Purchawka drobniutka, kurzawka drobna, kurzawka drobniutka (Holocotylon dermoxanthum (Bonord.) R.L. Zhao & J.Xin Li, in Li, Cao, Phurbu, He, Zhu, Parra & Zhao) – gatunek grzybów z rodziny purchawkowatych (Lycoperdaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Holocotylon, Lycoperdaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go Carlo Vittadini w 1842 r., nadając mu nazwę Lycoperdon dermoxanthum. W 2024 r. R.L. Zhao & J.Xin Li, in Li, Cao, Phurbu, He, Zhu, Parra i Zhao przenieśli go do rodzaju Leptocaulis. Synonimy naukowe: Globaria dermoxantha (Vittad.) Quél. 1885 Bovista dermoxantha (Vittad.) De Toni 1888 Bovista dermoxantha (Vittad.) De Toni 1842 Lycoperdon dermoxanthum Vittad. 1842 Lycoperdon ericetorum Pers., J. Bot. (Desvaux) 2: 17 (1809) Utraria dermoxantha Quél., Enchiridion Fungorum in Europa media et praesertim in Gallia Vigentium: 241 (1886) Wśród mykologów brak jednomyślności co do pozycji taksonomicznej tego gatunku. Niektórzy uważają, że Lycoperdon dermoxanthum Vittad. Jest synonimem kurzawki drobnej Bovista dermoxantha (Vittad.) De Toni, w Index Fungorum jest odwrotnie: Bovista dermoxantha (Vittad.) De Toni jest synonimem Lycoperdon dermoxanthum Vittad. W wikipedii przyjęto ustalenia według Index Fungorum (po zmianach taksonomicznych L. dermoxanthum to obecnie Holocotylon dermoxanthum). W 1991 r. Wanda Rudnicka-Jezierska podała polską nazwę purchawka wrzosowa, Władysław Wojewoda w 2003 r. zarekomendował nazwę purchawka wrzosowata. Po przeniesieniu do rodzaju Leptocaulis obydwie polskie nazwy są niespójne z nazwą naukową.
Morfologia Owocnik Kulisty lub półkulisty o średnicy 0,5–3 cm, o podstawie czasami pofałdowanej, z podłożem luźno związany sznurami grzybniowymi. Powierzchnia szarobrązowa, egzoperydium początkowo prawie gładkie, potem chropowate, ziarniste, pod lupą z kępkami niskich i tworzących wyraźne skupiska dość trwałych, kolców, u młodych okazów białych, u starszych brązowych. Endoperydium papierowato-jedwabiste, matowe lub nieco błyszczące, szarobrązowe, rzadziej żółtobrązowe lub czerwonobrązowe, u podstawy czasem czarniawe. Po dojrzeniu pęka na szczycie okrągłym otworem o średnicy 0,2–1 mm, z czasem otwór nieregularnie rozszerza się. Gleba początkowo jasna, potem ciemniejąca, beżowobrązowa do oliwkowobrązowej. Podglebia brak, lub słabo wykształcone. Cechy mikroskopowe Wysyp zarodników beżowobrązowy. Bazydiospory 3,3–5,5 μm, kuliste lub owalne, gładkie lub z drobnymi brodawkami o wysokości do 0,3 μm, bez sterygm. Włośnia silna, dichotonomicznie rozgałęziona, dość cienkościenna, krucha, o barwie od żółtobrązowej do brązowej, z przegrodami oraz rzekomymi przegrodami i licznymi, bardzo drobnymi jamkami, bez zgrubień. Nibywłośnia słabo rozwinięta.
Występowanie i siedlisko Występuje na wszystkich kontynentach poza Antarktydą. Najwięcej stanowisk podano w Europie. Brak go w opracowanym przez Władysława Wojewodę wykazie wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, w internetowym atlasie grzybów jest opisany jako kurzawka drobna (Lycoperdon dermoxanthum) Vittad, jednak według Index Fungorum jest odwrotnie: kurzawka drobna (drobniutka) jest synonim purchawki drobniutkiej. W Polsce podano wiele stanowisk tego gatunku.
Naziemny grzyb saprotroficzny. Częściej spotykany jest na nizinach. Występuje na suchych, piaszczystych miejscach, wydmach, skałach, pastwiskach poboczach dróg, przeważnie poza lasem.
Przypisy
Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Purchawkowate