Mikołaj Czajkowski – polski ekonomista, profesor nauk ekonomicznych, zajmujący się modelowaniem preferencji i wyborów konsumentów, wyceną dóbr nierynkowych oraz mikroekonometrią. Jest profesorem i prodziekanem ds. naukowych Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego.
Życiorys W 2003 r. ukończył studia w zakresie finansów i bankowości na Uniwersytecie Warszawskim. W tym samym roku rozpoczął pracę na Wydziale Nauk Ekonomicznych UW oraz w Warszawskim Ośrodku Ekonomii Ekologicznej UW. W 2008 r. obronił pracę doktorską pt. Nośniki wartości dóbr środowiskowych, której promotorem był prof. Tomasz Żylicz. Od 2008 r. był adiunktem na WNE UW. W tym samym roku odbywał staż podoktorski na Uniwersytecie w Glasgow i Uniwersytecie w Stirling, a w latach 2011–2012 przebywał jako visiting scholar na Uniwersytecie Kalifornijskim w San Diego.
W 2013 r. habilitował się na podstawie pracy zatytułowanej Modelowanie preferencji konsumentów w badaniach z wykorzystaniem wyboru dyskretnego, a w 2014 r. został profesorem nadzwyczajnym UW. W 2018 r. uzyskał tytuł profesora nauk ekonomicznych.
W latach 2012–2021 kierował Katedrą Mikroekonomii WNE UW. Od 2020 r. pełni funkcję prodziekana ds. naukowych Wydziału Nauk Ekonomicznych UW, także w kadencji 2024–2028. Należy do Rady Dyscypliny Naukowej – Ekonomii i Finansów UW. Wszedł w skład Komisji Ewaluacji Nauki przy Ministrze Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
Działalność naukowa W pracy badawczej koncentruje się na metodach ekonometrycznych służących do modelowania preferencji konsumentów. Stosuje je w ekonomii środowiska, ekonomice zdrowia, ekonomice transportu i marketingu. Większość jego prac opiera się na metodach preferencji deklarowanych, przede wszystkim na eksperymentach wyboru dyskretnego (discrete choice experiments) i metodzie wyceny warunkowej (contingent valuation). Do jego najczęstszych współautorów należą Nick Hanley, Marek Giergiczny, Wiktor Budziński i Ewa Zawojska.
Metodologia badań preferencji Znaczna część jego dorobku dotyczy problemów metodologicznych w modelach wyboru dyskretnego. Wspólnie z Markiem Giergicznym i Williamem H. Greene’em wykazał, jak uwzględnienie nieobserwowalnej heterogeniczności preferencji i skali zmienia wnioski o efektach uczenia się i zmęczenia respondentów, którzy wykonują kolejne zadania wyboru. Z Wiktorem Budzińskim badał wpływ błędu symulacji na estymację tych modeli metodą największej wiarygodności oraz problem endogeniczności zmiennych wskaźnikowych w hybrydowych modelach wyboru. Razem z Richardem T. Carsonem zaproponował nowy model bazowy do szacowania gotowości do zapłaty (WTP) na podstawie modeli wyboru dyskretnego. Zajmował się także zgodnością motywacyjną badań preferencji deklarowanych oraz tym, czy respondenci uważają swoje odpowiedzi za mające realne konsekwencje dla polityki i dla ich własnych wydatków.
Jest współautorem wydanego w 2021 r. przez wydawnictwo Springer przewodnika Environmental Valuation with Discrete Choice Experiments, który omawia projektowanie, przeprowadzanie i analizę eksperymentów wyboru w wycenie dóbr środowiskowych. Z Richardem T. Carsonem napisał rozdział o eksperymentach wyboru dyskretnego w wycenie warunkowej do Handbook of Choice Modelling (2014). Na swojej stronie internetowej udostępnia pakiety do estymacji modeli oraz dane i kody uzupełniające publikacje.
Behawioralne uwarunkowania preferencji W pracach prowadzonych m.in. z Nickiem Hanleyem badał, w jaki sposób deklarowane preferencje zależą od doświadczenia i wiedzy o wycenianym dobru, od emocji oraz od cech osobowości. W ponownym badaniu z 2025 r. nastrój uczestników wywoływano krótkimi filmami. Mimo skutecznej manipulacji nastrojem nie stwierdzono jej wpływu na parametry preferencji ani na szacunki gotowości do zapłaty. Analizował też rolę norm społecznych, motywacji moralnych i interesu własnego w zachowaniach proekologicznych na przykładzie segregacji odpadów w gospodarstwach domowych. W artykule przeglądowym napisanym z Nickiem Hanleyem dla „Review of Environmental Economics and Policy” omówił znaczenie metod preferencji deklarowanych dla rozumienia wyborów i dla polityki publicznej.
Zastosowania W badaniach empirycznych zajmował się wyceną ekosystemów leśnych, w tym wartości zmian bioróżnorodności lasów i społecznych preferencji wobec cech struktury lasu. Wiele prac poświęcił Morzu Bałtyckiemu. Uczestniczył w badaniu wyceny warunkowej przeprowadzonym w dziewięciu państwach nadbałtyckich, które dotyczyło korzyści z ograniczenia dopływu biogenów. Szacował też rekreacyjną wartość wybrzeża z uwzględnieniem warunków środowiskowych. Jest współautorem interdyscyplinarnego artykułu w „Science Advances”, w którym Bałtyk przedstawiono jako model przyszłych zmian w morzach przybrzeżnych.
Wspólnie z Maciejem Sobolewskim badał rynek telefonii komórkowej, a zwłaszcza efekty sieciowe i koszty zmiany operatora jako źródła przywiązania konsumentów. W innych pracach wyceniał dostęp do instytucji kultury, takich jak muzea, teatry i kina, analizował preferencje dotyczące wyboru studiów wyższych i szacował koszty zewnętrzne reklamy zewnętrznej w Warszawie. Kierował też wyceną szkód środowiskowych i kulturowych po awarii zapory zbiornika odpadów wydobywczych Fundão w Brazylii. Brał udział w wielokrajowej replikacji badania preferencji wobec ryzyka wśród rolników z jedenastu europejskich systemów rolniczych. W obszarze ekonomiki zdrowia współtworzył dziewięciokrajowe badanie wartości roku życia (VOLY) w kontekście umieralności związanej z zanieczyszczeniem powietrza oraz badanie preferencji polskich pacjentów wobec stałych postaci leków doustnych.
Działalność recenzencka Recenzuje artykuły dla wielu czasopism ekonomicznych, najczęściej dla „Environmental and Resource Economics”, „Ecological Economics”, „Journal of Environmental Economics and Management” i „Journal of Choice Modelling”. W jego profilu w Web of Science odnotowano wyróżnienia dla najaktywniejszych recenzentów w kategorii Multidisciplinary za 2017 r. oraz Economics and Business za 2018 r.
Działalność dydaktyczna Na Wydziale Nauk Ekonomicznych UW prowadzi zajęcia z mikroekonomii i mikroekonometrii oraz kursy specjalistyczne, m.in. z modelowania preferencji konsumentów i wyceny dóbr nierynkowych. Prowadzi również seminaria licencjackie i magisterskie oraz opiekuje się doktorantami. Wśród kursów wymienionych na jego stronie internetowej są także organizacja rynku, ekonomia ochrony środowiska oraz kurs poświęcony pokerowi. W 2015 r. opublikował w czasopiśmie „Ekonomia” przegląd badań teoretycznych i empirycznych nad tym, czy poker jest grą losową czy grą umiejętności, wraz z wnioskami dla regulacji prawnych.
Wybrane publikacje Mikołaj Czajkowski, Małgorzata Buszko-Briggs, Nick Hanley, Valuing changes in forest biodiversity, „Ecological Economics”, 68 (12), 2009, s. 2910–2917. Mikołaj Czajkowski, Marek Giergiczny, William H. Greene, Learning and Fatigue Effects Revisited: Investigating the Effects of Accounting for Unobservable Preference and Scale Heterogeneity, „Land Economics”, 90 (2), 2014, s. 324–351. Mikołaj Czajkowski, Tadeusz Kądziela, Nick Hanley, We want to sort! Assessing households' preferences for sorting waste, „Resource and Energy Economics”, 36 (1), 2014, s. 290–306. Richard T. Carson, Mikołaj Czajkowski, The discrete choice experiment approach to environmental contingent valuation, [w:] Stephane Hess, Andrew Daly (red.), Handbook of Choice Modelling, Edward Elgar Publishing, 2014, s. 202–235. Mikołaj Czajkowski, Nick Hanley, Jacob LaRiviere, The Effects of Experience on Preferences: Theory and Empirics for Environmental Public Goods, „American Journal of Agricultural Economics”, 97 (1), 2015, s. 333–351. Mikołaj Czajkowski, Nick Hanley, Karine Nyborg, Social norms, morals and self-interest as determinants of pro-environment behaviours: the case of household recycling, „Environmental and Resource Economics”, 66 (4), 2017, s. 647–670. Mikołaj Czajkowski, Christian A. Vossler, Wiktor Budziński, Aleksandra Wiśniewska, Ewa Zawojska, Addressing empirical challenges related to the incentive compatibility of stated preferences methods, „Journal of Economic Behavior & Organization”, 142, 2017, s. 47–63. Thorsten B.H. Reusch i inni, The Baltic Sea as a time machine for the future coastal ocean, „Science Advances”, 4 (5), 2018, eaar8195, DOI: 10.1126/sciadv.aar8195. Nick Hanley, Mikołaj Czajkowski, The Role of Stated Preference Valuation Methods in Understanding Choices and Informing Policy, „Review of Environmental Economics and Policy”, 13 (2), 2019, s. 248–266, DOI: 10.1093/reep/rez005. Richard T. Carson, Mikołaj Czajkowski, A new baseline model for estimating willingness to pay from discrete choice models, „Journal of Environmental Economics and Management”, 95, 2019, s. 57–61, DOI: 10.1016/j.jeem.2019.03.003. Mikołaj Czajkowski, Wiktor Budziński, Simulation error in maximum likelihood estimation of discrete choice models, „Journal of Choice Modelling”, 31, 2019, s. 73–85, DOI: 10.1016/j.jocm.2019.04.003. Petr Mariel, David Hoyos, Jürgen Meyerhoff, Mikołaj Czajkowski i inni, Environmental Valuation with Discrete Choice Experiments: Guidance on Design, Implementation and Data Analysis, Springer, 2021, DOI: 10.1007/978-3-030-62669-3. Mikołaj Czajkowski, Michał Bylicki, Wiktor Budziński, Mateusz Buczyński, Valuing externalities of outdoor advertising in an urban setting – the case of Warsaw, „Journal of Urban Economics”, 130, 2022. Mikołaj Czajkowski, Norman Meade, Ronaldo Seroa da Motta, Ramon Arigoni Ortiz, Mike Welsh, Gleiciane Carvalho Blanc, Estimating environmental and cultural/heritage damages of a tailings dam failure: The case of the Fundão dam in Brazil, „Journal of Environmental Economics and Management”, 121, 2023, DOI: 10.1016/j.jeem.2023.102849.
Przypisy
Linki zewnętrzne Strona domowa Mikołaja Czajkowskiego Profil na stronie Wydziału Nauk Ekonomicznych UW Dorobek w bazie IDEAS/RePEc
Kategoria:Polscy ekonomiści Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Urodzeni w XX wieku