Pałac Kindlera w Pabianicach – zabytkowy pałac w Pabianicach, przy ulicy Zamkowej 26 był miejską siedzibą rodziny Kindlerów.
Historia Rudolf Kindler sprowadził się do Pabianic w 1848 roku i początkowo pracował w zakładach rodziny Krusche, a następnie w 1859 roku usamodzielnił się. W latach 70. XIX wieku wybudował nowy zakład zajmujący się produkcją tkanin półwełnianych i wełnianych. W 1887 roku przekształcił zakład w spółkę Towarzystwo Akcyjne Wyrobów Półwełnianych R. Kindler wraz z synami Juliuszem, Ludwikiem i Oskarem. Po jego śmierci w 1891 roku spółkę reprezentował Oskar Kindler.
W 1884 roku firma Rudolfa Kindlera kupiła nieruchomość przy ówczesnej głównej osi komunikacyjnej Pabianic – ulicy Zamkowej – od rodziny Filtzerów, co umożliwiło wybudowanie reprezentacyjnej siedziby przy ważnym szlaku miejskim i w bezpośrednim sąsiedztwie zakładów. Z czasem skromniejsza zabudowa przeobraziła się w pałacowy obiekt.
Po ogłoszeniu upadłości firmy w 1925 roku pałac przeszedł w ręce skarbu państwa i stał się siedzibą ekspozytury Łaskiego Urzędu Skarbu, Podatków i Opłat Skarbowych, a w czasie okupacji mieściły się tu instytucje zajmujące się skarbowością. Po II wojnie światowej pałac pozostał własnością państwa i obecnie jest siedzibą miejscowego Urzędu Skarbowego. mały|250px|Pałac Kindlera - wschodnia elewacja (2014) Architektura Budynek przy Zamkowej 26 jest przykładem eklektycznego pałacyku miejskiego z końca XIX wieku – parterowy (przez wiele lat w tej części budynku działała kawiarnia Mocca), częściowo jednopiętrowy, całkowicie podpiwniczony, z nieużytkowym niskim poddaszem, posadowionego na planie prostokąta i pierwotnie otoczonego ogrodzeniem oraz zielenią. Budynek wzniesiony z cegły, otynkowany. Nad piwnicami zastosowano stropy ognioodporne ceglane na belkach stalowych. Powyżej drewniane stropy belkowe. Dachy dwuspadowe o niewielkim kącie nachylenia połaci.
Klatka schodowa z jednobiegowymi schodami marmurowymi z kutą balustradą z kutymi w metalu słonecznikami. Dawne lampy i fragmenty stolarki przypominają o wcześniejszych funkcjach reprezentacyjnych. Główna klatka schodowe trójbiegowa (bieg środkowy krótszy ) drewniana o konstrukcji policzkowej ze świetlikiem.
Przestrzenny układ wnętrz powtarzający się na poszczególnych kondygnacjach, zatarły częściowo wtórne podziały. Wejście główne od strony wschodniej do podłużnej sieni podzielonej szklaną ścianą. Pomieszczenia reprezentacyjne zgrupowane w trakcie środkowym. Od strony południowej taras.
Elewacje północna ośmioosiowa z wysuniętymi ryzalitami obejmującymi trzy skrajne osie od strony wschodniej i dwie skrajne od zachodniej. Ściana boniowana pasowo, naroża ryzalitów oraz cokół podkreślone ciemniejszą barwą tynków. Podziały poziome zaznaczono gzymsem wieńczącym, gzymsem na wysokości parapetów okien parteru i gzymsem cokołowym. W cokole kwadratowe okna piwniczne. Otwory okienne ryzalitów na poziomie parteru prostokątne zamknięte prosto, w profilowanych opaskach zwieńczone trójkątnymi naczółkami na wolutowych wspornikach. Środkowe trzy otwory okienne zamknięte łukami półkolistymi, ujęte w opaski, z prostym gzymsem. Pod gzymsem płaskorzeźbiona dekoracja roślinna. Wszystkie otwory drugiej kondygnacji prostokątne zamknięte prosto, w opaskach z uszakami, różniące się szczegółami dekoracyjnymi. Oprawa otworów ryzalitu wschodniego najbogatsza. Belkowanie w tej części pałacu posiada fryz z płaskorzeźbionym motywem girland kwiatowych (w osiach skrajnych kwadratowe okienka poddasza ) i mocno wysunięty gzyms na kroksztynach. Dwie pozostałe części elewacji wieńczy fryz podzielony na prostokątne płyciny. Elewacja wschodnia dziesiecioosiowa z silnie wysuniętym ryzalitem obejmującym osie od piątej do dziewiątej. Na osi ryzalitu prostokątny otwór drzwiowy ujęty w pilastry przechodzące górą w wolutowe wsporniki balkonu. Balkon zdobi ażurowa balustrada. Drzwi balkonowe w opaskach z podtrzymywanym wolutami łukowym naczółkiem, pod nim płaskorzeźbiona dekoracja o motywach roślinnych. Otwory okienne ryzalitu prostokątne w opaskach, jedynie otwory na poziomie piętra w osiach skrajnych zdobione są prostymi gzymsami. Pozostałe otwory okienne na parterze, w elewacjach wschodniej i południowej posiadają opaski z prostym gzymsem. Elewację południową w części środkowej artykułują pilastry podtrzymujące gzyms kordonowy. Na piętrze oprawa otworów okiennych analogiczna jak w odpowiadających ich położeniu fragmentem elewacji północnej. W pałacu zachowały się oryginalne sztukaterie stropów w sieni i pomieszczeniach parteru traktu północnego.
W okresie powojennym pałac stopniowo tracił część pierwotnego uroku – zniknęło ogrodzenie i zieleń przed fasadą, które dawały wolną przestrzeń między ulicą a rezydencją. Dodatkowo dobudowano trzecią, bezstylową kondygnację, znacząco zmieniając proporcje bryły.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Pałac Kindlera [w:] Zabytek.pl [online] [dostęp 2026-04-02]
Kategoria:Pałace w województwie łódzkim Kategoria:Zabytki nieruchome w Pabianicach Kategoria:Architektura eklektyczna w województwie łódzkim Kategoria:Obiekty budowlane w Pabianicach