mały|Dyplom Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki, przyznany w grudniu 1903 r. Piotrowi i Marii Curie Pierre Curie, pol. Piotr Curie (ur. 15 maja 1859 w Paryżu, zm. 19 kwietnia 1906 tamże) – francuski fizyk, wykładowca Uniwersytetu Paryskiego, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki (1903).
Mąż Marii Skłodowskiej-Curie, ojciec Irène Joliot-Curie i Ève Curie.
Życiorys Młodość mały|lewo|Pierre z żoną, około 1895 Urodził się 15 maja 1859 roku w Paryżu jako syn lekarza, Eugène Curie, oraz jego żony, Sophie-Claire Depouilly. Jego rodzina miała liberalne poglądy, dziadek Pierre'a brał udział w rewolucji lutowej w 1848 roku, a jego ojciec popierał Komunę Paryską. Jako dziecko Curie był nieśmiały, miał również problemy z koncentracją. Z tego powodu nie uczęszczał do szkoły ani liceum. Edukację zapewniali mu rodzice, a następnie nauczyciel, który zaszczepił w nim zainteresowanie matematyką. W wieku 16 lat, w listopadzie 1875 roku, zdał maturę z przedmiotów ścisłych.
Praca naukowa Miał starszego brata Jacques’a, obaj studiowali fizykę na Sorbonie. Razem badali kryształy, odkrywając w 1880 r. zjawisko piezoelektryczności. Pierre Curie wynalazł też elektrometr, wykorzystywany później w badaniach nad radioaktywnością, której teorię rozwinął. W 1895 r. odkrył zjawisko zaniku właściwości magnetycznych przez ferromagnetyki pod wpływem wzrostu temperatury i określił temperatury progowe tego zjawiska dla różnych materiałów – znane obecnie jako temperatury Curie. W 1898 r. wspólnie z żoną odkrył pierwiastki rad i polon. W 1903 r. otrzymał wraz z żoną Nagrodę Nobla z fizyki za badania nad promieniotwórczością.
W roku akademickim 1904–1905 został profesorem zwyczajnym Uniwersytetu Paryskiego na Wydziale Matematyczno-Fizycznym. W 1905 roku został członkiem Francuskiej Akademii Umiejętności.
Zginął 19 kwietnia 1906 roku w wypadku drogowym, przejechany przez konny wóz ciężarowy przy ul. Dauphine w Paryżu. W 1995 r. prochy jego i Marii Skłodowskiej-Curie zostały przeniesione do paryskiego Panteonu.
Życie prywatne Gdy miał dwadzieścia lat, zmarła jego bliska przyjaciółka z dzieciństwa. Od tamtej pory aż do poznania Marii Skłodowskiej, Pierre nie angażował się w relacje z innymi kobietami. 25 lipca 1895 roku zawarł małżeństwo ze Skłodowską. Tak jak Skłodowska, Pierre był ateistą. Mieli dwie córki:
Irène (1897–1956). Była fizykochemiczką, wraz z mężem – Frédérikiem Joliot-Curie – odkryła sztuczną promieniotwórczość, za co dostała Nagrodę Nobla w 1935 roku. Była członkiem Prezydium Honorowego PKWN we Francji w 1944 roku. Ève (1904–2007). Autorka m.in. biografii Maria Curie (1937), reportażu wojennego Podróż wśród wojowników (1943) i współautorka filmu dokumentalnego Kraj mojej matki (1941). Od lat 60. XX wieku czynnie zaangażowana w pracę UNICEF – organizacji pomocy na rzecz dzieci.
mały|Strona tytułowa rozprawy doktorskiej opublikowanej w 1895 roku.
Upamiętnienie W 2019 roku powstała Polsko-Francuska Nagroda Naukowa im. Marii Skłodowskiej i Pierre’a Curie, przyznawana przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej i francuskie Ministerstwo Szkolnictwa Wyższego, Badań Naukowych i Innowacji we współpracy z Francuską Akademią Nauk Czterech laureatów pierwszej Polsko-Francuskiej Nagrody Naukowej, 19 listopada 2019 naukawpolsce.pl [dostęp 2021-12-09]..
Dzieła Sur un électromètre astatique pouvant servir comme wattmètre (Na astatycznym elektrometrze, który może być używany jako watomierz), z René Blondlotem, 1889. Balance de précision apériodique et à lecture directe des derniers poids (Na nieokresowej skali precyzyjnej z bezpośrednim odczytem ostatnich odważników), 1889. Sur la symétrie dans les phénomènes physiques, symétrie d'un champ électrique et d'un champ magnétique (O symetrii w zjawiskach fizycznych, symetrii pola elektrycznego i pola magnetycznego), 1894. Propriétés magnétiques des corps à diverses températures (Magnetyczne właściwości ciał w różnych temperaturach), rozprawa doktorska, 1895. Sur une nouvelle substance fortement radioactive contenue dans la pechblende (O nowej silnie radioaktywnej substancji zawartej w blendzie smolistej), z Marią Skłodowską-Curie i Gustave’em Bémontem, 1898. Les nouvelles substances radioactives et les rayons qu’elles émettent (Nowe substancje radioaktywne i emitowane przez nie promienie), 1900. Notice sur les travaux scientifiques de Pierre Curie (Ogłoszenie o pracy naukowej Pierre'a Curie), 1902. Sur un appareil pour la détermination des constantes magnétiques (O urządzeniu do wyznaczania stałych magnetycznych), 1904.
Zobacz też temperatura Curie
Przypisy
Bibliografia
Wybitne rody, które tworzyły polską kulturę i naukę, Marcin K. Schirmer, Warszawa, 2017, Wydawnictwo MUZA.
Linki zewnętrzne
Piotr Curie : wyjątki ze wspomnień Marji Skłodowskiej-Curie o jej mężu (ca 1925) w bibliotece Polona
Kategoria:Francuscy fizycy XIX wieku Kategoria:Francuscy fizycy XX wieku Kategoria:Francuscy fizycy doświadczalni Kategoria:Francuscy fizycy jądrowi Kategoria:Francuscy chemicy Kategoria:Nauczyciele akademiccy ESPCI Paris Kategoria:Odkrywcy pierwiastków chemicznych Kategoria:Francuscy nobliści – fizyka Kategoria:Członkowie Francuskiej Akademii Nauk Kategoria:Fizycy upamiętnieni nazwami nagród Kategoria:Francuzi upamiętnieni nazwami nagród Kategoria:Ludzie upamiętnieni nazwami pierwiastków chemicznych Kategoria:Ludzie upamiętnieni nazwami wielkości fizycznych Kategoria:Osoby przedstawione na francuskich banknotach Kategoria:Ludzie urodzeni w Paryżu Kategoria:Urodzeni w 1859 Kategoria:Zmarli w 1906 Kategoria:Francuskie ofiary wypadków drogowych Kategoria:Pochowani w paryskim Panteonie