny (II rocznik – 5, 6, 7, 8 kpsz po 3 plutony) 3 batalion szkolny (III rocznik – 9, 10, 11, 12 kpsz po 3 plutony) kurs WOSO szkolna kompania orkiestrantów kompania medyczna kompania zabezpieczenia szkolenia i obsługi kompania gospodarcza

Komendanci W latach 1960–1970 komendantami byli: płk dypl./gen.bryg. Konrad Krajewski (1960–1963)Irena Zielińska-Nogowa – Tygodnik społeczno-kulturalny „Argumenty” nr 43 z 1968 s. 6-7 płk Kazimierz Bąk (1963–1969) płk dypl. Kazimierz Drążczyk (1969–1970)

Obiekty szkoleniowe strzelnica garnizonowa plac treningów ogniowych

plac ćwiczeń taktycznych „Modrzewina” k. Elbląga ośrodek sprawności fizycznej hala sportowa pływalnia kryta klub z biblioteką i kinem

Uzbrojenie, sprzęt Na uzbrojeniu PSZ im. RN między innymi znajdowały się: czołgi T-34/85, T-54, transportery opancerzone BTR-40, FUG, później SKOT 1AP, rozpoznawcze samochody opancerzone BRDM-1. Ponadto PSZ jako środków transportowych używał z rodziny pojazdów ciężarowych Star oraz samochodów terenowo-osobowych GAZ-69.

Zobacz też Szkolnictwo ludowego Wojska Polskiego

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne II Zjazd Nalazków w Elblągu (28-29.08.2010), youtube (1) III Zjazd Nalazków w Toruniu (06-07.06.2014), youtube (2) IV Zjazd Nalazków w Elblągu (20-22.08.2015), youtube (3) VI Zjazd Nalazków w Elblągu (08.09.2023), youtube (4)

Kategoria:Szkolnictwo ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Ludowe Wojsko Polskie w Elblągu