mały|Zawodniczka rywalizująca w kolarstwie ręcznym na rowerze ręcznym (ang. handbike) podczas Letnich Igrzysk Paralimpijskich 2012 mały|Zbigniew Maciejewski podczas mistrzostw świata w parakolarstwie szosowym w 2024 roku Parakolarstwo (ang. para-cycling) – kolarstwo osób z niepełnosprawnościami. Dyscypliną zarządza Międzynarodowa Unia Kolarska (UCI). Rywalizacja dzieli się na dwie odmiany: kolarstwo szosowe (ang. road cycling) i kolarstwo torowe (ang. track cycling). Program paralimpijski obejmuje m.in. w kolarstwie szosowym (ang. road race), indywidualną jazdę na czas (ang. individual time trial) oraz (ang. handcycling team relay), natomiast w kolarstwie torowym m.in. sprinty (ang. sprint), jazdę na czas (ang. time trial) i wyścigi indywidualne na dochodzenie (ang. individual pursuit).
Parakolarstwo zadebiutowało w programie letnich igrzysk paralimpijskich podczas igrzysk w Nowym Jorku i Stoke Mandeville w 1984 roku. W 2010 roku UCI uruchomiła (ang. UCI Para-cycling Road World Cup). Parakolarstwo torowe (ang. para track cycling) zadebiutowało natomiast na Igrzyskach Wspólnoty Narodów w Glasgow w 2014 roku.
Parakolarstwo na igrzyskach paralimpijskich Parakolarstwo zaczęło rozwijać się w latach 80. XX wieku. Początkowo uczestniczyli w nim m.in. zawodnicy z niepełnosprawnością wzroku, którzy startowali w kolarstwie tandemowym (ang. tandem cycling) na tandemach wraz z (ang. sighted pilot). W 1984 roku kolarstwo szosowe zostało włączone do programu igrzysk paralimpijskich w Nowym Jorku i Stoke Mandeville. W zawodach wystartowało 22 kolarzy z ośmiu państw, rywalizujących w siedmiu konkurencjach.
Podczas igrzysk w Atlancie w 1996 roku do programu włączono kolarstwo torowe, a rywalizację rozszerzono na kolejne klasy sportowe (ang. sport classes). Kolarstwo ręczne (ang. handcycling; rower: handcycle lub handbike) pojawiło się podczas igrzysk w Sydney w 2000 roku jako konkurencja pokazowa. Jako konkurencja medalowa kolarstwo ręczne zadebiutowało na igrzyskach w Atenach w 2004 roku. W zawodach parakolarskich w Sydney uczestniczyło około 200 zawodników. Podczas igrzysk w Londynie w 2012 roku do programu wprowadzono (ang. mixed handcycling team relay). Najwięcej zawodników w historii startowało podczas igrzysk w Rio de Janeiro w 2016 roku – 235, natomiast podczas igrzysk w Tokio uczestniczyli reprezentanci 50 państw, a rozegrano 51 konkurencji.
Konkurencje mały|Tandem używany w kolarstwie tandemowym; zawodnik z niepełnosprawnością wzroku zajmuje tylne miejsce, a z przodu jedzie widzący pilot (ang. sighted pilot)
Zawody parakolarskie obejmują konkurencje szosowe i torowe.
Kolarstwo szosowe (ang. road race) kobiet i mężczyzn, indywidualna jazda na czas (ang. individual time trial) kobiet i mężczyzn, (ang. handcycling team relay) – konkurencja mieszana.
Kolarstwo torowe sprint tandemów (ang. tandem sprint) kobiet i mężczyzn, sprint drużynowy (ang. team sprint) kobiet i mężczyzn oraz konkurencje mieszane, indywidualna jazda na czas (ang. individual time trial) na 500 m lub 1 km kobiet i mężczyzn, wyścig na dochodzenie (ang. individual pursuit) kobiet i mężczyzn, wyścig scratch (ang. scratch race) kobiet i mężczyzn.
Klasyfikacja (ang. sport classification) w parakolarstwie służy grupowaniu zawodników w klasy sportowe (ang. sport classes) w celu ograniczenia wpływu rodzaju i stopnia niepełnosprawności na wynik rywalizacji. W polskiej literaturze branżowej wyróżnia się cztery podstawowe grupy związane z rodzajem wykorzystywanego roweru: kolarstwo ręczne – H (ang. handcycle), rowery trójkołowe – T (ang. tricycle), rowery klasyczne – C (ang. cycle) oraz tandemy – B (ang. tandem).
B – kolarstwo tandemowe (ang. tandem cycling): zawodnicy z niepełnosprawnością wzroku startujący na tandemach z (ang. sighted pilots); w zawodach tworzą klasę B. C – rower klasyczny (ang. cycle): zawodnicy z niepełnosprawnością narządu ruchu lub zaburzeniami koordynacji ruchowej, korzystający z dwukołowych rowerów klasycznych, w razie potrzeby odpowiednio przystosowanych; klasy C1–C5. H – kolarstwo ręczne (ang. handcycle, handbike): zawodnicy korzystający z trzykołowych rowerów ręcznych, napędzanych za pomocą kończyn górnych; klasy H1–H5. T – rower trójkołowy (ang. tricycle): zawodnicy korzystający z rowerów trójkołowych, m.in. osoby z zaburzeniami koordynacji ruchowej; klasy T1–T2.
W klasach C, H i T niższy numer klasy oznacza większe ograniczenie funkcjonalne zawodnika (ang. functional impairment) związane z uprawianiem danej konkurencji.
Zobacz też kolarstwo szosowe kolarstwo torowe handbike Letnie igrzyska paralimpijskie
Przypisy
Linki zewnętrzne Parakolarstwo w serwisie Międzynarodowego Komitetu Paralimpijskiego Parakolarstwo w serwisie Międzynarodowej Unii Kolarskiej Kategoria:Kolarstwo Kategoria:Niepełnosprawność