Światowy Zjazd Kaszubów () – jedno z najważniejszych kaszubskich świąt etnicznych.
Historia święta Pierwszy zjazd Kaszubów, będący wydarzeniem kulturalnym, został zorganizowany 19 czerwca 1999 w Chojnicach. Inicjatorami wydarzenia byli lokalni samorządowcy – Grzegorz Szalewski (ówczesny starosta wejherowski), Kazimierz Klawiter, Artur Jabłoński (starosta pucki), Janusz Palmowski (starosta chojnicki) oraz Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie. Zjazd miał na celu uczczenie reformy administracyjnej, w wyniku której tereny Kaszub po raz pierwszy znalazły się w granicach jednego województwa – pomorskiego. Na wybór Chojnic jako gospodarza wpływ miała zarówno chęć podkreślenia przynależności miasta do Kaszub, jak i zwieńczone sukcesem działania miejscowego oddziału Zrzeszenia o przyłączenie ziemi chojnickiej do nowego województwa pomorskiego zamiast dotychczasowego województwa bydgoskiego. Pozytywny odzew w regionie spowodował, że zdecydowano się powtórzyć wydarzenie rok później, w Helu (pod nazwą II Zjazd Społeczności Kaszubskiej „Pôłnie do Norde”), a następnie organizować je cyklicznie.
W 2001 i 2002, odpowiednio w Wejherowie i w Kartuzach, Zjazdy Kaszubów odbyły się w ramach Festynów Europejskich, promujących ideę integracji europejskiej. Jednocześnie w 2001 odbyło się jeszcze jedno spotkanie Kaszubów, 23 czerwca w Gdyni i było związane z uroczystością odsłonięcia pomnika Antoniego Abrahama. Początkowo to właśnie ono zostało zorganizowane jako zjazd (wydarzenie w Wejherowie nazywano IV Zjazdem Kaszubów), dziś jednak nie jest ono w ten sposób nazywane, z uwagi na brak wielu tradycyjnych elementów, przede wszystkim specjalnego pociągu Transcassubia.
W 2004 Zjazd Kaszubów w Kościerzynie po raz pierwszy został nazwany przez gospodarzy „Międzynarodowym”, w związku z obecnością Kaszubów spoza Polski. Dziś święto to coraz częściej jest nazywane Światowym Zjazdem Kaszubów.
Zjazd zawsze odbywa się na terenie województwa pomorskiego, choć w 2001 planowano go zorganizować na południu Polski, u górali (z pomysłu zrezygnowano z powodu braku środków finansowych), a w 2011 jednym z kandydatów do jego organizacji był Grudziądz (województwo kujawsko-pomorskie). Jeden raz zaplanowane wydarzenie nie odbyło się – zjazd w Pucku w 2020 został odwołany z powodu pandemii COVID-19.
Obecnie Światowy Zjazd Kaszubów jest jednym z dwóch najważniejszych, obok Dnia Jedności Kaszubów, kaszubskich świąt etnicznych, które gromadzi tysiące gości z Polski i z całego świata. Przykładowo, według szacunków Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, w jubileuszowym X Zjeździe Kaszubów w 2008 wzięło udział 13–14 tysięcy osób. W zjeździe niejednokrotnie uczestniczyli również najważniejsi politycy w kraju – m.in. prezydenci Polski (Bronisław Komorowski w 2013 i Andrzej Duda w 2018) oraz premierzy (Donald Tusk w 2009 i 2011).
Lokalizacja zjazdów
+ Lista Światowych Zjazdów KaszubówLp.DataMiejsceI19 czerwca 199924px ChojniceII1 lipca 200024px Hel-23 czerwca 200124px GdyniaIII7 lipca 200124px WejherowoIV6 lipca 200224px KartuzyV12–13 lipca 200324px SłupskVI10 lipca 200424px KościerzynaVII9 lipca 200524px ŁebaVIII1 lipca 200624px GdyniaIX28 lipca 200724px BrusyX12 lipca 200824px GdańskXI4 lipca 200924px BytówXII26 czerwca 201024px PuckXIII23 lipca 201124px LęborkXIV7 lipca 201224px SopotXV6 lipca 201324px WładysławowoXVI5 lipca 201424px Pruszcz GdańskiXVII4 lipca 201524px RedaXVIII2 lipca 201624px WdzydzeXIX1 lipca 201724px RumiaXX7 lipca 201824px LuzinoXXI6 lipca 201924px ChojniceXXII27 czerwca 202021-22 sierpnia 202124px PuckXXIII30 lipca 202224px BrusyXXIV8 lipca 202324px KartuzyXXV6 lipca 202424px KościerzynaXXVI5 lipca 202524px SzemudXXVII11 lipca 202624px GdyniaXXVIII3 lipca 202724px Miastko
Obchody
Światowy Zjazd Kaszubów jest szczególną okazją do promocji kaszubszczyzny, podtrzymywania tradycji regionu oraz integracji Kaszubów. Pomimo różnych lokalizacji, co roku pojawiają się pewne wspólne elementy. Świętowanie rozpoczyna się już w drodze na zjazd, ponieważ wielu Kaszubów przybywa na niego specjalnym pociągiem, zwanym Transcassubią. Po raz pierwszy został on zorganizowany w 1999, a do Chojnic przyjechał z Helu. Na część zjazdów przyjeżdżają dwa składy z różnych części województwa, a w 2026 zorganizowano trzy pociągi (z Helu, Chojnic i Kartuz). Po przybyciu uczestników do miasta-gospodarza zjazdu uroczyście maszerują oni do kościoła, w którym odbywa się msza święta z elementami liturgii w języku kaszubskim. Po obrzędach religijnych następuje oficjalne otwarcie zjazdu; może się z nim wiązać przekazanie Kaszubom kluczy do miasta czy odsłonięcie tablicy upamiętniającej zjazd. Od kilku lat tradycją jest przekazanie klëki (laski sołeckiej) przedstawicielowi następnego gospodarza. Rozpoczyna się wtedy również część artystyczna z występami zespołów muzycznych, szczególnie folklorystycznych oraz jarmark z tradycyjnym rękodziełem i kulinariami.
Na Światowy Zjazd Kaszubów przybywają Kaszubi z całego województwa i świata (m.in. z Niemiec, Francji, Kanady, Stanów Zjednoczonych czy Nowej Zelandii); większość z nich ubiera tradycyjny strój kaszubski. Charakterystycznym elementem ubioru są również specjalne przypinki z logotypami poszczególnych edycji.
Upamiętnienie W kilku miastach w trakcie Światowego Zjazdu Kaszubów lub po jego zakończeniu umieszczono tablice lub inne elementy architektury, upamiętniające pełnienie przez nie funkcji gospodarza święta: tablica w Chojnicach, upamiętniająca zjazd z 1999; głaz w Helu, upamiętniający zjazd z 2000; tablica w Kościerzynie, upamiętniająca zjazdy z 2004 i 2024; tablice w Gdyni, upamiętniające zjazdy z 2006 i 2026; tablice w Brusach, upamiętniające zjazdy z 2007 i 2022; głaz w Bytowie, upamiętniający zjazd z 2009; kamień w Pucku, upamiętniający zjazd z 2010 i fontanna, upamiętniająca zjazd z 2021; tablica w Redzie, upamiętniająca zjazd z 2017; tablica w Kartuzach, upamiętniająca zjazd z 2023; tablice we wszystkich sołectwach gminy Szemud, upamiętniające zjazd z 2025.
Zobacz też Dzień Jedności Kaszubów
Uwagi
Przypisy
Kategoria:Kaszuby Kategoria:Święta polskie