Nagroda im. Leonida Teligi – polska nagroda środowiska żeglarskiego, ustanowiona w 1970 w redakcji miesięcznika „Żagle” i po raz pierwszy przyznana w 1971 roku. W różnych okresach obejmowała twórczość literacką, wyczyn żeglarski oraz działalność na rzecz popularyzacji żeglarstwa w Polsce. Od 2020 przyznawanie wyróżnienia kontynuuje portal nowezagle.pl, przyznając Nagrodę im. Leonida Teligi przede wszystkim książkom polskich autorów o tematyce żeglarskiej.
Historia Nagroda została nazwana imieniem Leonida Teligi, pierwszego Polaka i pierwszego Słowianina, który samotnie opłynął świat. W czasie swojego rejsu Teliga był związany z redakcją „Żagli” i przesyłał do pisma korespondencje publikowane na jego łamach.
Według przekazów medialnych nagroda stanowi jedno z najstarszych i najbardziej prestiżowych polskich wyróżnień żeglarskich. W pierwszych dekadach jej przyznawania dominowały wyróżnienia za książki, podręczniki, albumy, programy telewizyjne i całokształt twórczości o tematyce żeglarskiej. Z czasem utrwalił się także model obejmujący trzy zasadnicze obszary: publikację o tematyce żeglarskiej, sportowy wyczyn żeglarski oraz popularyzację żeglarstwa w Polsce.
Awers pamiątkowego medalu zaprojektował w 1970 Adam Myjak, natomiast autorem rewersu był Zbigniew Malicki. Jest ogłaszana uroczyście w terminie zbliżonym do rocznicy zakończenia rejsu Leonida Teligi.
W okresie, gdy nagrodę przyznawał miesięcznik „Żagle”, jury honorowało zarówno autorów publikacji i twórców kultury żeglarskiej, jak i żeglarzy za wybitne osiągnięcia sportowe oraz osoby i instytucje popularyzujące żeglarstwo. Przykładowo w 2007 ogłoszono nominacje osobno w kategoriach publikacje, wyczyn i popularyzacja.
W 2020 portal nowezagle.pl ogłosił własną edycję Nagrody im. Leonida Teligi jako kontynuację tradycji zapoczątkowanej przez „Żagle” (które w tym samym roku zakończyły działalność). W tej formule nagroda jest związana przede wszystkim z książkami polskich autorów o szeroko rozumianej tematyce żeglarskiej.
Laureaci Rok Laureat / laureaci Wyróżniona publikacja lub uzasadnienie 1971 Włodzimierz Głowacki Wspaniały świat żeglarstwa 1972 Zbigniew Milewski Projektowanie i budowa jachtów żaglowych 1973 Tadeusz Lisowski cykl programów telewizyjnych Pokochać wiatr 1974 Dariusz Bogucki Do brzegów Grenlandii 1975 Mieczysław PlucińskiStefan Workert Sam zbuduj łódź 1976 Aleksander KaszowskiZbigniew Urbanyi Eurosem na Horn 1977 Halina Stefanowska Rozśpiewane morze 1978 Stefan Wysocki całokształt twórczości o tematyce żeglarskiej 1979 Andrzej Rymkiewicz Regaty 1980 Jerzy Dziewulski Wiadomości o jachtach żaglowych 1981 Krzysztof Baranowski Dom pod żaglami i programy telewizyjne 1982 Aleksander KaszowskiZbigniew Urbanyi Polskie jachty na oceanach 1983 Antoni J. Pisz Marią przez Pacyfik 1984 Dariusz Bogucki Zanim powrócimy 1985 Krzysztof Baranowski Praktyka oceaniczna 1986 Jacek Czajewski Nawigacja żeglarska 1987 Włodzimierz Głowacki całokształt twórczości żeglarskiej 1988 Stefan Wysocki Elementarz żeglarski 1989 Jacek Czajewski Szkoła pod żaglami 1990 Zbigniew Kosiorowski czterotomowy cykl powieści Przez cztery oceany 1991 — nagrody nie przyznano 1992 Marek CzasnojćMarek SiurawskiJerzy Kuliński odpowiednio: Świat wielkich żagliSzanty i szantymeniPolskie porty otwartego morza 1993 — głównej nagrody nie przyznano 1994 Wojciech Kuczkowski Szlak Wielkich Jezior Mazurskich – Przewodnik dla żeglarzy 1995 Witold Tobis Budowa i naprawa jachtów z laminatu 1996 Jerzy Dziewulski Wiadomości o jachtach żaglowych 1997 Joanna Rafalska-Nadolna Moje Morze 1998 Henryka Stępień Mariusz Zaruski – opowieść biograficzna 1999 Jerzy Sydow Żeglowanie po śródlądziu 2000 Zbysław Śmigielski Kapitanowie 2001 Jacek Czajewski Morskie opowieści 2002 Arkadiusz Pawełek Cena strachu 2003 Czesław MarchajWojciech Skórski odpowiednio: całokształt dorobku z cyklu Teoria ŻeglowaniaŁupinką przez Atlantyk 2004 Henryk Wolski Fortitudine Vincimus 2005 Adam PiechalJerzy Salecki Polsko-angielski słownik żeglarski 2006 Anna Rybczyńska Prawda o Władysławie Wagnerze 2007 Andrzej KolaszewskiPiotr Świdwiński Żeglarz jachtowy 2008 Rudolf Krautschneider Co przyniosły fale i wiatr 2009 Jacek Komuda Galeony wojny 2010 Wojciech Kuźnicki Żeglarstwo lodowe dla najmłodszych 2011 Jacek Czajewski Morze i żagle w poezji polskiej 2012 Monika Witkowska Kurs Arktyka 2013 Apolinary Pastuszko Klasa Finn – ważna karta w historii polskiego żeglarstwa regatowego 2014 Zbigniew Kosiorowski całokształt twórczości o tematyce żeglarskiej 2015 Piotr Kasperaszek Grecja. Najlepsze trasy dla żeglarzy 2016 Ewa Skut Pod żaglami w lodowych krainach 2017 Jerzy PieśniewskiMilka Jung odpowiednio: Szybciej niż wiatrza tłumaczenia literatury żeglarskiej 2018 Marcin Palacz Polskie wybrzeże Bałtyku 2019 Jan Marcin WęsławskiLech Kotwicki Dla dzieci o morzu, klimacie i ekologii 2020 Maciej Krzeptowski Trzymam się morza 2021 Krzysztof Baranowski Żagle na sztalugach 2022 Tomasz Maracewicz Symbole naszych marzeń 2023 Paulina Reiter Samotne oceany 2024 Aleksander Łącki Wagner. Albumowa opowieść biograficzna 2025 Tomasz Maracewicz Bałtyk. Morze Śródziemne północnej Europy
Znaczenie W przekazach prasowych i środowiskowych Nagroda im. Leonida Teligi jest przedstawiana jako jedno z najbardziej rozpoznawalnych polskich wyróżnień żeglarskich o długiej tradycji, łączące aspekt literacki z uhonorowaniem wybitnych osiągnięć żeglarskich i działań popularyzatorskich.
Zobacz też Leonid Teliga Żagle (czasopismo)
Przypisy
Kategoria:Żeglarstwo w Polsce