thumb|Uran-9 thumb|Sterowany radiowo samochód. Dayton, Ohio, 1921
Bezzałogowy pojazd naziemny (ang. unmanned ground vehicle, UGV), określany także jako bezzałogowa platforma lądowa, to pojazd bez człowieka na pokładzie poruszający się po gruncie. UGV mogą być używane w wielu zastosowaniach, w których obecność człowieka na pokładzie byłaby niewygodna, niebezpieczna, zbyt kosztowna albo niemożliwa. Zwykle pojazd ma czujniki do obserwacji otoczenia i albo samodzielnie steruje swoim zachowaniem, albo jest sterowany przez operatora za pośrednictwem teleoperacji.
W polskiej literaturze technicznej i wojskowej stosowane są przede wszystkim nazwy „bezzałogowy pojazd naziemny” oraz „bezzałogowy pojazd lądowy”, przy czym pierwsza z nich częściej pojawia się w publikacjach z zakresu robotyki, autonomii i planowania ruchu, a druga w opracowaniach wojskowych i logistycznych. Spotykane jest również określenie „bezzałogowa platforma lądowa”, jednak bywa ono używane raczej w odniesieniu do konkretnych platform konstrukcyjnych lub pojazdów specjalnych niż jako jedyny ogólny odpowiednik całej klasy UGV. W nowszych materiałach popularyzujących i wdrożeniowych pojawia się także forma „bezzałogowy pojazd naziemny” jako część szerszej rodziny pojazdów bezzałogowych obejmującej także konstrukcje nawodne i latające.
UGV są lądowym odpowiednikiem bezzałogowych statków powietrznych, bezzałogowych pojazdów podwodnych i bezzałogowych pojazdów nawodnych. Roboty bezzałogowe są używane w działaniach wojennych, ale również w zastosowaniach cywilnych i komercyjnych.
Historia thumb|Sterowany radiowo samochód, 1921 mały|Nadajnik systemu Telekino
W 1904 hiszpański inżynier Leonardo Torres Quevedo rozwijał system sterowania radiowego, który nazwał . Jako formę pierwszego testu wybrał trójkołowy pojazd lądowy (trójkołowiec), osiągający efektywny zasięg 20–30 metrów. Był to pierwszy znany przykład bezzałogowego pojazdu naziemnego.
Pierwszymi prototypami wybuchowych dronów-robotów były francuskie „torpedy lądowe” Aubriot-Gabet, opracowane we Francji w 1915 roku, oraz Crocodile Schneider-Creusot. Dwadzieścia egzemplarzy wprowadzono do służby w w lipcu 1915.
mały|Odbiornik systemu Telekino
W działającym zdalnie samochodzie opisanym w październikowym numerze magazynu World Wide Wireless z 1921 roku, wydawanego przez RCA, zastosowano sterowanie radiowe. Zakładano, że technologię tę będzie można dostosować do czołgów. W latach 30. Związek Radziecki opracował teletank, niewielki czołg uzbrojony w karabin maszynowy. Był sterowany radiowo z innego czołgu i użyto go m.in. podczas wojny zimowej (1939–1940) oraz na początku wojny II wojny światowej po rozpoczęciu operacji „Barbarossa”. W czasie II wojny światowej Brytyjczycy opracowali w 1941 radiowo sterowaną wersję czołgu piechoty Matilda II, znaną jako „Black Prince”, przewidzianą do prowokowania ukrytych dział przeciwpancernych do otwarcia ognia albo do misji wyburzeniowych. Zamówienie na 60 pojazdów anulowano z uwagi na koszty przeróbki przekładni na typ Wilsona.
mały|Goliath w Muzeum Powstania Warszawskiego
Od 1942 roku niemiecki Wehrmacht używał Goliatha do zdalnie sterowanych prac wyburzeniowych. Goliath był pojazdem gąsienicowym przenoszącym 60 kg ładunku wybuchowego i kierowanym przewodem sterującym. Wzorowano go na miniaturowym francuskim pojeździe gąsienicowym zdobytym po klęsce Francji w 1940 roku. Ze względu na koszt, niską prędkość, zależność od przewodu sterującego i słabą ochronę przed bronią Goliath nie był uznawany za udaną konstrukcję.
Pierwszy duży program rozwoju mobilnego robota, nazwany , powstał w latach 60. jako badanie prowadzone dla amerykańskiej Defense Advanced Research Projects Agency (DARPA). Shakey był platformą kołową wyposażoną w kamerę telewizyjną, czujniki i komputer, które wspomagały go w wykonywaniu zadań, takich jak podnoszenie drewnianych klocków i umieszczanie ich w określonych miejscach zgodnie z poleceniami. DARPA rozwijała następnie kolejne serie autonomicznych i półautonomicznych robotów naziemnych, często wspólnie z armią Stanów Zjednoczonych. W ramach programu Strategic Computing Initiative prowadzonego w latach 1983–1993 DARPA zademonstrowała około 1985 roku Autonomous Land Vehicle (ALV), pierwszy UGV zdolny do całkowicie autonomicznej nawigacji po drogach i poza nimi z użytecznymi prędkościami.
Znaczenie UGV wzrosło po pełnoskalowej rosyjskiej inwazji na Ukrainę oraz gwałtownym wzroście użycia bezzałogowych statków powietrznych. 29 marca 2024, w trakcie walk koło Berdyczi, rosyjskie siły miały użyć uzbrojonych w AGS-17 UGV do bezpośredniego natarcia na pozycje przeciwnika; wydarzenie to opisywano jako pierwsze odnotowane użycie UGV do bezpośredniego szturmu na linii frontu. W lipcu 2025 3. Samodzielna Brygada Szturmowa podała, że podczas operacji w obwodzie charkowskim rosyjscy żołnierze poddali się po ataku prowadzonym wyłącznie przez drony powietrzne i naziemne, co brygada określiła jako precedens tego rodzaju. 22 grudnia 2025 ta sama formacja informowała, że ukraiński UGV Droid TW 12.7 uzbrojony w karabin maszynowy kalibru .50 utrzymywał pozycję przez 45 dni, będąc sterowany zdalnie lub z wykorzystaniem funkcji AI, bez bezpośredniego wsparcia piechoty.
Konstrukcja UGV zazwyczaj obejmują: platformę pojazdu, sensory, systemy sterowania, interfejs naprowadzania, łącza komunikacyjne oraz elementy integracji systemów.
Platforma Platformą może być samochód, ciężarówka, pojazd terenowy lub inna konstrukcja, obejmująca układ lokomocji, czujniki i źródło zasilania. Typowymi formami lokomocji są gąsienice, koła i nogi. Platforma może mieć konstrukcję przegubową i może być łączona z innymi modułami. Źródłami energii mogą być silniki spalinowe, akumulatory lub wodór.
Sensory Sensory tworzą model otoczenia, pokazując inne pojazdy, pieszych i przeszkody. Lokalizują one także pojazd na trasie nawigacyjnej. Do stosowanych czujników należą m.in. kompasy, odometry, inklinometry, żyroskopy, kamery, dalmierze laserowe i ultradźwiękowe, odbiorniki GPS oraz technika podczerwieni.
Systemy sterowania Bezzałogowe pojazdy naziemne są zazwyczaj uznawane za zdalnie sterowane albo autonomiczne, chociaż sterowanie nadzorcze stanowi połączenie pracy autonomicznej i zdalnej.
thumb|Guardium używany przez Siły Obronne Izraela w działaniach ochrony granic
Zdalnie sterowane Zdalnie sterowany UGV jest kontrolowany przez operatora. Operator podejmuje decyzje na podstawie bezpośredniej obserwacji wzrokowej albo danych z czujników, takich jak kamery. Podstawowym przykładem działania zdalnego jest zdalnie sterowany samochód-zabawka.
Autonomiczne thumb|Amerykański . Program anulowano w 2011. Autonomiczny UGV (AGV) jest robotem autonomicznym, w którym część lub całość funkcji operatora przejmują algorytmy sterowania i techniki sztucznej inteligencji. Pojazd wykorzystuje dane z sensorów do percepcji otoczenia, lokalizacji, nawigacji, planowania trasy i podejmowania decyzji, co może ograniczać potrzebę stałego nadzoru człowieka.
Pojazd autonomiczny musi mieć zdolność do:
nawigacji na podstawie map lub innych reprezentacji środowiska, umożliwiających wybór trasy od punktu początkowego do celu, wykrywania obiektów i przeszkód, takich jak ludzie, pojazdy i elementy otoczenia, przemieszczania się między punktami pośrednimi bez bezpośredniej pomocy człowieka, unikania kolizji i bezpiecznego dotarcia do celu.
Robot może być także wyposażony w mechanizmy uczenia maszynowego, które pozwalają mu uczyć się na podstawie danych i interakcji ze środowiskiem, dostosowywać strategie działania do dynamicznych i niepewnych warunków oraz podejmować decyzje w czasie rzeczywistym.
W przypadku systemów autonomicznych ich projektowanie i rozwój powinny być zgodne z podstawowymi zasadami etycznymi, w tym z zasadą zapobiegania szkodom i zapewnienia odpowiedniego nadzoru nad działaniem systemu.
Uzbrojone maszyny autonomiczne muszą rozróżniać między kombatantami a cywilami. Jest to szczególnie ważne w konfliktach, w których walczący celowo podszywają się pod cywilów, aby uniknąć wykrycia. Nawet bardzo dokładne, ale niedoskonałe systemy mogą powodować niedopuszczalne straty wśród ludności cywilnej.
Interfejs naprowadzania mały|Stanowisko operatora bezzałogowego pojazdu naziemnego Interfejs między maszyną a operatorem może obejmować joystick, oprogramowanie autonomiczne albo polecenia głosowe.
Łącza komunikacyjne Komunikacja między UGV a stacją sterowania może odbywać się przez radio lub światłowód. Może obejmować także komunikację z innymi maszynami i robotami.
Integracja systemów Różne elementy sprzętowe i programowe muszą współdziałać, aby wytworzyć pożądany efekt.
Zastosowania W 2025 roku stosowano szeroką gamę UGV. Zwykle zastępują one człowieka w sytuacjach niebezpiecznych, takich jak obsługa materiałów wybuchowych i użycie pojazdów do rozbrajania bomb, gdy potrzebna jest dodatkowa siła albo mniejsze rozmiary, albo tam, gdzie człowiek nie może wejść bezpiecznie. Zastosowania wojskowe obejmują obserwację, rozpoznanie i wykrywanie celów. UGV są używane także w rolnictwie, górnictwie i budownictwie. Mogą być przydatne również w działaniach logistycznych na lądzie i na morzu.
UGV rozwija się również z myślą o operacjach pokojowych, naziemnym dozorze, służbie na bramach i punktach kontrolnych, obecności patrolowej na ulicach miast oraz wspieraniu akcji policyjnych i wojskowych w terenie zurbanizowanym. UGV mogą „przyjąć pierwszy ogień” przeciwnika, ograniczając straty wśród żołnierzy i funkcjonariuszy. Ponadto są wykorzystywane w akcjach ratowniczych i odzyskiwania, m.in. do poszukiwania ocalałych po atakach z 11 września na terenie Ground Zero. W Hongkongu lotnisko wykorzystuje autonomiczne pojazdy patrolowe i inne bezzałogowe pojazdy do zadań operacyjnych i ochronnych.
Zastosowania kosmiczne NASA wykorzystała UGV m.in. w programie Mars Exploration Rover, obejmującym dwa łaziki: Spirit i Opportunity. Oba działały znacznie dłużej niż zakładano. Curiosity wylądował na Marsie 6 sierpnia 2012 i pozostaje aktywny w ramach przedłużonej misji.
Zastosowania cywilne i komercyjne Cywilne zastosowania obejmują automatyzację procesów w środowiskach produkcyjnych. UGV pełniły także rolę autonomicznych przewodników w Carnegie Museum of Natural History i podczas Expo.02 w Szwajcarii.
Rolnictwo thumb|Autonomiczny ciągnik firmy Krone UGV są jednym z typów robotów rolniczych. Bezzałogowe ciągniki mogą pracować przez całą dobę, co pomaga wykorzystać krótkie okna pogodowe w okresie zbiorów. UGV używa się do oprysku i przerzedzania upraw. Mogą także monitorować stan upraw i zwierząt hodowlanych.
Produkcja W środowisku produkcyjnym UGV są używane do transportu materiałów.Firmy z branż AGD czy motoryzacji używają ich do transportu ładunków pomiędzy halami w formie autonomicznych pociągów logistycznych. Firmy z sektora lotniczego wykorzystują takie pojazdy do precyzyjnego pozycjonowania i przemieszczania ciężkich, wielkogabarytowych elementów między stanowiskami produkcyjnymi, co może być szybsze niż użycie dużych suwnic i pozwala ograniczyć narażenie ludzi na niebezpieczeństwo.
Górnictwo UGV mogą być używane do przejazdu przez tunele kopalniane i ich mapowania. Łącząc radar, laser i sensory wizyjne, UGV są rozwijane również do trójwymiarowego mapowania powierzchni skalnych w kopalniach odkrywkowych.
Łańcuch dostaw W systemach zarządzania magazynem UGV mają wiele zastosowań: od przenoszenia towarów przez autonomiczne wózki widłowe i przenośniki po skanowanie stanów magazynowych i inwentaryzację. Pojazdy AGV są szeroko używane w magazynach do obsługi towarów niebezpiecznych dla ludzi, np. żrących lub łatwopalnych, albo wymagających specjalnego postępowania, np. przejazdu przez mroźnie.
Reagowanie kryzysowe