Jan Andrzej Hempel (ur. 19 czerwca 1909 w Węglinie, zm. 18 maja 1997 w Melbourne) – polski dyplomata, ekonomista żeglugowy, żołnierz, podróżnik, urzędnik i działacz emigracyjny w Australii.
Życiorys Urodził się 19 czerwcaTu podano 19 lipca 1909, zob. 1909 w Węglinie. Syn Stanisława (właściciel ziemski, zm. 1922) i Marii z domu Świda. W 1928 ukończył naukę w Kolegium Jezuickim w Chyrowie. W 1929 czasowo służył w 9 Dywizjonie Artylerii Konnej w Baranowiczach. Od 1929 uczył się w Wyższej Szkoły Handlowej w Warszawie.
Został zatrudniony w Konsulacie RP w Hamburgu i podjął studia ekonomikę żeglugowej na Uniwersytecie Hamburskim, gdzie w 1935 uzyskał doktorat w dziedzinie nauk politycznych. W czerwcu tego roku mianowano go attaché konsularnym w konsulacie RP w Bombaju, a od 1 listopada 1935 był pracownikiem kontraktowym. W 1937 wrócił do Polski i podjął pracę w Polskiej Żegludze Morskiej w Gdyni. We wrześniu i październiku 1937 odbył podróż samochodem z Bombaju do Warszawy ustanawiając rekord turystyczny (towarzyszył mu Hindus Kawas Dżehangira Lankaka), a swoje doświadczenia opisał w reportażu drukowanym w Polsce. 5 czerwca 1938 w Cytowianach poślubił Zofię Annę Romer.
W sierpniu 1939 został wysłany na Bliski Wschód do negocjacji władzami brytyjskimi w Jerozolimie i Kairze w sprawie zabezpieczenia dostaw wojskowych. Po wybuchu II wojny światowej we wrześniu 1939 został attaché ambasadorskim w konsulacie RP w Stambule. W kwietniu 1940 wstąpił do Wojska Polskiego we Francji, a po kapitulacji tego kraju przedostał się do Wielkiej Brytanii. Tam został mianowany adiutantem gen. Stanisława Sosabowskiego. Został zatrudniony w Ministerstwie Spraw Zagranicznych rządu RP na Uchodźstwie. Po zarzuceniu pomysłu wysłania go do okupowanej Polski wskutek wybuchu powstania warszawskiego został mianowany oficerem łącznikowym z siłami zbrojnymi Stanów Zjednoczonych w wyzwolonym Paryżu. We wrześniu 1944 przydzielony do kwatery głównej amerykańskiej 9 Armii w Holandii.
W lipcu 1945 awansowany na majora. Był starszym oficerem łącznikowym w amerykańskiej 3 Armii pod dowództwem gen. George'a S. Pattona i objął dowództwo polskiej misji wojskowej z siedzibą w Monachium. Od maja 1947 służył w Polskim Korpusie Przysposobienia i Rozmieszczenia w Wielkiej Brytanii aż do demobilizacji w maju 1948.
Zamieszkał w Londynie, gdzie pracował jako kierownik sprzedaży żywności i przyjął obywatelstwo brytyjskie. W kwietniu 1950 wyemigrował z rodziną do Australii i osiedlił się w Brisbane. Został zatrudniony przez Biuro Przemysłu rządu Queensland jako ekonomista ds. żeglugi. Służył w rezerwie armii australijskiej jako porucznik tłumacza w Korpusie Wywiadu od 1951 do 1953. Od 1952 do 1958 był prezesem Stowarzyszenia Polaków w Queensland. W 1953 został dyrektorem wydziału ds. osadnictwa w Queensland Migration Office.
W 1958 otrzymał trzymiesięczne stypendium od wydziału demografii Australijskiego Uniwersytetu Narodowego w Canberze, gdzie napisał monografię naukową pt. Italians in Queensland: Some Aspects of Post-war Settlement of Italian Immigrants (1959) i Dutch Migrants in Queensland (1960). W lipcu 1960 przeniósł się na stałe do Canberry i podjął pracę w Biurze Ekonomiki Rolnej Wspólnoty Narodów jako ekonomista, a później jako statystyk w Departamencie Skarbu. Pod koniec 1961 przeniósł się do Melbourne, gdzie był pracownikiem naukowym, a następnie dyrektorem ds. planowania w Departamencie Żeglugi i Transportu Wspólnoty Narodów.
W połowie 1965 został zaangażowany przez Konferencję Narodów Zjednoczonych ds. Handlu i Rozwoju jako ekspert ds. żeglugi. Po ośmiu miesiącach wrócił na stanowisko w Melbourne. W listopadzie 1968 został oddelegowany do Komitetu Ekonomicznego Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Ameryki Łacińskiej jako doradca ds. żeglugi dla krajów karaibskich z siedzibą w Port-of-Spain w Trynidadzie i Tobago. Zrezygnował ze służby publicznej Wspólnoty Narodów w styczniu 1971 i wrócił do Melbourne w grudniu 1972.
Doradzał Australijskiej Komisji Żeglugowej w sprawie rozwoju połączeń zagranicznych dla Australijskiej Linii Narodowej (Australian National Line), po czym na początku 1977 przeniósł się do Manili, gdzie miał oceniać finansowanie przez Bank Światowy połączeń morskich między wyspami Filipin. W listopadzie 1978 przeszedł na emeryturę w Melbourne.
Pozostał aktywny w polskiej społeczności. Był członkiem-założycielem komitetu wykonawczego Australijskiego Instytutu Spraw Polskich (1991–1995). Zmarł 18 maja 1997 w Melbourne. Miał dwóch synów i córkę.
Odznaczenia Brązowa Gwiazda Stanów Zjednoczonych (1944) Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1991)
Uwagi
Przypisy
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu w Hamburgu Kategoria:Chyrowiacy Kategoria:Dyplomaci II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie związani z Brisbane Kategoria:Ludzie związani z Canberrą Kategoria:Ludzie związani z Melbourne Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego we Francji (1939–1940) Kategoria:Polacy odznaczeni amerykańskimi orderami i odznaczeniami Kategoria:Polonia w Australii Kategoria:Polscy podróżnicy i odkrywcy Kategoria:Urodzeni w 1909 Kategoria:Zmarli w 1997 Kategoria:Żołnierze 9 Dywizjonu Artylerii Konnej Kategoria:Żołnierze Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia