Jan III von Hayn Ocist. (zm. 6 grudnia 1506) – duchowny rzymskokatolicki, 21. opat klasztoru w Krzeszowie w latach 1490–1506M. Gabrowski, Dobra klasztoru cystersów z Krzeszowa opisane przez Friedricha Zimmermanna, Polkowice 2020, s. 23..
Życiorys Jan prawdopodobnie pochodził z miejscowości Bolkowa (Bolken) Hayn. Jeszcze do 1953 roku w archiwum opactwa cystersów w Krzeszowie przechowywany był dokument jego profesji zakonnej. Przypuszcza się, że był on identyczny z dokumentem, w którym „frater Johannes” został wymieniony jako przeor w księdze klasztornej z 1484 rokuA. Rose, Kloster Grüssau, Stuttgart und Aalen 1974, s. 48-49..
Działalność opacka Okres rządów Jana III przypadł na czas licznych klęsk żywiołowych, które dotknęły Śląsk oraz dobra klasztorne. W 1493 roku obszar Świdnicy, gdzie klasztor posiadał liczne majątki, nawiedziła pod koniec maja wielka powódź. Woda dotarła nawet do miejsc wcześniej nienawiedzanych przez podobne katastrofy.
Kolejne ciężkie nieszczęście nastąpiło w 1496 roku. Długotrwałe opady deszczu w sierpniu doprowadziły do zniszczenia niemal całych zbiorów oraz poważnych szkód w zabudowaniach. Współczesny kronikarz wiązał te wydarzenia z interdyktem nałożonym przez biskupa na dekanat świdnicki. Kara ta miała być konsekwencją bezprawnego uwięzienia księdza Tomasza w Peukendorf przez przedstawicieli miejscowej szlachty.
W 1497 roku niemal cały Śląsk został dotknięty epidemią dżumy, prawdopodobnie będącą następstwem wcześniejszych powodzi. W samej Świdnicy i jej okolicach zmarło blisko 5000 osób. Wielu mieszkańców opuściło miasto, tym bardziej że zaraza utrzymywała się przez około dwa lata.
Pomimo trudnych warunków opat Jan III prowadził aktywną politykę gospodarczą, powiększając dobra klasztorne poprzez zakup i zamianę pól, czynszów pieniężnych oraz zbożowych. W sobotę przed uroczystością Trójcy Świętej w 1496 roku probostwo w Cieplicach otrzymało dziedziczną ziemię Hansa Nymptscha w Hellwigsdorf o powierzchni dziewięciu prętów.
Spór o Strzegom Na początku XVI wieku klasztor w Krzeszowie prowadził spór prawny z klasztorem klarysek w Strzelinie. Przedmiotem konfliktu była połowa wsi Strzegom koło Strzelina wraz z sołectwem.
Dobra te zostały przekazane klasztorowi w Krzeszowie przez księcia Bolka I w 1299 roku. Nadanie zostało następnie potwierdzone przez księcia Mikołaja z Ziębic w 1346 roku oraz przez księżną wdowę Agnieszkę w 1367 roku. Mimo wieloletniego spokojnego posiadania opatka klarysek zgłosiła roszczenia do sołectwa i utrudniała zarządzanie majątkiem ludziom opata krzeszowskiego.
Już w 1434 roku król Zygmunt zagroził karą 50 marek w złocie wszystkim osobom naruszającym prawa własności klasztoru w Krzeszowie. Ostatecznie opat Jan III wygrał proces. Dnia 15 stycznia 1501 roku wrocławski oficjał Johannes Schewerlin wydał wyrok, zgodnie z którym połowa wsi Strzegom wraz z sołectwem oraz dwa łany ziemi położone w drugiej części miejscowości należały do klasztoru w Krzeszowie ze wszystkimi prawami. Ksieni klarysek nakazano zaniechanie dalszych roszczeń, odstępując jednocześnie od nałożenia kary finansowej.
Regulacja praw w Kamiennej Górze Kilka lat później ponownie uregulowano prawa dziedzicznego wójtostwa w Kamiennej Górze. Klasztor zachował roczny czynsz w wysokości 13 marek, młyn miejski oraz folwark wraz z prawem pędu bydła. Do opactwa nadal należały sądy wyższy i niższy w miejscowościach fundacyjnych otaczających miasto, natomiast wójtostwo ziemskie w mieście i okolicy pozostawało w rękach rodu von Schönburg. Kompetencje obu sądów zostały szczegółowo rozgraniczone.
Śmierć Jan III z Hayn zmarł 6 grudnia 1506 roku.
Przypisy
Bibliografia Gabrowski M., Dobra klasztoru cystersów z Krzeszowa opisane przez Friedricha Zimmermanna, Polkowice 2020. Rose A., Kloster Grüssau, Stuttgart und Aalen 1974.
Kategoria:Cystersi (biografie) Kategoria:Urodzeni w XV wieku Kategoria:Zmarli w 1506 Kategoria:Krzeszów (województwo dolnośląskie)