U-211

U-211 – niemiecki okręt podwodny typu VIIC z okresu II wojny światowej.

Wyporność U-Boota wynosiła 769 ton w położeniu nawodnym i 871 ton pod wodą, a jego główną bronią było 14 torped o kalibrze 533 mm, wystrzeliwanych z pięciu wewnętrznych wyrzutni. Jednostka rozwijała na powierzchni maksymalną prędkość 17,7 węzła, jej zasięg przy prędkości 10 węzłów wynosił 8500 Mm.

Okręt został zwodowany 15 stycznia 1942 roku w stoczni Friedrich Krupp Germaniawerft w Kilonii, a 7 marca 1942 roku wszedł do służby w Kriegsmarine. Pływając w składzie odbył pięć patroli bojowych, podczas których zatopił brytyjski niszczyciel o wyporności 1350 ton i uszkodził trzy statki o łącznej pojemności  BRT. 19 listopada 1943 roku na wschód od Azorów U-211 został zatopiony wraz z całą załogą bombami głębinowymi przez brytyjski bombowiec Vickers Wellington.

Projekt i budowa

Jednostki typu VIIC były kolejnym ewolucyjnym ulepszeniem najliczniej budowanych w Niemczech okrętów typu VII. Poprzednik – typ VIIB – miał niewystarczający zasięg i za mało miejsca pod pokładem, by można było zainstalować sonar. Opracowany w 1938 roku projekt nowego okrętu różnił się od poprzedniej wersji m.in. zwiększoną grubością blach kadłuba sztywnego (z 16 do 18,5 mm, co zwiększyło maksymalną głębokość zanurzenia z 200 metrów do 250–280 metrów), przedłużeniem kadłuba o 60 cm i kiosku o 30 cm oraz powiększeniem zbiorników paliwa o 5,4 m³, co poprawiło zasięg. Powiększone rozmiary pozwoliły na instalację aktywnego sonaru , który uzupełniał pasywny Gruppenhorchgerät (GHG). Do zakończenia wojny do służby weszło 568 okrętów typu VIIC.

U-211 zamówiono 16 października 1939 roku. Został zbudowany w stoczni Friedrich Krupp Germaniawerft w Kilonii jako jeden z 58 okrętów typu VIIC zamówionych w tej wytwórni. U-211 otrzymał numer stoczniowy 640 (Werk 640). Stępkę okrętu położono 29 marca 1941 roku, a zwodowany został 15 stycznia 1942 roku.

Dane taktyczno-techniczne thumb|left|Wnętrze przedziału silników wysokoprężnych U-211 był średniej wielkości okrętem podwodnym o konstrukcji dwukadłubowej. Długość całkowita wynosiła 67,1 metra, szerokość 6,2 metra i zanurzenie 4,74 metra. Wysokość (od stępki do szczytu kiosku) wynosiła 9,6 metra. Wykonany ze stali pancernej CM 351 o grubości 18,5 mm kadłub sztywny miał 50,5 metra długości i 4,7 metra szerokości. Podzielony był grodziami na sześć przedziałów wodoszczelnych: (od dziobu): I – przedział torpedowy ze sterami głębokości oraz GHG, II – przedział akumulatorów wraz z pomieszczeniami załogi, magazynem amunicji i toaletą, III – centrala z pomieszczeniem wielofunkcyjnym (mieszczącym drugą baterię akumulatorów, pomieszczenia załogi i kambuz), IV – przedział silników spalinowych, V – przedział silników elektrycznych, VI – rufowy przedział torpedowy ze sterami kierunku i głębokości. Kadłub ciśnieniowy otoczony był kadłubem lekkim wykonanym z blach o grubości 4–8 mm. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 769 ton, a w zanurzeniu 871 ton.

Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa 6-cylindrowe, czterosuwowe silniki wysokoprężne Krupp-Germaniawerft F46 z doładowaniem o łącznej mocy 3200 KM przy 470-490 obr./min, a pod wodą poruszał się dzięki dwóm silnikom elektrycznym prądu stałego AEG GU 460/8-276 o łącznej mocy 560 kW (750 KM) przy 295 obr./min. Dwa wały napędowe obracały dwie śruby, zapewniając maksymalną prędkość 17,7 węzła na powierzchni i 7,6 węzła w zanurzeniu. Zasięg wynosił 8500 Mm przy prędkości 10 węzłów w położeniu nawodnym (3250 Mm przy prędkości maksymalnej) oraz 80 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą (130 Mm przy 2 węzłach). Zbiorniki mieściły 113,47 tony paliwa, a energia elektryczna magazynowana była w dwóch bateriach akumulatorów AFA 33 MAL 800 W po 62 ogniwa każda, o łącznej pojemności 9160 Ah, masie 62 tony i czasie rozładowania 20 godzin. Dopuszczalna głębokość zanurzenia okrętu wynosiła 100 metrów, a głębokość zgniecenia 250–280 metrów.

Okręt wyposażony był w pięć wyrzutni torped o kalibrze 533 mm (cztery na dziobie i jedną rufową), z łącznym zapasem 14 torped (wymiennie okręt mógł przenosić 26 min typu TMA lub 39 min typu TMB). Uzbrojenie artyleryjskie stanowiło umieszczone przed kioskiem działo pokładowe kalibru 88 mm SK C/35 L/45, z zapasem amunicji wynoszącym 220–250 naboi oraz pojedyncze działko przeciwlotnicze kalibru 20 mm C/38 L/65. Jednostka wyposażona też była w pasywny sonar GHG i aktywny , a do obserwacji służyły dwa peryskopy Zeissa: bojowy i nocny.

Załoga okrętu składała się z czterech oficerów oraz 40 podoficerów i marynarzy.

Służba U-211 został wcielony do służby w Kriegsmarine 7 marca 1942 roku. Dowództwo okrętu objął por. mar. (niem. Oberleutnant zur See) , dowodzący uprzednio . U-Boot otrzymał numer poczty polowej M 44 194. Do 31 sierpnia załoga jednostki przechodziła szkolenie w składzie , operując z Kilonii.

Pierwszy rejs bojowy 8 sierpnia 1942 roku U-Boot wyszedł z Kilonii, osiągając następnego dnia Arendal; w dalszą drogę wyruszył 18 sierpnia, docierając 24 sierpnia do Bergen. Po krótkim postoju okręt 26 sierpnia wyszedł z Bergen na swój pierwszy wojenny patrol, kierując się na Atlantyk. 1 września dowódca okrętu, por. mar. Karl Hause otrzymał awans na stopień kpt. mar. (niem. Kapitänleutnant), a U-211 został przyporządkowany do z bazą w Breście. W dniach 3–26 września okręt wchodził w skład wilczego stada . 12 września na południowy zachód od wyspy Cape Clear U-211 o godzinie 1:05 zaatakował płynące w konwoju statki, trafiając w dwie brytyjskie jednostki. Pierwszą był zbudowany w 1941 roku parowiec „Empire Moonbeam” o pojemności 6849 BRT, płynący pod balastem z Glasgow do Norfolk przez Nowy Jork, ugodzony jedną torpedą i uszkodzony. Drugą, trafioną dwiema torpedami jednostką okazał się zbudowany w 1899 roku statek-przetwórnia wielorybów „Hektoria” o pojemności 13 797 BRT, także płynący pod balastem z Liverpoolu do Nowego Jorku, który również doznał uszkodzeń. Oba statki na pozycji zostały dobite torpedami przez : o godzinie 03:51 została zatopiona „Hektoria”, a o 04:59 „Empire Moonbeam”, na których zginęły odpowiednio trzy i jedna osoba (rozbitkowie z obu jednostek zostali podjęci z wody przez kanadyjską korwetę ).

22 września o godzinie 1:16 w odległości około 500 Mm na południe od przylądka Farvel U-211 wystrzelił dwie torpedy w kierunku zbudowanego w 1941 roku amerykańskiego motorowego zbiornikowca „Esso Williamsburg” o pojemności 11 237 BRT, płynącego samotnie z prędkością 15 węzłów z Aruby do Reykjavíku z ładunkiem 110 043 baryłek paliwa okrętowego. Załoga usłyszała dwa wybuchy, jednak statek popłynął dalej i dopiero po trwającym blisko dobę pościgu, 23 września o godzinie 00:26 na pozycji U-Boot trafił statek w śródokręcie kolejną torpedą, która spowodowała gwałtowną eksplozję i pożar na statku. Czwarta torpeda wystrzelona z wyrzutni rufowej okazała się niecelna, więc o 1:05 wystrzelono kolejną, która trafiła w prawą burtę na śródokręciu, powodując rozłamanie się zbiornikowca na dwie części. U-211 odpłynął, jednak dryfujący wrak „Esso Williamsburga” utrzymał się na powierzchni i został zatopiony dopiero 3 października przez U-254, który użył do tego kolejnych dwóch torped. Żaden z ośmiu oficerów, 34 marynarzy i 18 artylerzystów znajdujących się na pokładzie zbiornikowca nie przeżył.

7 października po 43 dniach spędzonych w morzu okręt dopłynął do bazy w Breście.

Drugi rejs bojowy 11 listopada 1942 roku U-Boot wyszedł z Brestu na swój drugi wojenny patrol, udając się na wody północnego Atlantyku. 21 listopada U-211 otrzymał rozkaz udania się z pomocą rozbitkom z zatopionego przez samolot Fairey Albacore z brytyjskiego lotniskowca HMS „Victorious” (38) innego niemieckiego U-Boota , jednak zostali oni uratowani i wzięci do niewoli przez brytyjskie niszczyciele. Od 27 listopada do 11 grudnia okręt operował w wilczym stadzie „Panzer”, a następnie (11–21 grudnia) został przyporządkowany do stada „Raufbold”. 17 grudnia o godzinie 1:15 U-211 na pozycji wystrzelił dwie torpedy w kierunku płynącego w eskorcie konwoju brytyjskiego niszczyciela o wyporności 1350 ton. Jedna z nich trafiła i spowodowała przełamanie się okrętu na dwie części, z których dziobowa zatonęła natychmiast, a rufowa utrzymała się na powierzchni przez kilka godzin. W wyniku ataku zginął dowódca niszczyciela kmdr por. E.H. Tilden, pięciu oficerów i 163 marynarzy; 27 rozbitków zostało uratowanych po około pięciu godzinach przez brytyjską korwetę , ale jeden marynarz zmarł później z powodu odniesionych ran.

U-211 powrócił do Brestu 29 grudnia, po trwającym 49 dni rejsie.

Trzeci rejs bojowy Trzeci patrol załogi U-Boota rozpoczął się 13 lutego 1943 roku, kiedy to okręt wyszedł z Brestu udając się na północny Atlantyk. 20 lutego o godzinie 13:45 na pozycji stał się celem ataku amerykańskiego bombowca Consolidated B-24 Liberator z oznaczeniem „C” z pilotowanego przez Wayne’a S. Johnsona. Samolot zrzucił sześć bomb głębinowych, które spowodowały poważne uszkodzenia, zmuszając U-Boota do powrotu do bazy, którą osiągnął 25 lutego po 13 dniach spędzonych w morzu.

Czwarty rejs bojowy 10 maja 1943 roku U-Boot wyszedł z Brestu na swój czwarty patrol, udając się na wody północnego Atlantyku. 15 maja o godzinie 14:00 w Zatoce Biskajskiej został zaatakowany trzema bombami głębinowymi przez brytyjski bombowiec Armstrong Whitworth Whitley z oznaczeniem „S” z , doznając niewielkich uszkodzeń. Od 1 do 11 czerwca okręt operował w wilczym stadzie „Trutz”, następnie (16–29 czerwca) został przyporządkowany do stada „Trutz 3”, a między 30 czerwca a 10 lipca pływał w stadzie „Geier 2”. 16 lipca po 68-dniowym rejsie okręt podwodny zawinął do Lorient, skąd 23 września wypłynął do Brestu, osiągając cel następnego dnia.

Piąty rejs bojowy i utrata okrętu 11 października 1943 roku U-211 wyszedł z Brestu na swój piąty atlantycki patrol, wyposażony jako jeden z pierwszych niemieckich okrętów podwodnych w chrapy. Od 25 października do 16 listopada operował w wilczym stadzie . 1 listopada dowodzący U-211 kpt. mar. Karl Hause otrzymał awans na stopień kmdra ppor. (niem. Korvettenkapitän). 16 listopada okręt podwodny został przyporządkowany do stada „Schill 1”. 19 listopada 1943 roku na wschód od Azorów podczas akcji przeciwko połączonym konwojom U-211 został zaatakowany czterema bombami głębinowymi przez brytyjski bombowiec Vickers Wellington z oznaczeniem „F” z pilotowany przez Kanadyjczyka Donalda F. McRae, co spowodowało jego zatopienie na pozycji . Na jego pokładzie śmierć poniosła cała, licząca w tym rejsie 54 osoby załoga.

Podsumowanie działalności bojowej U-211 odbył pięć patroli bojowych, spędzając w morzu 213 dni. W ich trakcie zatopił niszczyciel o wyporności 1350 ton i uszkodził trzy statki o łącznej pojemności  BRT, na pokładach których zginęły 234 osoby. Pełne zestawienie strat przedstawia poniższa tabela:

+ Lista zatopionych i uszkodzonych jednostek Data Nazwa Państwo Tonaż Los jednostki 12 września 1942 „Empire Moonbeam” 6849 uszkodzony 12 września 1942 „Hektoria” 13 797 uszkodzony 23 września 1942 „Esso Williamsburg” 11 237 uszkodzony 17 grudnia 1942 1350 zatopiony RAZEM zatopione: 1 uszkodzone: 3

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Nazwy okrętów niemieckich Kategoria:Niemieckie okręty podwodne typu VII zatopione podczas II wojny światowej Kategoria:Niemieckie okręty podwodne zatopione bombami głębinowymi Kategoria:Niemieckie okręty podwodne zatopione przez lotnictwo Kategoria:Okręty podwodne typu VIIC Kategoria:Okręty zbudowane we Friedrich Krupp Germaniawerft Kategoria:Statki i okręty zatopione na Oceanie Atlantyckim