Centralny Instytut Rolniczy – jednostka organizacyjna Ministerstwa Rolnictwa, ustanowiona w celu pełnienia funkcji nadrzędnych i koordynacyjnych w stosunku do rolniczych instytutów specjalistycznych.

Po II wojnie światowej działalność naukowo-badawczą opierano na strukturach wypracowanych w okresie międzywojennymMarian Dutz, Jerzy Sztekiel, Uwagi i wnioski w sprawie organizacji nauki rolniczej. Postępy Nauk Rolniczych, 1959, nr 1, (55), s. 2-9... Czołową rolę odgrywał Państwowy Instytut Naukowy Gospodarstwa Wiejskiego w Puławach, wraz zlokalizowanymi filiami w Bydgoszczy i Gdyni. Doświadczenia terenowe dokonywano w oparciu o sieć stacji doświadczalnychUstawa z dnia 28 października 1921 r. - Statut Państwowego Instytutu Naukowego Gospodarstwa Wiejskiego w Puławach. Dz. U. 1921 nr 93 poz. 684Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 15 lipca 1927 r. o Państwowym Instytucie Naukowym Gospodarstwa Wiejskiego. Dz. U 1927 nr 66 poz. 586Ustawa z dnia 16 marca 1937 r. o Państwowym Instytucie Naukowym Gospodarstwa Wiejskiego. Dz. U 1937 nr 21 poz. 129.

Potrzebę dokonania zmiany istniejącej sytuacji argumentowano wymaganiami Planu 6-letniego (1950-1955), zmierzającego do zwiększenia produkcji rolniczej, jak i potrzebą przebudowy ustroju rolnegoJózef Nakonieczny, Wybrane problemy badań i wdrożeń rolniczych, Roczniki Nauk Rolniczych, 1982,Tom 117, s. 31-43. . W związku z tym postawiono przed nauką rolniczą obowiązek aktywnego włączenia się w dzieło budowy podstaw socjalizmu w Polsce LudowejCzesław Farkowski, Z zagadnień instytucjonalnego oddziaływania na rolnictwo w Polsce. Postępy Radosław Kubicki Nauk Rolniczych, 1967, nr 14.1 s. 21-24. . Uznano, że dotychczasowy model funkcjonowania Państwowego Instytutu Naukowego Gospodarstwa Wiejskiego, jako instytucji o charakterze wielobranżowym, nie zapewniał należytej realizacji przypisanych mu funkcjiCzesław Farkowski, Longin Cegielski, Instytucje rolnicze i współpracujące z rolnictwem w Polsce, PWRiL, Warszawa 1969, s. 25-31.. W szczególności wskazywano na niedostateczne powiązania Instytutu z uczelniami rolniczymi oraz niewystarczającą integrację z praktyką rolniczą, co ograniczało efektywność prowadzonych badań i ich zastosowanie w gospodarce. W konsekwencji uznano za celowe przeprowadzenie reorganizacji nauki rolniczej poprzez utworzenie — na bazie PINGW — wyspecjalizowanych instytutów naukowych, ukierunkowanych na prowadzenie badań w poszczególnych dziedzinach rolnictwa.

Powołanie Centralnego Instytutu Rolniczego nastąpiło na podstawie uchwały Rady Ministrów z 1951 r. w sprawie reorganizacji nauki rolniczejUchwała nr 33 Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 1951 r. w sprawie reorganizacji nauki rolniczej.. Ustanowienie Centralnego Instytutu pozostawało w ścisłym związku z dekretem z 1947 r. o organizacji nauki i szkolnictwa wyższegoDekret z dnia 28 października 1947 r. o organizacji nauki i szkolnictwa wyższego. Dz. U 1947 nr 66 poz. 415. Centralny Instytut przejął kompetencje zlikwidowanego Biura Organizacji Nauki Rolniczej, Sekretariatu Rady Naukowej oraz Samodzielnego Referatu Doszkalania Pracowników Naukowych Ministerstwa Rolnictwa i Reform RolnychCentralny Instytut Rolniczy w Warszawie. https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/en/zespol/-/zespol/49495.

Na podstawie uchwały Rady Ministrów z 1951 r. zniesiono Państwowy Instytut Naukowy Gospodarstwa Wiejskiego w Puławach i powołano pięć rolniczych jednostek badawczych:

1. Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin,

2. Instytut Ochrony Roślin,

3. Instytut Rybactwa Śródlądowego,

4. Instytut Sadownictwa

5. Centralny Instytut Rolniczy.

Zadania Centralnego Instytutu Rolniczego Centralny Instytut ustanowiony został jako naczelna instytucja naukowo-badawcza, zobowiązany do utrzymywania stałego kontaktu z zainteresowanymi produkcją rolniczą resortami i bezpośredniego brania udziału w rozwiązywaniu zagadnień naukowych.

Do głównych zadań Centralnego Instytutu należało:

opracowanie ogólnokrajowego planu badań naukowych w dziedzinie rolnictwa, koordynacja prac badawczych rolniczych instytutów naukowo-badawczych specjalnych i akademickich oraz nadzór nad realizacją planów badań naukowych, podejmowanie prac badawczych o charakterze kompleksowym, które swym zasięgiem wykraczają poza ramy prac poszczególnych instytutów naukowych, prowadzenie centralnego ośrodka dokumentacji naukowej i technicznej w dziedzinie rolnictwa, dobieranie i przygotowanie nowych kadr naukowych w rolnictwie, propaganda nauki rolniczej. Centralny Instytut zobowiązany był szczególnie do:

opierania wytycznych planów badań naukowych na założeniach planu gospodarczego oraz ustalanie hierarchii badań i koncentrowanie wysiłku na tematach najważniejszych z punktu widzenia gospodarczegoRadosław Kubicki, Geneza i transformacja ministerstw do spraw rolnictwa w Polsce. Transformacje, 2025, nr 3.s. 126., opieranie swych prac o najbardziej przodującą praktykę rolniczą oraz na wynikach zagranicznych nauk rolniczych, publikowanie i udostępnianie rezultatów przeprowadzonych badańAugustyn Woś, Rozwój i postęp w rolnictwie polskim, PWRiL, Warszawa 1987, s, 67-87. , pogłębianie i dalsze rozprowadzanie doświadczeń przodujących rolników, personelu agronomicznego oraz pomaganie racjonalizatorom produkcji rolniczej, skupienie większej liczby pracowników nauki i praktyki wokół wykonani postawionych zadań w zakresie wzrostu produkcji rolniczejZbigniew Adamowski, Jędrzej Lewandowski, Rolnictwo polskie w dwudziestopięcioleciu, PWN, Warszawa 1970. s. 54-61., wzmocnienie kontaktów z nauką zagraniczną, zwłaszcza z nauką krajów socjalistycznych.

Przypisy

__INDEKSUJ__ __LINKNOWEJSEKCJI__

Kategoria:Polskie instytuty naukowe Kategoria:Organizacje związane z rolnictwem