Skorogoszcz (tuż po wojnie SzurgoszczPierwsza powojenna mapa Polski wydana przez WIG Sztabu Generalnego w roku 1945, niem. Schurgast) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie brzeskim, w gminie Lewin Brzeski. Dawniej miasto; uzyskał lokację miejską przed 1271 rokiem, zdegradowany w 1945 rokuRobert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 70–71..
Toponimia Wieś wzmiankowana po raz pierwszy w łacińskim dokumencie z 1223 roku wydanym przez biskupa wrocławskiego Lorenza gdzie zanotowana została w zlatynizowanej, staropolskiej formie Scorogostow. W łacińskim dokumencie z 1228 roku wydanym przez Kazimierza I opolskiego zanotowana została w formie Svorogostou Most, gdzie wymieniona jest w szeregu miejscowości założonych na prawie polskim iure polonico. W kolejnym dokumencie z 1248 miejscowość zanotowana Storogostomnost.
W księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej formie SurgostLiber fundationis episcopatus Vratislaviensis onlineH. Markgraf, J. W. Schulte, Codex Diplomaticus Silesiae T. 14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis, Breslau 1889. W spisanym po łacinie dokumencie średniowiecznym Bolesława opolskiego z dnia 1 września 1310 roku miasto wymienione jest pod nazwą SurgostGeorg Korn, Breslauer Urkundenbuch, Erster Theil, Breslau, Verlag von Wilhelm Gottlieb Korn 1870, str. 83.. W roku 1613 śląski regionalista i historyk Mikołaj Henel z Prudnika wymienił miejscowość w swoim dziele o geografii Śląska pt. Silesiographia podając jej łacińską nazwę: Schurgastum.
Polską nazwę Szurgoszcz w książce Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef LompaJózef Lompa, Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej, Głogówek 1847, str. 28..
Historia Od roku 1271 do 1945 Skorogoszcz posiadała prawa miejskie, które utraciła decyzją na podstawie rozporządzenia wojewody śląsko-dąbrowskiego. Rozporządzenie to pozbawiało ustroju miejskiego małe miasteczka, które posiadały duży odsetek ludności rolniczej i były silnie zniszczone przez wojnę.
Przekształcono wtedy Skorogoszcz w ośrodek wiejskiej gminy zbiorowej.
Skorogoszcz Zamek / Schloss stanowiła odrębna gminą, i od końca XVIII w. posiadała własną pieczęć gminną, na której przedstawiono budynek stojący pomiędzy dwoma drzewami.
W latach 1945–1954 i 1973–1975 miejscowość była siedzibą gminy Skorogoszcz. W latach 1954–1972 wieś była siedzibą władz gromady Skorogoszcz. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa opolskiego. Zabytki Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są: kościół par. pw. św. Jakuba, 1852 r., cmentarz ewangelicki, obecnie rzym.-kat., z 1750 r., ogrodzenie z bramą i furtą, park, z pierwszej poł. XVIII w., XIX w., wodociągowa wieża ciśnień, ul. Zamkowa, z 1910 r.
Inne zabytki: cmentarz żydowski
Szkoły thumb|right|200px|Skorogoszcz (nowy most), droga krajowa nr 94 Opole - Wrocław thumb|right|200px|Dawny kościół ewangelicki na rynku, 1934 r. Publiczna Szkoła Podstawowa im. Kawalerów Orderu Uśmiechu Publiczna Szkoła Podstawowa w Skorogoszczy, jako pierwsza szkoła na świecie, przyjęła w marcu 2003 imię Kawalerów Orderu Uśmiechu.
Osoby związane ze Skorogoszczą Karl Gratza (1820–1876) – niemiecki duchowny katolicki, administrator parafii Skorogoszcz (1853–1865), poseł do Reichstagu (1875–1876) Józef Wojaczek (1901–1993) – polski duchowny katolicki, Misjonarz z Mariannhill Jerzy Greiner (1905–1945) – polsko-niemiecki duchowny katolicki Dominicus Germanus de Silesia (1588–1670) – niemiecki franciszkanin
Przypisy Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()
Bibliografia
Linki zewnętrzne Historia wsi Śląska Biblioteka Cyfrowa - Schurgast
Kategoria:Dawne miasta w województwie opolskim ! Kategoria:Miasta w Polsce lokowane w XIII wieku