Fundacja () – amerykański serial telewizyjny science fiction stworzony przez Davida S. Goyera i Josha Friedmana dla Apple TV+, oparty na cyklu powieści o tym samym tytule autorstwa Isaaca Asimova. W serialu główne role grają Jared Harris, Lee Pace, Lou Llobell i Leah Harvey. Premiera serialu odbyła się 24 września 2021 roku. Drugi i trzeci sezon zostały wydane odpowiednio w lipcu 2023 roku i lipcu 2025 roku. We wrześniu 2025 roku ogłoszono przedłużenie produkcji o czwarty sezon.
Fabuła W dalekiej przyszłości większość znanej galaktyki jest rządzona despotycznie przez triumwirat przywódców znany zbiorowo jako Imperium: „dynastię genetyczną” klonów dawno zmarłego cesarza Cleona. W jej skład wchodzą: Brat Dzień (Cleon w pełnym rozkwicie sił), Brat Zmierzch (emerytowany i starzejący się Cleon pełniący rolę doradczą) oraz Brat Świt (młody Cleon szkolony, by zastąpić Brata Dnia). Poza murami twierdzy Imperium nikt nie wie, że dynastia od 400 lat jest potajemnie zarządzana przez majestatyczną Panią Demerzel – majordomusa Imperium, która w rzeczywistości jest unikalnym, ponadczasowym humanoidalnym robotem, uważanym za ostatnią pozostałość armii robotów pokonanej 6000 lat wcześniej.
Młoda, genialna Gaal Dornick rozwiązuje złożony dowód matematyczny i wygrywa ogólnogalaktyczny konkurs wymyślony przez słynnego matematyka i profesora psychologii Hariego Seldona, którego celem było znalezienie umysłu zdolnego zrozumieć jego pracę. Po przybyciu na planetę-stolicę, Trantor, Gaal trafia w sam środek konfliktu między dynastią Cleonów a szkołą Seldona dotyczącego zasadności psychohistorii – nauki stworzonej przez Seldona do przewidywania zdarzeń i działań wielkich mas ludzkich w ogromnych przedziałach czasowych. Mając Gaal jako osobę weryfikującą jego odkrycia, Seldon wyjaśnia i publicznie prognozuje rozkład oraz nieuchronny upadek Imperium, którego nie da się powstrzymać, ale którego skutki można złagodzić poprzez stworzenie Fundacji, mającej na celu zachowanie zbiorowej wiedzy i innowacji ludzkości. Cleonowie początkowo lekceważą Seldona, lecz po pierwszym z serii przewidzianych katastrofalnych wydarzeń prowadzących do upadku, niechętnie pozwalają jemu i jego zwolennikom założyć Fundację na wygnaniu, na odległej planecie Terminus. Serial kronikuje późniejsze konflikty Imperium z rozkwitającą Fundacją i jej sojusznikami na przestrzeni mijających wieków, losy bohaterów łączących obie strony oraz to, jak przyszłość galaktyki zostaje zagrożona przez jedno wydarzenie, którego psychohistoria Seldona nie zdołała przewidzieć.
Obsada i bohaterowie Główna obsada Jared Harris jako Hariton „Hari” Seldon: matematyk i twórca psychohistorii – algorytmicznej nauki pozwalającej przewidywać przyszłość w kategoriach prawdopodobieństwa. Lee Pace jako Brat Dzień (Cleon I, XII, XIII, XVII, XXIV): będący w średnim wieku członek linii genetycznych klonów Cleona I, który panuje jako cesarz liczącego 12 000 lat Imperium Galaktycznego. Pace wciela się również w postać Cleona I w okresie jego świetności. Lou Llobell jako Gaal Dornick: protegowana Hariego, młoda samouk z planety Synnax, gdzie dążenie do wiedzy jest uznawane za herezję. Teyarnie Galea gra Gaal jako dziecko. Leah Harvey jako Salvor Hardin (sezony 1–2): Strażniczka Terminusa (35 lat po procesie Seldona), bohaterka pierwszego kryzysu Fundacji i córka Gaal Dornick. Laura Birn jako Demerzel: majordomus cesarzy i jedna z ostatnich ocalałych gynoidów (robotów o kobiecym wyglądzie) z czasów starożytnych wojen robotów. Terrence Mann jako Brat Zmierzch (Cleon I, XI, XII, XVI, XXIII): najstarszy członek linii genetycznych klonów Cleona I, który wycofał się z obowiązków cesarza. Mann gra również starszego Cleona I. Cassian Bilton jako Brat Świt (Cleon I, XIV, XVIII, XXV): najmłodszy członek linii genetycznych klonów Cleona I i następca szkolony przez Brata Dnia. Cherry Jones jako Felice Quent (sezon 3): ambasadorka Fundacji w Imperium i dawna przyjaciółka Brata Zmierzchu. Brandon P. Bell jako Han Pritcher (sezon 3): kapitan wywiadu Fundacji. Yootha Wong-Loi-Sing jako Song (sezon 3): konsorta Brata Dnia, pochodząca z sektora Mycogen na Trantorze. Alexander Siddig jako dr Ebling Mis (sezon 3): psychohistoryk-samouk i oddany fan Hariego Seldona. Siddig wcielił się również w postać oskarżyciela Xylasa w procesie Seldona w pierwszym sezonie. Pilou Asbæk jako Muł (sezon 3): potężny Mentalik dążący do podboju zarówno Imperium, jak i Fundacji. Mikael Persbrandt grał Muła w wizjach przyszłości Gaal w drugim sezonie. Synnøve Karlsen jako Bayta Mallow (sezon 3): znana osobistość z wyższych sfer i żona Torana. Cody Fern jako Toran Mallow (sezon 3): potomek kupca Hobera Mallowa i mąż Bayty. Troy Kotsur jako Preem Palver (sezon 3): lider kolonii Mentalików na planecie Ignis, którzy wyewoluowali w Drugą Fundację. Tómas Lemarquis jako Magnifico Giganticus (sezon 3): utalentowany pieśniarz i poddany Muła.
Postacie drugoplanowe Alfred Enoch jako Raych Foss (sezon 1; gościnnie sezon 2): adoptowany syn Hariego Seldona. Jairaj Varsani (sezon 1; gościnnie sezon 2) i Kulvinder Ghir (sezon 2) jako Wyższy Kleryk Poly Verisof: przełożony i towarzysz Siostry Constant, który był dzieckiem u zarania Fundacji. Chloe Lea jako Gia (sezon 1): dziecko na Terminusie, przyjaciółka Poly’ego, Keira i Laylo. Buddy Skelton jako Keir Fulham (sezon 1): dziecko na Terminusie i brat Laylo. Joni Morris jako Laylo Fulham (sezon 1): dziecko na Terminusie i siostra Keira. Mido Hamada jako Mistrz Cieni Obrecht (sezon 1): mistrz szpiegów Imperium podczas panowania Cleona XIII. Elliot Cowan jako Lewis Pirenne (sezon 1): Dyrektor Fundacji i pierwszy następca Hariego Seldona. Sasha Behar jako Mari Hardin (sezon 1): wyznawczyni Seldona i przybrana matka Salvor Hardin. Clarke Peters jako Abbas Hardin (sezon 1): wyznawca Seldona, pierwszy Strażnik i pierwszy Burmistrz Terminusa, przybrany ojciec Salvor Hardin. Daniel MacPherson jako Hugo Crast (sezon 1; gościnnie sezon 2): międzyplanetarny handlarz z Thespis, kochanek Salvor Hardin. Kubbra Sait jako Wielka Łowczyni Phara Keaen (sezon 1): najwyższa ranga oficer wojskowa Anacreonu, która osobiście prowadzi rajd na Terminus. Pravessh Rana jako Rowan (sezon 1): zastępca Phary. Christian Contreras jako Komandor Kray Dorwin (sezon 1): imperialny żołnierz wysłany, by zbadać przyczynę utraty kontaktu z Terminusem. Amy Tyger jako Azura Odili (sezon 1): ogrodniczka w Pałacu Imperialnym i ukochana Brata Świtu (Cleona XIV). Ella-Rae Smith jako Królowa Sareth (sezon 2): władczyni Podniebnego Dominium i przyszła panna młoda Brata Dnia (Cleona XVII). Sandra Yi Sencindiver jako Enjoiner Rue Corintha (sezon 2): dwórka i doradczyni Sareth. Oliver Chris jako Dyrektor Sef Sermak (sezon 2): lider Fundacji i ojciec Siostry Constant. Isabella Laughland jako Siostra Constant (sezon 2): nowicjuszka i wędrowna „magiczka” głosząca ewangelię Hariego Seldona. Dimitri Leonidas jako Hober Mallow (sezon 2): zawadiacki handlarz i oszust, który odgrywa ważną rolę w planie Seldona. Ben Daniels jako Bel Riose (sezon 2): podziwiany generał, który został uwięziony za nieposłuszeństwo wobec Imperium. Dino Fetscher jako Glawen Curr (sezon 2): mąż i zastępca Riose'a. Judi Shekoni jako She-Bends-Light (Ta-Co-Nagina-Światło) (sezon 2): Nawigatorka (Spacer) na statku flagowym Riose'a. Rachel House jako Tellem Bond (sezon 2): liderka społeczności Mentalików na planecie Ignis. Michael Akinsulire jako Loron (sezon 2): Mentalik i główny egzekutor Tellem. Sandra Guldberg Kampp jako Thalis (sezon 2; gościnnie sezon 3): młoda Mentalitka i członkini społeczności Tellem. Rebecca Ineson jako Zefir Vorellis (sezon 3): nowa spowiedniczka Demerzel i przedstawicielka wiary Luministów na Trantorze. Leo Bill jako Burmistrz Trenton Indbur (sezon 3): lider Nowego Terminusa. Darren Pettie jako Randu Mallow (sezon 3): członek zbuntowanej frakcji Handlarzy w Fundacji i wuj Torana. Iðunn Ösp Hlynsdóttir jako Sephone (sezon 3): współpracowniczka Hana Pritchera i agentka wywiadu. Ahir Shah jako Zagreus (sezon 3): osobisty asystent Imperium. Miltos Yerolemou jako Przewodniczący Kinn (sezon 3): lider Rady Galaktycznej. Ibraheem Toure jako Mavon (sezon 3): wysokiej rangi klawiger w służbie Brata Dnia. Isla Gie jako Skirlet (sezon 3): córka władcy Kalganu, wzięta do niewoli przez Muła. Krista Kosonen jako Fallon Greer (sezon 3): Strażniczka Nowego Terminusa. Laura Berlin jako Oceanglass-49 (sezon 3): partnerka Song i członkini kultu Dziedzictwa, czczącego roboty.
Wydanie 22 czerwca 2020 roku, w ramach konferencji Worldwide Developers Conference, Apple udostępniło pierwszy zwiastun serialu. W lutym 2021 roku poinformowano, że premiera odbędzie się pod koniec 2021 roku. W czerwcu 2021 roku Apple ogłosiło, że Fundacja zadebiutuje we wrześniu 2021 roku. Jeszcze w tym samym miesiącu firma opublikowała drugi oficjalny zwiastun i potwierdziła datę premiery na 24 września 2021 roku. Serial zadebiutował wraz z wydaniem dwóch odcinków, a pozostałe osiem zaplanowano do emisji w odstępach tygodniowych.
Drugi sezon miał swoją premierę 14 lipca 2023 roku. Trzeci sezon zadebiutował 11 lipca 2025 roku.
Przypisy
Kategoria:Amerykańskie seriale telewizyjne