Boguszyce - wieś w Polsce, położona w województwie podlaskim, w powiecie łomżyńskim, w gminie Łomża.

Przez miejscowość przepływa Łomżyczka, dopływ Narwi.

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Wojciecha Biskupa i Męczennika w Szczepankowie.

Położenie Boguszyce położone są 6 km na południe od Łomży. Około 2 km na zachód od wsi przebiega droga ekspresowa S61. W pobliżu znajduje się węzeł Łomża Południe; droga jest częścią międzynarodowego korytarza transportowego Via Baltica.

Historia Pierwsze wzmianki dotyczące Boguszyc pochodzą z 1388 roku, kiedy Janusz I Starszy, potwierdzając wcześniejsze nadania swego brata, księcia Siemowita IV, nadał te dobra rycerzom Adamowi, Świętosławowi i Dobiesławowi, braciom i dziedzicom Ulatowa. W 1407 roku właścicielem części dóbr był synowiec Świętosława, Maciej, który odkupił od niego grunty za 30 kop groszy. W 1426 roku odnotowano Bronisza z Boguszyc. Posiadacze wsi przyjęli nazwisko Boguscy i pieczętowali się herbem Topór.

W 1480 roku dobra nabyli Włostowiccy herbu Topór, którzy z czasem także zaczęli używać nazwiska Boguscy. W drugiej połowie XVI wieku Boguszyce były wsią szlachecką położoną w powiecie łomżyńskim ziemi łomżyńskiej. W następnych stuleciach wieś należała do różnych właścicieli, w tym do Wierzbickich. Wśród nich byli Jan Wierzbicki, wojski łomżyński, oraz jego potomkowie: Mikołaj, Kazimierz, Marcin, Szymon i Michał.

W 1757 roku Jan Wierzbicki sprzedał Boguszyce, Kisiołki, Sulki i Korytki wraz z przyległościami Szymonowi Skarżyńskiemu herbu Bończa. Skarżyński był marszałkiem konfederacji ziemi łomżyńskiej i wiskiej oraz posłem na sejm.

W 1837 roku Boguszyce zostały wydzierżawione Stanisławowi Franciszkowi Eligiuszowi Wierzbickiemu herbu Nieczuja, który w 1862 roku został właścicielem majątku. Jego najstarszy syn, Franciszek Justyn Wierzbicki (1841-1908), działał społecznie i gospodarczo. W 1886 roku wzniósł nowy murowany dwór.

Po śmierci Franciszka Justyna Wierzbickiego w 1908 roku majątek przejął jego najstarszy syn, Franciszek Korneli Wierzbicki (1884-1945), absolwent Studium Rolniczego Uniwersytetu Jagiellońskiego. Rozwinął w Boguszycach hodowlę polskiego bydła czerwonego. W roku gospodarczym 1912/1913 obora osiągnęła najwyższą przeciętną mleczność wśród stad objętych księgami związku hodowlanego: 2881 kg mleka od krowy przy zawartości 4,09% tłuszczu. Krowa o imieniu Anarchia ustanowiła w 1913/1914 rekord tej rasy w Królestwie Polskim, dając 4113 kg mleka.

W 1915 roku stado ewakuowano do majątku R. Bacewicza w guberni smoleńskiej i nie wróciło ono do Boguszyc. Po I wojnie światowej Wierzbicki odbudował folwark i odtworzył hodowlę. W 1924 roku otrzymał Nagrodę II stopnia oraz Dyplom Uznania Ministra Rolnictwa i Państwowych Dóbr. Kryzys finansowy doprowadził w 1925 roku do likwidacji obory i sprzedaży majątku młodszemu bratu Michałowi.

Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku wieś liczyła 334 mieszkańców i 36 budynków mieszkalnych. Należała do parafii rzymskokatolickiej w Szczepankowie. W latach 1921-1939 leżała w województwie białostockim, w powiecie łomżyńskim i gminie Szczepankowo. Podlegała sądom grodzkiemu i okręgowemu w Łomży; właściwy urząd pocztowy również mieścił się w Łomży.

Sanitariuszka PCK Anna Bazydło wspominała, że we wrześniu 1939 roku pacjentów i personel Szpitala Świętego Ducha w Łomży ewakuowano do Boguszyc. Tymczasowy szpital urządzono tam w stodole; podczas pobytu doszło tam do nalotu lotniczego.

W wyniku napaści ZSRR na Polskę we wrześniu 1939 roku miejscowość znalazła się pod okupacją sowiecką. Od czerwca 1941 roku znajdowała się pod okupacją niemiecką. Od 22 lipca 1941 do 1945 roku była włączona do Landkreis Lomscha w Bezirk Bialystok III Rzeszy.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa łomżyńskiego.

Dwór i zespół folwarczny thumb|Budynek gospodarczy przy budynku mieszkalnym Boguszyce 40, należący do zachowanej części zabudowy dworskiej.

Dwór w Boguszycach, obecnie niezachowany, był siedzibą właścicieli majątku. Nowy, murowany i klasycyzujący budynek wzniósł w 1886 roku Franciszek Justyn Wierzbicki. Wcześniej w Boguszycach istniał drewniany dwór ufundowany przez Skarżyńskich. Nowy dwór był otynkowany, częściowo podpiwniczony, parterowy, z piętrową wystawką na osi. Zwrócony frontem na wschód, miał wymiary około 30 × 13 m. Został zbudowany w formach uproszczonego klasycyzmu.

Wnętrze miało układ dwutraktowy. W parku w pobliżu dworu znajdowały się lodownia, piwnica ziemna i budynek letniej kuchni.

Podwórze gospodarcze znajdowało się na wschód od dworu i było założone na planie zbliżonym do kwadratu. Zabudowa otaczała je z trzech stron; część zachodnia pozostawała otwarta. Budynki gospodarcze były murowane z cegły lub kamienia i kryte dachami dwuspadowymi.

W 1910 roku w folwarku znajdowały się stajnie z końmi zaprzęgowymi i wierzchowymi oraz reproduktorami czystej krwi arabskiej i rasy oldenburskiej. W owczarni hodowlę owiec merynosów odmiany Negretti zastępowano odmianą Rambouillet. Zarodowa obora polskiego bydła czerwonego należała do Związku Hodowców Bydła Ziemi Łomżyńskiej. W oficynie działała ochronka dla dzieci pracowników folwarku.

W marcu 1911 roku gospodarstwo zwiedziło około 100 słuchaczy kursów rolniczych, których na granicy majątku przyjął Franciszek Wierzbicki. Uczestnicy podzielili się na dwie grupy i obejrzeli folwark.

Po II wojnie światowej w dawnej sali balowej dworu odbywały się wiejskie zabawy. Nie zrealizowano planów przeznaczenia budynku na ośrodek zdrowia lub szkołę. Do 1991 roku pozostały z niego jedynie fragmenty ścian, a cegłę z rozbiórki wykorzystano do budowy prywatnego domu.

Demografia W 1921 roku wieś liczyła 334 mieszkańców. Według Narodowego Spisu Powszechnego z 2011 roku Boguszyce zamieszkiwały 194 osoby.

Przypisy Corona Regni Poloniae. Mapa w skali 1:250 000, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

Opis parafii na stronie diecezji.

Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ().

GUS. Wyszukiwarka TERYT.

Linki zewnętrzne

Kategoria:Łomża (gmina wiejska) Kategoria:Wsie szlacheckie I Rzeczypospolitej (województwo mazowieckie)