Siódemka (Sebitti) – w wierzeniach asyryjsko-babilońskich odrębna grupa potężnych demonów zrodzonych przez boga nieba Anu, istniejąca obok innych demonów oraz złych duchów zmarłych osób. Prawdopodobnie pierwotne określenie odnosiło się do siedmiu istot personifikujących drapieżniki i niszczycielskie żywioły, z czasem to grono poszerzało się. Zamieszkiwały jaskinie oraz pustynie, ich potęga pozwalała na ingerencję w sferę boską, czego głównym przejawem było wywoływanie zaćmień Księżyca.

Geneza i ewolucja

Według tekstów źródłowych członkowie grupy Siódemki mieli boskie pochodzenie – zostali zrodzeni przez wielkiego boga nieba, Anu. Miejscem ich narodzin miały być góry na zachodzie, natomiast miejscem wychowania – góry na wschodzie. Jako naturalne sfery ich bytowania i nagłego pojawiania się teksty wskazują jaskinie Ziemi oraz miejsca pustynne.

Z racji swojego boskiego rodowodu Siódemka dysponowała potęgą umożliwiającą jej ingerowanie w sferę działalności innych bóstw. Najbardziej zjawiskowym przejawem tej mocy było zaćmienie Księżyca. W przekazach mitologicznych rozgniewana Siódemka przedostała się na sklepienie niebieskie i osaczyła półksiężyc boga Sina. Wydarzenie poruszyło świat bogów i ludzi. Na poziomie wierzeń religijnych sytuację rozwiązywali sami bogowie. Na poziomie ziemskich praktyk magicznych ludzie pomagali w wypędzeniu demonów za pomocą rytualnego bicia w specjalne święte kotły na dziedzińcu świątynnym. Praktykę tę utrzymywano również wtedy, gdy babilońscy astronomowie potrafili już precyzyjnie obliczać zaćmienia Księżyca.

W tekstach o charakterze magicznym skład osobowy Siódemki nie był stały i zmieniał się zależnie od czasu oraz miejsca. Pod nazwą tą kryły się różne najgroźniejsze istoty, które z czasem stały się pomocnikami boga Nergala i jego żony Ereszkigal w świecie podziemnym. Zaliczały się do nich m.in. złe duchy z kategorii Asakku, Alu, eṭemmu, Gallu, ilu, rabiṣu, Utukku, Namtaru. Za siostrę Siódemki uznawano demona Lamasztu. W opozycji do Sebitti wierzenia znały również grupę siedmiu dobrych demonów oraz siedmiu mędrców z Eridu.

Z czasem wizerunek grupy uległ dalszej ewolucji. Obok funkcji destrukcyjnych (wywoływanie zaćmień, chorób) w oficjalnej ideologii nowoasyryjskiej zaczęto przypisywać im rolę wojowników chroniących państwo i legitymizujących władzę królewską. Świadczą o tym inskrypcje królewskie Asarhaddona (VII wiek p.n.e.), w których Sebitti występują jako wielcy, przychylni władcy bogowie niebios i świata podziemnego, decydujący o losach monarchii.

Charakterystyka Siódemka stanowiła jedną z odrębnych klas demonów, obok takich istot jak Lamasztu, Pazuzu czy złośliwe duchy zmarłych. Teksty źródłowe przypisują poszczególnym członkom tej grupy zindywidualizowane formy, personifikujące drapieżniki i niszczycielskie żywioły: Pierwszy – wiatr południowy pod postacią smoka. Drugi – smok z otwartą paszczą. Trzeci – dziki/wściekły lampart. Czwarty – ogromny wąż. Piąty – rozwścieczony lew, przed którego skokiem nie ma ucieczki. Szósty – (opis w tekstach zatarty/utracony w oryginalnej tabliczce). Siódmy – huragan. W ogólnej charakterystyce zachowań demonów – do których zaliczała się ta grupa – teksty podkreślają ich zdolność do poruszania się z prędkością porównywalną do meteorów, łatwość przybierania form zwierzęcych (np. osłów, lisów, psów czy węży) oraz zdolność do przenikania do domostw przez najmniejsze szczeliny w drzwiach, co czyniło standardowe środki ochrony bezskutecznymi.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Mezopotamskie demony