+ 2 Księga Królewska 11 250pxStrony zawierające 1 i 2 Księgę Królewską w Kodeksie Leningradzkim (1008 n.e.) ← Rozdział 10 2 Krl Rozdział 12 → 2 Księga Królewska 11 (2 Krl 11) – jedenasty rozdział Drugiej Księgi Królewskiej, wchodzącej w skład ksiąg historycznych Starego Testamentu w Biblii chrześcijańskiej oraz żydowskiego Tanachu. Księga ta powstała jako kompilacja dawnych roczników opisujących dzieje królów Izraela i Judy, zredagowana w ramach tradycji deuteronomistycznej w VII wieku p.n.e., a następnie uzupełniona w VI wieku p.n.e. Omawiany rozdział opisuje rządy królowej Atalii oraz okoliczności objęcia władzy przez Joasza w Królestwie Judy.

Tekst Rozdział ten został pierwotnie napisany w języku hebrajskim. W chrześcijańskich wydaniach Biblii dzieli się on na 21 wersetów, natomiast w tekście masoreckim (wydaniach żydowskich) na 20 wersetów.

Źródła tekstu Wśród najstarszych zachowanych rękopisów z hebrajskim tekstem tego rozdziału znajdują się zwoje i kodeksy opierające się na tradycji tekstu masoreckiego, takie jak Kodeks Kairski (895 n.e.), Kodeks z Aleppo (X wiek) oraz Kodeks Leningradzki (1008 n.e.).

Zachował się również starożytny przekład na język grecki – Septuaginta – sporządzony w ostatnich wiekach przed naszą erą. Do najważniejszych starożytnych manuskryptów Septuaginty należą Kodeks Watykański (B; B; IV wiek) oraz Kodeks Aleksandryjski (A; A; V wiek)Całość Drugiej Księgi Królewskiej nie zachowała się w Kodeksie Synajskim..

Odniesienia do innych ksiąg biblijnych |2 Krl 11,1–3: 2 Krn 22,10–12 2 Krl 11,4–12: 2 Krn 23,1–11 2 Krl 11,13–16: 2 Krn 23,12–15 2 Krl 11,17–21: 2 Krn 23,16–21

Analiza W końcowych partiach 2 Księgi Królewskiej (2 Krl 11–20 oraz 2 Krl 21–25) można zaobserwować paralelizm w strukturze narracyjnej:

A. Atalia, spokrewniona z rodem Achaba, wyniszcza dynastię królewską (2 Krl 11,1) B. Panowanie Joasza (2 Krl 11–12) C. Krótkie rządy kolejnych królów Izraela i Judy (2 Krl 13–16) D. Upadek Samarii (2 Krl 17) E. Odnowa państwa judzkiego za czasów Ezechiasza (2 Krl 18–20) A’. Manasses, król przypominający w czynach Achaba, promuje bałwochwalstwo i przelewa niewinną krew (2 Krl 21) B’. Panowanie Jozjasza (2 Krl 22–23) C’. Krótkie rządy ostatnich królów Judy (2 Krl 24) D’. Upadek Jerozolimy (2 Krl 25) E’. Ułaskawienie Jojakina w niewoli (2 Krl 25,27–30)

Przejęcie władzy przez Atalię i ocalenie Joasza (11,1–3) thumb|Atalia przesłuchująca Joasza, Charles-Antoine Coypel (1741) Opis rządów Atalii w Judzie jest w strukturze księgi traktowany jako dodatek do relacji o panowaniu jej syna, Ochozjasza (2 Krl 8,25–11,20), bądź jako zapis buntu uzurpatora. Z tego powodu brakuje tu typowych dla Ksiąg Królewskich formuł ramowych stosowanych przy wprowadzaniu nowych władców. Atalia wywodziła się z północnej dynastii Omriego, wyszła za mąż za Jorama z rodu Dawida i pełniła zaszczytną funkcję królowej-matki na dworze Ochozjasza. Gdy w wyniku przewrotu Jehu wymordowano jej męskich krewnych, Atalia postanowiła bezwzględnie przejąć władzę, wydając rozkaz zgładzenia wszystkich prawowitych następców tronu z dynastii Dawida. Mimo patriarchalnych tradycji regionu oraz północnego pochodzenia, udało jej się utrzymać na tronie Judy przez sześć lat.

Werset 1 hebr. וַֽעֲתַלְיָה֙ אֵ֣ם אֲחַזְיָ֔הוּ רָאֲתָ֖ה כִּ֣י מֵ֣ת בְּנָ֑הּ וַתָּ֙קׇם֙ וַתְּאַבֵּ֔ד אֵ֖ת כׇּל־זֶ֥רַע הַמַּמְלָכָֽה׃2 Kings 11:1 (Tekst Masorecki) w bazie Sefaria.org [dostęp 2026-06-19].wymowa: Wa-atalja em achazjahu ra’ata ki met benah wattakom watte’abbed et kol-zera hammamlacha.

Hebrajski czasownik qum („powstać”) został tu użyty w formie posiłkowej po to, by podkreślić, że Atalia podjęła stanowcze, aktywne działania. Po śmierci syna jej pozycja „królowej-matki” była bardzo zagrożona, co pchnęło ją do podjęcia bezwzględnej decyzji o fizycznej likwidacji męskich członków rodu Dawida.

Werset 2 hebr. וַתִּקַּ֣ח יְהוֹשֶׁ֣בַע בַּת־הַמֶּֽלֶךְ־י֠וֹרָ֠ם אֲח֨וֹת אֲחַזְיָ֜הוּ אֶת־יוֹאָ֣שׁ בֶּן־אֲחַזְיָ֗ה וַתִּגְנֹ֤ב אֹתוֹ֙ מִתּ֤וֹךְ בְּנֵֽי־הַמֶּ֙לֶךְ֙ הַמּ֣וּמָתִ֔ים אֹת֥וֹ וְאֶת־מֵינִקְתּ֖וֹ בַּחֲדַ֣ר הַמִּטּ֑וֹת וַיַּסְתִּ֧רוּ אֹת֛וֹ מִפְּנֵ֥י עֲתַלְיָ֖הוּ וְלֹ֥א הוּמָֽת׃2 Kings 11:2 (Tekst Masorecki) w bazie Sefaria.org [dostęp 2026-06-19].wymowa: Wattikkach jehoszewa bat-hammelech joram achot achazjahu et jo’asz ben-achazja, wattignow oto mittoch bene-hammelech hammumatim, oto we-et-meniktto bachadar hammittot; wajjastiru oto mippene ataljahu welo humat.

„Joszeba”: w 2 Krn 22,11 jej imię jest zapisane jako Jehoszabeat. „Joasz”: skrócona, alternatywna forma imienia Jehoasz.

Intronizacja Joasza i śmierć Atalii (11,4–21) Kluczową rolę w obaleniu Atalii i osadzeniu na tronie zaledwie siedmioletniego Joasza odegrał kapłan Jojada. Z powodzeniem ukrywał chłopca przez sześć lat (2 Krl 12,1). Następnie Jojada zgromadził wokół siebie silne stronnictwo opozycyjne na terenie świątyni, zjednując sobie dowódców wojskowych, straż przyboczną oraz poparcie tzw. „ludu ziemi” (hebr. ‘am ha-aretz). Istotnym czynnikiem w tym spisku był wymiar religijny – przewrót miał wyraźny charakter antybaalistyczny, godząc w pogańskie kulty protegowane przez Atalię. Wydarzenia te można uznać za południowy (judzki) odpowiednik przewrotu Jehu w Izraelu (2 Krl 9–10).

Werset 12 hebr. וַיּוֹצִ֣א אֶת־בֶּן־הַמֶּ֗לֶךְ וַיִּתֵּ֤ן עָלָיו֙ אֶת־הַנֵּ֙זֶר֙ וְאֶת־הָ֣עֵד֔וּת וַיַּמְלִ֥כוּ אֹת֖וֹ וַיִּמְשָׁחֻ֑הוּ וַיַּ֨כּוּ־כָ֔ף וַיֹּאמְר֖וּ יְחִ֥י הַמֶּֽלֶךְ׃2 Kings 11:12 (Tekst Masorecki) w bazie Sefaria.org [dostęp 2026-06-19].wymowa: Wajjoci et-ben-hammelech, wajjitten alaw et-hannezer we-et-ha’edut, wajjamlichu oto wajjimszachuhu, wajjakku chaw wajjomeru: jechi hammelech!

„Świadectwo”: odnosi się do Księgi Prawa, Prawa Mojżeszowego (Wj 25,16; Pwt 31,9).

Werset 14 hebr. וַתֵּ֡רֶא וְהִנֵּ֣ה הַמֶּ֩לֶךְ֩ עֹמֵ֨ד עַֽל־הָעַמּ֜וּד כַּמִּשְׁפָּ֗ט וְהַשָּׂרִ֤ים וְהַחֲצֹֽצְרוֹת֙ אֶל־הַמֶּ֔לֶךְ וְכׇל־עַ֤ם הָאָ֙רֶץ֙ שָׂמֵ֔חַ וְתֹקֵ֖עַ בַּחֲצֹֽצְר֑וֹת וַתִּקְרַ֤ע עֲתַלְיָה֙ אֶת־בְּגָדֶ֔יהָ וַתִּקְרָ֖א קֶ֥שֶׁר קָֽשֶׁר׃2 Kings 11:14 (Tekst Masorecki) w bazie Sefaria.org [dostęp 2026-06-19].wymowa: Wattere wehinne hammelech omed al-ha’ammud kammiszpat, wehasarim wehachacorot el-hammelech, wechol-am ha’arec sameach wetokea bachacorot; wattikra atalja et-begadeha wattikra: keszer keszer!

„Stoi na podwyższeniu, zgodnie ze zwyczajem”: w dosłownym tłumaczeniu „stoi przy kolumnie”. Kolumna ta przypuszczalnie stanowiła jeden z filarów wzniesionych przez Salomona przed świątynią – Jachin lub Boaz (2 Krn 3,15–17).

Werset 18 hebr. וַיָּבֹ֣אוּ כׇל־עַם֩ הָאָ֨רֶץ בֵּית־הַבַּ֜עַל וַֽיִּתְּצֻ֗הוּ אֶת־מִזְבְּחֹתָ֤ו וְאֶת־צְלָמָיו֙ שִׁבְּר֣וּ הֵיטֵ֔ב וְאֵ֗ת מַתָּן֙ כֹּהֵ֣ן הַבַּ֔עַל הָרְג֖וּ לִפְנֵ֣י הַֽמִּזְבְּח֑וֹת וַיָּ֧שֶׂם הַכֹּהֵ֛ן פְּקֻדֹּ֖ת עַל־בֵּ֥ית יְהֹוָֽה׃2 Kings 11:18 (Tekst Masorecki) w bazie Sefaria.org [dostęp 2026-06-19].wymowa: Wajjabo’u chol-am ha’arec bet-habba’al wajjittecuhu, et-mizbechotaw we-et-celamaw szibberu heteb, we-et mattan kohen habba’al haregu lifne hammizbechot; wajjasem hakohen pekuddot al-bet Adonaj.

„Mattan, kapłan Baala”: w przeciwieństwie do czasów rządów Izebel w północnym Izraelu, gdzie kapłani Baala byli niezwykle liczni, w Jerozolimie wymieniony jest tylko jeden taki kapłan. Wskazuje to na fakt, że kult Baala w Judzie ograniczał się niemal wyłącznie do środowiska skupionego wokół dworu Atalii i nie zapuścił głębokich korzeni wśród ludności.

Werset 21 hebr. בֶּן־שֶׁ֥בַע שָׁנִ֖ים יְהוֹאָ֥שׁ בְּמׇלְכֽוֹ׃2 Kings 12:1 (Tekst Masorecki) w bazie Sefaria.org [dostęp 2026-06-19]. Uwaga: numeracja w tekście hebrajskim różni się od chrześcijańskiej – werset ten rozpoczyna 12. rozdział.wymowa: Ben-szewa szanim jeho’asz bemalcho.

W Biblii hebrajskiej tekst ten stanowi początek kolejnego rozdziału (12,1).

Odniesienia w liturgii katolickiej W rzymskokatolickiej liturgii słowa (podczas piątku XI tygodnia okresu zwykłego, w latach parzystych) czytania z 11 rozdziału Drugiej Księgi Królewskiej zestawiane są z fragmentem Ewangelii według św. Mateusza (Mt 6, 19–23) mówiącym o niegromadzeniu skarbów na ziemi oraz o oku jako „lampie ciała”Zob. Czytania na każdy dzień, mateusz.pl [dostęp 2026-06-19].. Zestawienie to pozwala na interpretację starotestamentowych wydarzeń przez pryzmat nauczania Jezusa.

Komentatorzy katoliccy zwracają uwagę, że sposób, w jaki człowiek postrzega świat („zdrowe” lub „chore” oko), zależy od jego wewnętrznych intencji i tego, w czym pokłada nadzieję („gdzie jest twój skarb, tam będzie i serce twoje”)Por. Rozważanie do Ewangelii na 19 czerwca 2026 (Mt 6, 19-23), rozważania.pl [dostęp 2026-06-19].. Postawa królowej Atalii jest przykładem życia w „duchowej ciemności”. Jej skarbem była absolutna władza ziemska, dlatego kierując się strachem i żądzą wpływów, widziała we własnych wnukach z rodu Dawida jedynie zagrożenie, co doprowadziło ją do zbrodniPor. Syn samotnej matki (Mt 6:19-23), chwila-jezuici.pl [dostęp 2026-06-19].. Z kolei kapłan Jojada i księżniczka Joszeba, zachowując wierność Bogu („gromadząc skarby w niebie”), dostrzegli w małym Joaszu nadzieję i Bożą obietnicę. Ich czyste spojrzenie pomogło uratować prawowitego dziedzica, zburzyć świątynię Baala i ostatecznie odnowić przymierze całego ludu ze Stwórcą, pokazując, że to zjednoczenie z Bogiem jest jedynym skarbem godnym człowieka, który nigdy nie przemijaPor. M. Łusiak SJ, Skarb godny człowieka – Mt 6, 19-23, DEON.pl [dostęp 2026-06-19].Por. Ewangelia z piątku: Gdzie jest twoje serce?, Opus Dei [dostęp 2026-06-19]..

W kontekście ewangelicznego pouczenia o „zdrowym oku”, komentatorzy odwołują się również do motywu spojrzenia w Psalmie 123. Jak zauważył papież Benedykt XVI, słowa Jezusa o oku jako zwierciadle duszy (Mt 6, 22–23) doskonale współgrają z tym psalmem, który jest osnuty wokół „krzyżujących się spojrzeń” – wiernych szukających ratunku oraz Boga, który z miłością spogląda na swój uciśniony ludPor. Benedykt XVI, Psalm 123 – Bóg nadzieją narodu, Katecheza podczas audiencji generalnej (15.06.2005), Opoka.org.pl [dostęp 2026-06-19].. Postawa judzkiego kapłana i uciśnionego ludu, wznoszącego w czasie terroru „oczy wewnętrzne” ku PanuPor. Psalm 123, czyli modlitwa do OJCA..., zuchbozy.blogspot.com [dostęp 2026-06-19]., zderza się z arogancją królowej. Atalia uosabia tu biblijnych „zarozumialców i pyszałków” pogardzających słabszymi (Ps 123, 4)Por. Mądrzejsi – Psalm 123, liturgia.wiara.pl [dostęp 2026-06-19].. Kiedy w decydującym momencie Atalia „spojrzała” na nowo koronowanego króla (2 Krl 11, 14), używała jedynie fizycznego wzroku pogrążonego w ciemności – dostrzegła wyłącznie utratę potęgi. Spojrzenie ludu, oparte na zaufaniu obietnicom Bożym, przyniosło im z kolei wybawienie z rąk tyrana.

Motyw odzyskania „duchowego wzroku” i uzdrowienia z wewnętrznej ślepoty – aby móc patrzeć na świat i innych ludzi oczami Boga – jest również współcześnie wykorzystywany w katolickiej praktyce duszpasterskiej, m.in. w modlitwach o uzdrowienie wewnętrzne nawiązujących do cudu nad niewidomym z BetsaidyZob. np. Modlitwa o uzdrowienie, kosciolgarnizonowy.pl [dostęp 2026-06-19]..

Uwagi

Przypisy

Źródła

Linki zewnętrzne Przekłady i zasoby katolickie: 2 Krl 11 – Biblia Tysiąclecia (Pallottinum) na DEON.pl [dostęp 2026-06-19]

11