Jerzy Szczypa (ur. 20 września 1933 w Dąbrowicy, zm. 3 marca 1999) – polski chemik, wybitny przedstawiciel lubelskiej szkoły chemii fizycznej, specjalista w dziedzinie fizykochemii zjawisk powierzchniowych, radiochemii oraz migracji pierwiastków promieniotwórczych w środowisku naturalnymEncyklopedia Chełma, t. I, cz. 2, Ludzie. Chełm: Wydawnictwo Gaudium 2013, s. 177-179. ISBN 978-83-61149-22-4 (autor artykułu „Szczypa Jerzy”: Małgorzata Chmielewska).. Profesor UMCS w Lublinie.
Życiorys Urodził się 20 września 1933 w Dąbrowicy (woj. wołyńskie) w rodzinie inteligenckiej. W 1939 rozpoczął edukację w szkole podstawowej w Rokitnie. Drugą klasę szkoły podstawowej ukończył w Sosnowcu. Od roku 1941 rodzina zamieszkała w Warszawie, ale Jerzego wysłano do znajomych na wieś pod Krakowem, gdzie przebywał do zakończenia wojny. Po wojnie rodzina osiedliła się na krótko w Sosnowcu, a od września 1945 w Chełmie. W roku 1946 Jerzy zakończył naukę w szkole podstawowej, a w l. 1946–1951 uczęszczał do Państwowego Gimnazjum i Liceum im. Stefana Czarnieckiego w Chełmie. W roku 1951 rozpoczął studia na Wydziale Matematyczno-Fizyczno-Chemicznym UMCS w Lublinie. Od 1954 pracował w Katedrze Chemii Fizycznej kierowanej przez profesora Andrzeja Waksmundzkiego. W roku 1964 obronił pracę doktorską, po czym został adiunktem. W 1972 po uzyskaniu stopnia doktora habilitowanego objął kierownictwo Pracowni Radiochemii UMCS, która w 1974 roku została przekształcona w Zakład Radiochemii i Zastosowań. W 1978 roku został profesorem nadzwyczajnym, a w 1989 profesorem zwyczajnym. Opracował metody i urządzenia do aglomeracji sflokulowanych szlamów, które otrzymały ochronę patentową w kraju i za granicą. Po awarii elektrowni jądrowej w Czarnobylu zorganizował zespół do badań skażenia środowiska przez izotopy promieniotwórcze i wyposażył go w odpowiednią aparaturę.
Pełnił wiele funkcji, m. in. prorektora UMCS ds. Nauki i Badań Naukowych (1984–1990 oraz 1993–1996) i wicedyrektora Instytutu Chemii (1978–1981). Był członkiem Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Chemicznego, wiceprezesem Komisji Fizykochemii Powierzchni PAN, członkiem Komisji Ekspertów Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej w Wiedniu oraz rad naukowych wielu instytutów badawczych. Od 1988 kierował Pracownią Adsorpcji i Fizykochemii Granicy Faz Instytutu Katalizy i Fizykochemii Powierzchni PANEncyklopedia Chełma, t. I, cz. 2, Ludzie, 2013, s. 178..
Opublikował około 165 prac naukowych (w większości w języku angielskim), był autorem lub współautorem 10 patentów. Wypromował ponad 200 magistrów oraz 13 doktorów.
Był laureatem wielu nagród i wyróżnień. Za zasługi dla Uniwersytetu i Wydziału otrzymał m. in. Medal Komisji Edukacji Narodowej (1976), honorową odznakę „Za zasługi dla Lubelszczyzny” (1976), odznakę „Zasłużony Działacz Kultury Fizycznej” (1978), Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1979), złotą odznakę „Za zasługi dla Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej” (1987).
Zmarł 3 marca 1999 roku. Został pochowany na cmentarzu przy ulicy Lipowej w LublinieEncyklopedia Chełma, t. I, cz. 2, Ludzie, 2013, s. 179..
Przypisy
Kategoria:Polscy chemicy Kategoria:Urodzeni w 1933 Kategoria:Zmarli w 1999 Kategoria:Absolwenci chełmskich szkół i uczelni Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej