Dermatillomania (z gr. δέρμα, dérma – skóra, τίλλω, tillo – szarpać, skubać, mανία, mania – szaleństwo, SPD z ang. skin picking disorder) – zaburzenie psychiczne, w którym występuje niepohamowana, patologiczna potrzeba skubania, drapania lub pocierania zdrowej skóry.

Zaburzeniem zbliżonym do dermatillomanii jest dermatofagia – objawiająca się kompulsywnym żuciem i gryzieniem skóry.

Klasyfikacja W piątym wydaniu DSM dermatillomania (kod 698.4) została umieszczona w grupie zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych i pokrewnych (obok ZOK, syllogomanii, trichotillomanii i cielesnego zaburzenia dysmorficznego). ICD-11 klasyfikuje dermatillomanię w grupie powtarzalnych czynności skupionych na ciele (obok m.in. trichotillomanii i obgryzania paznokci).

Epidemiologia i etiologia Przyjmuje się, że na dermatillomanię cierpi ok. 1,4 – 3,5% populacji ogólnej, ale konkretna skala występowania tego zaburzenia nie jest znana. Dermatillomania częściej dotyka kobiety niż mężczyzn (stosunek wynosi 1,5:1) – przyczyną tego może być częstsze zgłaszanie się kobiet na konsultacje lekarskie, jak również udział żeńskich hormonów płciowych w patogenezie tego zaburzenia.

Neuropatofizjologia Badania wskazują, że osoby z SPD mają osłabioną aktywację prążkowia (jądro ogoniaste) i zakrętu obręczy, co sugeruje dysfunkcję sieci hamowania i formowania nawyków, oraz zmniejszoną objętość istoty szarej w obszarach istotnych dla regulacji emocji (kora oczodołowo-czołowa, wyspa) i kontroli motorycznej (gałka blada, móżdżek).

Czynniki hormonalne Żeńskie hormony płciowe mogą modulować nasilenie objawów, ale brakuje silnych dowodów.

Leczenie Psychoterapia W przypadku dermatillomanii pomocna może być psychoterapia poznawczo-behawioralna (CBT) i terapia odwracania nawyków (HRT).

Farmakoterapia Lekami pierwszego rzutu są selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (a konkretniej: fluoksetyna, paroksetyna, citalopram, escitalopram i sertralina). W drugiej kolejności zaleca się stosowanie N-acetylocysteiny. W ostatniej kolejności rekomendowane są inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny i olanzapina (atypowy neuroleptyk). Pomocna może okazać się także lamotrygina (lek przeciwdrgawkowy i stabilizujący nastrój) oraz memantyna (lek prokognitywny).

Przypisy

Kategoria:Zaburzenia psychiczne Kategoria:Zaburzenia nawyków i popędów Kategoria:Skóra