Kolej wąskotorowa Gawia – Iwie – zlikwidowana kolej wąskotorowa na Białorusi. Łączyła linię kolejową Mołodeczno – Lida z miastem Iwie.
W chwili powstania tereny, przez które przebiegła, były pod okupacją niemiecką. Następnie znajdowała się na terytorium II Rzeczypospolitej. W latach 1939–1941 w Związku Sowieckim, następnie do 1944 pod okupacją niemiecką, później znów w ZSRR. Obecnie dawna trasa kolei znajduje się na terenie Białorusi.
Historia I wojna światowa Około listopada 1915 roku niemieckie wojska kolejowe rozpoczęły budowę kolei polowych w kierunku południowo-wschodnim (w stronę frontu) od stacji Gawia i od stacji Juraciszki. Obie linie łączyły się w Ługomowiczach. Powstało również wiele odgałęzień. Cała sieć tych kolei liczyła ok. 80 km i posiadała rozstaw szyn 600 mm. Kolej służyła zaopatrywaniu frontu oraz transportowały żołnierzy. Wykorzystywano je także w celu wywozu drewna. W tym samym czasie powstały w pobliżu linii dwa tartaki. Niemcy eksploatowali kolej do lutego 1918 roku.
W II Rzeczpospolitej Około 1921 roku PKP przejęło kolej od Wojska Polskiego. W wykazach i rozkładach widniały dwa odcinki: Gawia – Iwie oraz Juraciszki – Piesiewicze. Tor z Iwii do Ługomowicz, łączący obie linie, rozebrano na przełomie lat 20. i 30. XX wieku.
W drugiej połowie lat 30. XX wieku pojawił się plan odbudowy toru z Iwii do Ługomowicz (12 km) i przedłużenia linii do Lubczy (kolejne 22 km) – końcowej stacji Nowogródzkiej Kolei Wąskotorowej. Planu nie realizowano głównie z powodu konieczności budowy mostów nad Niemnem i Berezyną.
II wojna światowa i okres powojenny W czasie II wojny światowej nie prowadzono ruchu pasażerskiego. Niemcy uruchamiali jedynie pociągi wywożące rekwirowaną żywność. W czerwcu 1944 roku partyzanci unieruchomili kolej. Kolej rozebrano w latach 1946–1947.
Tabor Za czasów PKP tabor kolei Gawia – Iwie stanowiły dwa parowozy typu HF, 4 wagony osobowe i 18 wagonów towarowych: 6 krytych, 2 do przewozu zwierząt i 12 platform do przewozu drewna.
Przypisy
Kategoria:Koleje wąskotorowe na Białorusi