thumb|Schematyczny przykład prowadzenia obiektu ruchomego po wiązce laserowej

Naprowadzanie po wiązce (także naprowadzanie w wiązce prowadzącej, , , LOSBR) – technika naprowadzania pocisku kierowanego na cel za pomocą wiązki radarowej albo laserowej. Nazwa odnosi się do sposobu lotu pocisku, który porusza się „wzdłuż” wiązki naprowadzającej skierowanej na cel. Jest to jeden z prostszych układów naprowadzania; był szeroko stosowany we wczesnych systemach rakietowych, lecz z czasem w części zastosowań zastępowano go innymi metodami naprowadzania.

Zasada działania Naprowadzanie po wiązce opiera się na sygnale skierowanym na cel. Sygnał ten nie musi być bardzo silny, ponieważ nie służy jednocześnie do śledzenia celu i do przekazywania pełnego zestawu komend sterujących.

W typowym układzie stanowisko celownicze albo stacja naprowadzania w rejonie startu kieruje w stronę celu wąską wiązkę radarową albo laserową. Po wystrzeleniu pocisk zostaje „przechwycony” przez wiązkę, a następnie dąży do utrzymania się w jej obrębie, podczas gdy stanowisko naprowadzania nadal utrzymuje wiązkę na celu. W tej metodzie układ sterowania pocisku nie naprowadza go bezpośrednio na odbitą energię od celu, lecz utrzymuje go na osi wiązki prowadzącej.

Naprowadzanie radarowe po wiązce Naprowadzanie po wiązce radarowej było jedną z najprostszych metod naprowadzania pocisków ziemia–powietrze i z tego powodu rozpowszechniło się w okresie po II wojnie światowej. Wczesnym przykładem brytyjskiego pocisku tego typu był Brakemine, testowany od 1944 roku.

Wadą naprowadzania radarowego po wiązce jest to, że wiązka rozszerza się wraz ze wzrostem odległości od nadajnika. Oznacza to, że im dalej od stacji naprowadzania znajduje się pocisk, tym mniejsza jest dokładność prowadzenia. Drugi istotny problem wynika z geometrii przechwycenia: pocisk prowadzony po wiązce leci zasadniczo po prostej do celu, co przy zwalczaniu szybkich celów na dużych odległościach oznacza gorsze warunki energetyczne i utrudnia wykonanie manewru końcowego.

Jednym ze sposobów ograniczenia tej słabości było użycie dwóch radarów – jednego do śledzenia celu i drugiego do prowadzenia pocisku – z komputerem wyliczającym poprawioną trajektorię przechwycenia. Rozwiązanie to zwiększało jednak złożoność i koszt systemu. Z tego powodu w wielu systemach dalekiego i średniego zasięgu zaczęto odchodzić od czystego naprowadzania po wiązce. Dobrym przykładem jest RIM-2 Terrier, którego późniejsze wersje przeszły z naprowadzania po wiązce na półaktywne naprowadzanie radarowe, co poprawiło skuteczność zwłaszcza przeciw celom lecącym nisko.

Naprowadzanie laserowe po wiązce Naprowadzanie po wiązce laserowej stało się ponownie ważne wraz z rozpowszechnieniem lekkich znaczników i celowników laserowych. W praktyce współczesnej metoda ta jest stosowana przede wszystkim w wybranych przeciwlotniczych i przeciwpancernych systemach rakietowych krótkiego zasięgu.

W systemach tego rodzaju operator utrzymuje cel w polu widzenia celownika, a pocisk – zwykle za pomocą czujników umieszczonych z tyłu – utrzymuje się wewnątrz wiązki laserowej prowadzącej do celu. Rozwiązanie to wykorzystują m.in. RBS 70, Starstreak, ADATS, 9K121 Wichr, 9K120 Swir i Stugna-P.

W przypadku systemu RBS 70 NG producent podkreśla „niezakłócalne naprowadzanie laserowe” oraz określa pocisk jako . Thales opisuje z kolei Starstreak jako system klasy LBRM (). Ukraiński system Stugna-P jest przez producenta określany jako naprowadzany półautomatycznie „wiązką laserową”.

Zobacz też dalmierz laserowy Samonaprowadzanie półaktywne układ naprowadzania

Przypisy

Kategoria:Radiolokacja Kategoria:Lasery Kategoria:Technika wojskowa