Rumianek (pol. hist. Rumino) – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Tarnowo Podgórne, nad rzeką Samą.
Nazwa Kiedyś miejscowość miała inną nazwę i nazywała się Rumino. Notowana była w ten sposób co najmniej od drugiej połowy XIII wieku przyjmując czasem zaskakujące warianty. Wieś ma średniowieczną metrykę. Pierwszy zachowany zapis pierwotnej nazwy wsi pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1288, zachowanego z kopii z lat 1601-1602, kiedy odnotowano ją pod nazwą „Rumino”, 1400 ” Runino”, 1424 „Rimino”, 1437 „Rumino”, 1448 „Runyno”, 1473 „Rvnyno”, 1487 „Ranczyna”, 1503 „Rvmyno”, 1508 „Cvnyno”, 1509 „Tunino”, 1563 „Runiko”, 1577 „Runikowo”, 1580 „Rumkowo”, 1582 „Ruminko”, 1591 „Raninko”. Pierwsze zapisy wsi pod obecną nazwą Rumianek pochodzą z XVII wieku. W 1686 wieś odnotowano pod nazwą “Rumianek” .
Historia Miejscowość pierwotnie była związana z Wielkopolską. Początkowo była własnością szlachecką należącą do lokalnego wielkopolskiego rodu Rozwarowskich, a później Jankowskich, Potulickich, Nagórskich. Od 1320 miejscowość leżała w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1487 odnotowano ją w powiecie poznańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. W 1508 leżała w parafii Ceradz Stary.
Okolice miejscowości były zasiedlone jednak już wcześniej niż odnotowały to zachowane zapisy historyczne. Około kilometra na południowy zachód od wsi w jej pobliżu wsi archeolodzy odkryli ślady osady z XII-XIII wieku.
Pierwszy zachowany zapis o wsi pochodzi z XIII wieku ze źródeł kościelnych. W 1288 Jan Gerbicz biskup poznański uposażył kościół parafialny w Lusowie m. in. w dziesięciny z Rumianku, wsi leżącej wówczas poza parafią Lusowo.
Zapisy sądowe z lat 1400-1404 odnotowały Piotra Ciesielskiego noszącego odmiejscowe nazwisko od wsi Cieśle oraz Mikołaja ze Śliwna syna Sierpa, którzy przegrali proces z Kuszem i Wierzbiętą z Gołańczy w powiecie kcyńskim oraz z ich braćmi o dziedziny Jankowice i Rumianek.
W latach 1419-1452 dziedzicami rumiańskimi byli Rozwarowscy. W latach 1419-1447 jako dziedzica w Rozwarowie i Rumianku odnotowano Dziersława Rozwarowskiego. W 1447 przegrał on spór sądowy ze starostą generalnym Wielkopolski Piotrem Skórą z Gaju i Kiączyna o zalanie ról i łąk wsi Rumianek oraz o kopce graniczne stojące pomiędzy Rumiankiem i Kiączynem.
W latach 1448-1452 dziedzicem w Rozwarowie i Rumianku był syn Dziersława Paweł Rozwarowski. W 1448 w podziale dóbr otrzymał on od swoich braci Bieniaka i Piotra m. in. wieś Rumianek. W 1452 sąd utrzymał w mocy wcześniejszy wyrok sądowy z 1447 o zalanie ról i łąk wsi Rumianek oraz postanowił, że tenże Paweł nie ma w tym zalewie łowić ryb ani pobierać innych pożytków.
W latach 1575-1577 właścicielami we wsi byli potomkowie Pawła Rozwarowskiego Jankowscy i Jaktorowscy. W latach 1473-1487 notowano Jana Jaktorowskiego, a w latach 1478-1487 Grzegorza i Benedykta (zwanego też Bieniakiem) Jankowskich, którzy byli dziedzicami m. in. w Jankowicach i Rumianku. W 1487 Jan i Grzegorz Jaktorowscy dali w podziale dóbr swemu bratu Benedyktowi m. in. Rumianek. W 1509 Anna Jankowska, córka Grzegorza Jankowskiego, dała mężowi Andrzejowi Jaktorowskiemu z Jaktorowa w powiecie kcyńskim m. in. wieś Rumianek, a mąż oprawił jej posag oraz wiano m. in. na tej wsi.
Średniowieczne źródła odnotowały również wśród mieszkańców wsi przedstawicieli niższych stanów. W 1419 Marcin pleban lusowski oraz wicedziekan poznański wygrał spór z kmieciami rumiańskimi o dziesięciny. Oficjał poznański na prośbę dziedzica Rumianku Dziersława zezwolił, aby kmiecie rumiańscy płacili przez 3 lata tylko dziesięcinę wiardunkową, a potem dziesięcinę snopową, zgodnie z przywilejem z 1288. W latach 1423-1424 wspomniano Marcina plebana w Lusowie, który był w sporze z sołtysem i kmieciami z Rumianku o dziesięciny. W wyniku ugody pleban zgodził się, by z ról sołeckich i kmiecych w Rumianku zapłacono mu zamiast dziesięciny snopowej: w roku 1423 z każdego łanu tylko po jednym wiardunku, w 1424 również po jednym wiardunku z każdego łanu, a w latach następnych po 14 groszy od każdego łanu. W 1450 kmiecie rumieńscy wykupili dziesięciny zapisane na wsi Góra. Kmiecie z Rumianku Wojciech Pand, Piotr jego syn, Adam Wyrasza, Wojciech Wyrzasza, Mikołaj Gałgan i Jakub Mikołajewicz kupili od kanonika katedry poznańskiej Jana z Twardowa dziesięciny w Górze koło Szamotuł za 6 grzywien półgroszy.
Zachowały się także zapisy w historycznych księgach podatkowych dotyczące wsi. W 1508 miał miejsce pobór podatków z Rumianku od 8 łanów oraz 6 groszy od karczmy. W 1509 odnotowano pobór ze wsi. W 1510 wieś należała do Andrzeja Jankowskiego (czyli Jaktorowskiego) i liczyła 12 łanów, w tym 9 łanów osiadłych oraz 3 łany opuszczone, dwa łany sołeckie oraz dwie karczmy z częściami roli. W 1563 miał miejsce pobór od 5 łanów oraz karczmy dorocznej. W 1577 pobór podatkowy od wsi Rumianek zapłacił Marcin Nagórski z Nagórek w powiecie łęczyckim. W 1580 Marcin Nagórski zapłacił pobór od 5 łanów, jednego zagrodnika, jednego komornika, krawca oraz 6 groszy od roli karczmarskiej. W 1582 i 1583 pobór z Rumianku zapłacił Piotr Potulicki herbu Grzymała wojewoda brzeski.
W roku 1580 właścicielem wioski był Marcin Nagórski. W 1582 r. przeszedł w ręce Piotra Potulickiego, a w 1767 r. właścicielem stał się Ignacy Twardowski.
W XVI w. Rumianek powiązany był z dobrami szlacheckimi Ceradz. W 1645 r. dziedziczył tu Paweł Gembicki, kasztelan santocki wraz z małżonką Barbarą z Rozdrażewskich, którzy tego roku sprzedali swoje dobra, w tym Ceradz Kościelny, Rumianek, Jankowice i Lusówko, Zygmuntowi ze Skrzypna Twardowskiemu, sekretarzowi królewskiemu za zł W następnym roku Paweł Gembicki przeniósł oprawę swojej małżonki wynoszącą zł na dobra Lubikowo, Hersztop (obecnie Niedrzwica k. Skwierzyny), Dłusko i Karczewko. Świadczy to o przejściu wspomnianych majętności w ręce rodziny Twardowskich. Rumianek wraz ze wspomnianymi miejscowościami jeszcze w końcu XVII w. należał do Twardowskich. W 1686 r. wspomniano o Mariannie Gorajskiej, wdowie po Wacławie Twardowskim, właścicielce Rumianka i Jankowic.
Opis włoski z 1698 r. sporządzony po śmierci Franciszka Twardowskiego, podaje że wieś przyjęto od dzierżawcy Cieszkowskiego. Istniał tu niewielki dworek. We wsi mieszkali zagrodnik, rataj.
Okres zaborów Polski Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim.
21 czerwca 1886, na mocy dekretu królewskiego utworzona została specjalna agencja rządowa – Królewska Komisja Osadnicza dla Prus Zachodnich i Prowincji Poznańskiej. Zaopatrzona w olbrzymie środki finansowe komisja organizowała szeroko zakrojoną akcję wykupu dóbr ziemskich od Polaków i innych zainteresowanych, a w dalszej kolejności prowadzili parcelację tych majątków dla osadników niemieckich. Komisja rozpoczęła wykup posiadłości od września 1886 r. Stosunkowo szybko, przedstawiciele tej organizacji dotarli do właścicieli majątków w Kokoszczynie, Górze, Tarnowie i Rumianku.
Parcelacja całości wykupionych gruntów przeprowadzona została w dwóch fazach, ze względu na zbyt małą początkowo liczbę kolonistów chętnych do osiedlania się w tym kompleksie. W 1898 r. zasiedlone zostało Marianowo, Karolewo, Kokoszczyn i Góra, a dopiero w 1900 r. wieś Rumianek i pozostałe tereny podworskie w Tarnowie.
II Rzeczypospolita Na skutek zmian administracyjnych przeprowadzonych w 1935 r. powiat poznański został podzielony na gminy, a te na gromady. Uległy likwidacji obszary dworskie, które włączono do gromad. Rumianek został włączony do gromady Tarnowo Podgórne, która wraz z 10 pozostałymi gromadami (Tarnowo, Ceradz Kościelny, Jankowice, Kokoszczyn, Krzyżowniki, Lusowo, Sady, Swadzim i Wysogotowo) tworzyła gminę z siedzibą w Tarnowie.
W okresie powojennym W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Tarnowo Podgórne (gmina)