Masakra w Biłce Szlacheckiej – masakra dokonana przez oddziały Ukraińskiej Armii Halickiej (UHA) we wsi Biłka Szlachecka (obecnie Biłka Górna), do której doszło 24 listopada 1918 roku w okresie wojny polsko-ukraińskiej.
Tło historyczne Po rozpadzie Austro-Węgier i proklamowaniu Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej (ZURL) 1 listopada 1918 roku wybuchł konflikt zbrojny o Galicję Wschodnią między Polską a Ukraińcami. Oddziały ukraińskie zajęły Lwów, co doprowadziło do walk o miasto (obrona Lwowa). Po wycofaniu się sił ukraińskich ze Lwowa w listopadzie 1918 roku w okolicznych polskich wsiach dochodziło do aktów represji i przemocy wobec ludności cywilnej uznawanej za lojalną wobec Polski.
Biłka Szlachecka była wówczas dużą wsią zamieszkaną głównie przez Polaków, w której proboszczem parafii rzymskokatolickiej od 1909 roku był ks. Adam Hentschel, aktywny działacz narodowy i społeczny. 7 listopada 1918 wpadło do wsi kilku uzbrojonych Ukraińców, zaczęli strzelać, raniąc wójta. Przyszli na plebanię, szukając ks. Hentschela grozili wikaremu, lecz nie znajdując tam proboszcza, odeszli.
Przebieg Dnia 24 listopada w niedzielę o godz. 9 rano, gdy mieszkańcy Biłki zbierali się do kościoła, ukraińskie oddziały zaczęły ostrzeliwać wieś, wtargnęli następnie do niej i zamordowali dwóch chłopaków. Zaskoczeni znienacka mieszkańcy, samorzutnie, bez poprzedniego zorganizowania się, stanęli do obrony i napad odparli. Jednak wieczorem tego samego dnia Ukraińcy nadciągnęli w większej sile i opanowali wieś, częściowo spalili ją, zamordowali kilkanaście lub kilkadziesiąt osób, a ok. 20 ranili. Podczas walk obronnych zginęło 11 biłczan. Według relacji zamordowano od 28 do 45 mieszkańców (w tym kobiety i dzieci), a kilkanaście–kilkadziesiąt osób zostało rannych.
Ks. Adam Hentschel ukrył się pod ołtarzem w kaplicy klasztoru Sióstr Służebniczek i przeżył atak. Rząd nad Biłką objął eks-żandarm austriacki Iwan Kizyma, nieprzejednany wróg Ks. Hentschla. Wskutek zdrady wykryto go 28 grudnia w domu wieśniaczki Katarzyny Calakowej, a następnie obu pojmano i przeniesiono do Kurowic. 29/30 grudnia rozstrzelano go w Kurowicach wyrokiem ukraińskiego sądu polowego. Ciało księdza podrzucono następnie do Biłki Szlacheckiej.
Upamiętnienie W 1938 roku, w 20 rocznicę wydarzeń, w Biłce Szlacheckiej wzniesiono pomnik upamiętniający ofiary ataku z listą nazwisk i polskim orłem. Pomnik został zniszczony przez żołnierzy sowieckich w 1939 roku. W latach 2009–2010 odnowiono nagrobki, w tym grób ks. Adama Hentschela.
Przypisy
Kategoria:Zbrodnie wojenne Kategoria:Wojna polsko-ukraińska 1918–1919