Łuk Darwina (, ) – dawna naturalna formacja skalna w kształcie łuku, położona około 1 km na południowy wschód od wyspy Darwin w archipelagu Galapagos na Oceanie Spokojnym. Był jednym z najbardziej rozpoznawalnych obiektów przyrodniczych północno-zachodniej części archipelagu i znanym punktem nurkowym. 17 maja 2021 roku górna część łuku zawaliła się wskutek naturalnej erozji, pozostawiając dwie skalne kolumny, określane później przez część branży turystycznej jako „Filary Ewolucji”.
Nazwa formacji pochodziła od sąsiedniej wyspy Darwin, upamiętniającej Charlesa Darwina. Obiekt znajdował się w obrębie chronionego krajobrazu Galapagos, którego wyjątkowa fauna i flora odegrały ważną rolę w historii biologii ewolucyjnej. Sam łuk nie był miejscem lądowania turystów; jego znaczenie wiązało się przede wszystkim z krajobrazem morskim i nurkowaniem w wodach wokół wyspy Darwin.
Położenie i budowa Łuk Darwina znajdował się na południowy wschód od wyspy Darwin, najbardziej na północ wysuniętej wyspy archipelagu Galapagos. Formacja znajdowała się na skalistym, częściowo zanurzonym płaskowyżu, który w literaturze nurkowej bywał nazywany „teatrem”.
Przed zawaleniem formacja miała wygląd skalnego mostu wyciętego przez procesy erozyjne. Według danych podawanych po katastrofie miała około 43 m wysokości, 70 m długości i 23 m szerokości. Ściany podwodnego płaskowyżu opadają stromo w morze, co sprzyja koncentracji życia morskiego i silnym wrażeniom krajobrazowym dla nurków.
Geneza i zawalenie Łuk był pozostałością skał wulkanicznych ukształtowanych przez erozję morską. W opisach geologicznych Galapagos wskazuje się, że formacje takie powstają w wyniku długotrwałego niszczenia brzegów i struktur wulkanicznych przez fale, prądy i wietrzenie. W przypadku Łuku Darwina mostowa część skały była cienkim, erodującym zwieńczeniem pomiędzy bocznymi filarami.
17 maja 2021 roku, około godziny 11:20 czasu lokalnego, górna część łuku runęła do oceanu. Ministerstwo środowiska Ekwadoru poinformowało, że zdarzenie było skutkiem naturalnej erozji i że formacja zbudowana była z naturalnego kamienia, który dawniej stanowił część wyspy Darwin. Zawalenie obserwowali nurkowie znajdujący się na jednostce „Galapagos Aggressor III”. W Polsce o katastrofie informowały m.in. National Geographic Polska, RMF24, Focus oraz TVP Info.
Po zawaleniu pozostały dwie boczne kolumny. W mediach i wśród części operatorów turystycznych pojawiła się nazwa „Filary Ewolucji” (), nawiązująca do Darwina i do symbolicznej roli Galapagos w historii teorii ewolucji. Nazwa ta ma charakter zwyczajowy i promocyjny, a nie administracyjny.
Przyroda i nurkowanie Wody wokół wyspy Darwin i dawnego łuku należą do najbardziej znanych miejsc nurkowych Galapagos. Duże znaczenie ma położenie na uboczu głównej części archipelagu oraz spotykanie się prądów morskich, które zwiększa produktywność wód i przyciąga duże gatunki pelagiczne. Galápagos Conservancy opisuje okolice łuku jako jedno z najlepszych miejsc nurkowych archipelagu, znane zwłaszcza z głowomłotów, rekinów wielorybich, mant, delfinów, żółwi morskich oraz dużych ławic ryb pelagicznych.
W opisach miejsc nurkowych wymieniane są także żarłacze galapagoskie, żółwie zielone i szylkretowe, płaszczki, barakudy, tuńczyki oraz inne ryby otwartego morza. Obszar ma również znaczenie dla ptaków morskich; wyspa Darwin jest wskazywana jako miejsce lęgowe rybitwy czarnogrzbietej (Onychoprion fuscatus).
Ruch turystyczny w tej części archipelagu jest ograniczony przez odległość od głównych wysp i zasady ochrony przyrody. Turyści nie schodzili na sam łuk ani na wyspę Darwin, natomiast wyspecjalizowane rejsy nurkowe zatrzymywały się w rejonie podwodnego płaskowyżu. Reuters i Deutsche Welle opisywały formację jako cel fotografów, nurków i wycieczek morskich, a jej zawalenie jako utratę jednego z najbardziej rozpoznawalnych naturalnych punktów orientacyjnych Galapagos.
Znaczenie kulturowe i ochrona Łuk Darwina był elementem krajobrazu większego obszaru chronionego Galapagos, wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO. W doniesieniach po zawaleniu podkreślano, że utrata formacji nie wynikała z katastrofy spowodowanej przez człowieka, lecz z naturalnych procesów geologicznych. Zdarzenie stało się jednak szeroko komentowanym przykładem nietrwałości nawet bardzo znanych obiektów przyrodniczych oraz zależności turystyki od zmiennych, dynamicznych krajobrazów.
Formacja i jej pozostałości są często przedstawiane w kontekście dziedzictwa Darwina, choć Darwin nie badał bezpośrednio tego konkretnego łuku. Symboliczne znaczenie wynika z nazwy wyspy Darwin i z szerszego związku Galapagos z rozwojem pojęć ewolucji i doboru naturalnego. Po 2021 roku zdjęcia sprzed zawalenia i fotografie dwóch kolumn stały się częścią opowieści o przemianach naturalnego krajobrazu archipelagu.
Zobacz też Azure Window Wied il-Mielaħ Window
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Darwin Island – opis wyspy Darwin i okolic dawnego łuku, Galápagos Conservancy
Kategoria:Galapagos Kategoria:Geografia Ekwadoru Kategoria:Mosty skalne Kategoria:Charles Darwin