Szpitalna Góra (też: Szkolna Górka, niem. Hospitalberg/Schulberg, dawniej Der Spittelberg) – wzniesienie położone w południowej części Lwówka ŚląskiegoLwówek Śląski - Góra Szpitalna - stare zdjęcia, mapa. Wznosi się na wysokości 265 m n.p.m. Wzgórze zawdzięcza swoją nazwę dawnemu przytułkowi/szpitalowi św. Macieja w Lwówku Śląskim, do którego należały łąki i pola na Górze Szpitalnej.

Geografia i geologia Szpitalna Górka jest niewysokim, ale rozległym wzgórzem. Wzniesienie pokryte jest łąkami i polami, a u jego podnóża, przy ul. Brodatego, na północnym zboczu, znajduje się Cmentarz Komunalny. Na szczyt prowadzi ścieżka (Szlak Agatowy) spod Zespołu Szkół Ogólnokształcących i Zawodowych w Lwówku Śląskim, przechodząca przez promenadę ze zrujnowanym tarasem widokowym z widokiem na południową panoramę miasta, dolinę Bobru i Sudety.

W opracowaniu z 1913 roku wzmiankuje się, że na zboczu Szpitalnej Góry, przy południowo-zachodnim narożniku cmentarza odkryto okaz Plicatury, a samo wzgórze składa się z piaskowców marglistych. Na szpitalnej Górze odkryte zostały również skamieniałości z okresu kredy ( fasciger, Spondylus spinosus, plicatilis, saxonica).

Historia

Działania wojenne

Wojna trzydziestoletnia Góra Szpitalna, w trakcie wojny trzydziestoletniej, odegrała istotną rolę podczas działań wojennych prowadzonych wokół Lwówka Śląskiego. W 1642 roku wojska cesarskie pod dowództwem księcia zostały zmuszone do odstąpienia od oblężenia miasta. Jeszcze w tym samym roku, Lwówek Śląski został jednak ponownie zajęty przez wojska szwedzkie dowodzone przez Lennarta Torstenssona. 25 września 1642 roku Szwedzi otoczyli miasto, przełamali umocnienia miejskie, poprzez prowadzenie ostrzału ze stanowisk na Górze Szpitalnej. Po zdobyciu miasta szturmem miejski garnizon ogłosił kapitulację zdając się na łaskę najeźdźców, a Lwówek został splądrowany przez wojska. Na początku września 1643 roku, wojska cesarskie odzyskały miasto, przystępując do jego ponownego oblężenia. 1 grudnia pułkownik Donau rozpoczął przygotowania do oblężenia, a 2 grudnia, przed miastem, ustawiono baterię ośmiu dział. 3 grudnia główne siły cesarskie rozmieściły się na Górze Szpitalnej, skąd prowadzono intensywny ostrzał Lwówka Śląskiego. Celem bombardowania było wyparcie stacjonujących w mieście oddziałów szwedzkich. Ostrzał trwał do 8 grudnia i spowodował rozległe zniszczenia zabudowy miejskiej. Według relacji Naso i Lucä miasto zostało wówczas „zamienione w rumowisko kamieni”. 9 grudnia 1643 roku Szwedzi przekazali Lwówek Śląski wojskom austriackim. Było to ostatnie i najcięższe oblężenie miasta w czasie wojny trzydziestoletniej.

Oblężenia z lat 1642–1643 spowodowały znaczne zniszczenia miasta, oraz uwidoczniły ograniczoną wartość obronną miejskich fortyfikacji wraz z rozwojem i zasięgiem artylerii. Tradycyjne mury obronne, wały i palisady nie zapewniały już dostatecznej ochrony przed tego typu nowoczesną bronią. Po zakończeniu działań wojennych, Lwówek nie odzyskał dawnego znaczenia gospodarczego ani obronnego. Miasto opuściła część kupców i sukienników, a odbudowa postępowała powoli. Trudności dotknęły również miejscowe rzemiosło i piwowarstwo, które stopniowo traciły na znaczeniu w kontekście nadanych im przywilejów.

Średniowieczne mury obronne w Lwówku Śląskim były częściowo naprawiane, jednak ich funkcja miała odtąd przede wszystkim charakter administracyjny i porządkowy: mury oraz bramy służyły do kontroli ruchu ludności i poboru opłat oraz ceł, co przeznaczano na ich konserwację.

Wojny śląskie 14 września 1756 roku, w czasie wojen śląskich, na Górze Szpitalnej, doszło do zetknięcia się wojsk austriackich i pruskich. Oddziały pruskie maszerowały wówczas w kierunku Płóczek Górnych.

VI koalicja antyfrancuska 21. i 22. sierpnia 1813 roku, w ramach VI koalicji antyfrancuskiej i w trakcie pobytu Napoleona Bonaparte we Lwówku Śląskim (w późniejszej Kamienicy Napoleona Bonaparte), na Górze Szpitalnej stacjonowały oddziały jego gwardii. Od czasu Bitew nad Bobrem, Góra Szpitalna, ze względu na pamięć wydarzeń związanych z kampanią 1813 roku, jak i walory widokowe, stała się popularnym miejscem spacerów mieszkańców. W celu zapewnienia odwiedzającym dogodnych warunków do aktywnego wypoczynku, podjęte zostały działania zmierzające do kompleksowego zagospodarowania wzgórza i utworzenia tam miejsca rekreacji. Inicjatorem przedsięwzięcia był radny Tietze, pełniący funkcję skarbnika kasy Szpitala św. Macieja. Z jego polecenia, w Wielką Sobotę 1815 roku, posadzono na wzgórzu topole lombardzkie, przeprowadzono niwelację terenu, a w 1816 roku ustawiono kamienne ławki. Centralnym elementem założenia stał się kamienny pomnik o prostym, owalnym kształcie, zwrócony w stronę miasta. Pomnik został odsłonięty 21 sierpnia 1816 roku, a na nim widniała inskrypcja: „Tworzyć i niszczyć, i od nowa płodzić, jest dziełem natury.”.

Przed II wojną światową, na wzgórzu znajdował się zbiornik wodny i niezachowana do współczesności altana.

Krzyż W 1703 roku, na Górze Szpitalnej, ustawiono pierwszy krzyż. Umieszczone na nim przedstawienie ukrzyżowanego Chrystusa wykonano z miedzi. Według lokalnych przekazów, fundatorem dzieła był lwówecki kotlarz o nazwisku Stieff, który miał ofiarować go jako dar dla miasta.

W 1793 roku miedziana rzeźba Chrystusa została usunięta z krzyża przez nieznanych sprawców. Z inicjatywy duchownych katolickich oraz katolickich mieszkańców, na mocy decyzji magistratu, wykonano nowy krzyż wraz figurą. Uroczyste ustawienie nowego krzyża odbyło się 10 sierpnia 1793 roku. Nowy, drewniany krzyż został przewieziony na wzgórze na wozie eskortowanym przez czterech uzbrojonych mieszczan. W procesji uczestniczyli również uczniowie szkoły katolickiej wraz z nauczycielami, przedstawiciele lwóweckiego duchowieństwa, w tym gwardian, kaznodzieja oraz proboszcz miejski i archiprezbiter Gebauer. Magistrat reprezentowali senatorowie Eichlitz i Oschenffzig, a także starsi gminy Raabe i Herzog. Po przybyciu na miejsce, uczestników uroczystości powitała oprawa muzyczna z udziałem trębaczy i werblistów. Następnie, nowy wizerunek Jezusa został umieszczony na krzyżu, który poświęcono. Po ustawieniu krzyża proboszcz Gebauer wygłosił przemówienie, kończące uroczystość.

Przypisy

Kategoria:Pogórze Izerskie Kategoria:Geografia Lwówka Śląskiego