thumb|Grób Kazimierza Leskiego cmentarzu Powązkowskim w Warszawie thumb|Tablica pamiątkowa na budynku siedziby Związku Powstańców Warszawskich przy ul. Długiej 22 w Warszawie thumb|Tablica pamiątkowa na domu przy ul. Nowy Świat 2 w Warszawie
Kazimierz Leski, ps. „Bradl” (ur. 21 czerwca 1912 w Warszawie, zm. 27 maja 2000 tamże) – polski inżynier mechanik, wynalazca, doktor nauk humanistycznych, pułkownik pilot Wojska Polskiego.
Uczestnik kampanii wrześniowej, oficer wywiadu i kontrwywiadu Armii Krajowej w ramach Oddziału II Informacyjno-Wywiadowczego, dowódca kompanii „Bradl” batalionu Miłosz w powstaniu warszawskim. Za męstwo odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari i 3-krotnie Krzyżem Walecznych. W latach 1994–1997 prezes Związku Powstańców Warszawskich. Sprawiedliwy wśród Narodów Świata, honorowy obywatel miasta stołecznego Warszawy.
Życiorys Młodość Był wnukiem bankiera Kazimierza Natansona i synem neofity pochodzenia żydowskiego inżyniera Juliusza Stanisława Natansona-Leskiego i Marii z domu Olszyńskiej herbu Pniejnia. .
Do 1930 uczęszczał do Gimnazjum Państwowego im. Króla Władysława IV w Warszawie. Po ukończeniu w 1935 nauki na Wydziale mechanicznym Szkoły Inżynierskiej im. Hipolita Wawelberga i Stanisława Rotwanda w Warszawie uzyskał stopień inżyniera mechanika.
Wiosną 1936 roku wyjechał do Holandii, do pracy w centralnym holenderskim biurze konstrukcyjnym okrętów – Nederlandse Verenigde Scheepsbouw Bureaus B.V. w Hadze. Początkowo pracował tam jako kreślarz. .
, Kazimierz Leski rozpoczął pracę w dziale okrętów podwodnych. W tym czasie uczestniczył w stoczni De Schelde w projektowaniu i budowie okrętów podwodnych ORP „Sęp” i ORP „Orzeł”. .
Po powrocie do Polski Leski rozpoczął służbę wojskową. Interesował się lotnictwem, był pilotem szybowcowym i zamierzał w tym kierunku prowadzić karierę, ale nie ukończył szkolenia lotniczego przed wybuchem II wojny światowej.
II wojna światowa Leski brał udział w kampanii wrześniowej w lotnictwie. Uczestniczył w ewakuacji samolotów PZL.23 Karaś do Dęblina. 17 września 1939 roku jako strzelec–obserwator samolotu Lublin R-XVIII F, został zestrzelony pod Czortkowem przez Armię Czerwoną. Podczas przymusowego lądowania doznał kontuzji kręgosłupa i żeber i został wzięty do niewoli radzieckiej, lecz zdołał z niej uciec do Lwowa, skąd przedostał się do okupowanej przez Niemców Warszawy. Przyjął tam fałszywe nazwisko Leona Juchniewicza, a następnie konspiracyjny pseudonim „Bradl” (od nazwiska skoczka narciarskiego).
Włączył się do polskiej konspiracyjnej organizacji wywiadowczej Muszkieterzy, gdzie pełnił funkcję szefa komórki kontrwywiadu tej organizacji. Następnie, po jej rozwiązaniu, przeniesiony do Związku Walki Zbrojnej, a następnie do II Oddziału Komendy Głównej Armii Krajowej. Zajmował się wywiadem komunikacyjnym i kontrwywiadem, a także tworzeniem szlaków kurierskich na froncie zachodnim. Dokumenty potrzebne do podróży począwszy od dokumentów personalnych, a kończąc na przepustkach i odpowiednich kartkach żywnościowych wykonywano w Wydziale Legalizacji i Techniki w Oddziale II Komendy Głównej Armii Krajowej kierowanej przez cichociemnego Stanisława Jankowskiego, ps. Agaton. Występował pod konspiracyjnymi pseudonimami: „Bradl”, „37” i „Pierre”.
Był kierownikiem komórki „666” Oddziału II Komendy Głównej ZWZ-AK. Według Leskiego, komórka została utworzona w połowie w 1942 roku i odpowiadała za organizację dróg łączności z Europą Zachodnią. Leski miał powołać komórkę niezadowolony z funkcjonowania Zagrody, działu Łączności Zagranicznej Oddziału V (dowodzenia i łączności) Komendy Głównej Armii Krajowej. Leski miał działać w „666” do początku 1943 roku. Zakres działalności komórki jest przedmiotem sporów wśród historyków. Liczba członków komórki „666” jest nieznana. Zdaniem historyków Władysława Bułhaka i Mariusza Olczaka niekwestionowanymi członkami komórki byli wyłącznie Leski i Tadeusz Jabłoński ps. „Jan”.
W powstaniu warszawskim walczył jako dowódca kompanii „Bradl” batalionu Miłosz. Za męstwo został odznaczony Krzyżem „Virtuti Militari” V klasy i 3-krotnie Krzyżem Walecznych. Po kapitulacji uciekł z kolumny jenieckiej. Pełnił funkcję szefa Sztabu Obszaru Zachodniego AK, a następnie Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj.
W chwili wejścia wojsk radzieckich do Polski, podjął pracę w Stoczni Gdańskiej, utrzymując cały czas kontakt z podziemiem. Był szefem sztabu obszaru zachodniego Delegatury Sił Zbrojnych. Został aresztowany w 1945, jednak udało mu się uciec. W lipcu 1945 ponownie został aresztowany przez UB.
Prześladowania powojenne 3 lutego 1947 w procesie I Komendy WiN (innymi podsądnymi byli: Jan Rzepecki, Antoni Sanojca, Jan Szczurek-Cergowski, Tadeusz Jachimek, Marian Gołębiewski, Henryk Żuk, Józef Rybicki, Ludwik Muzyczka i Emilia Malessa) Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie skazał go na 12 lat więzienia. Wyrok zmniejszono do sześciu lat. Po odbyciu kary, Kazimierza Leskiego skazano ponownie na 10 lat „za współpracę z okupantem”. Wyszedł po odbyciu niespełna połowy wyroku, w 1955.
Rehabilitacja i życie na wolności 17 czerwca 1957 roku został zrehabilitowany. Po rehabilitacji pracował w przemyśle okrętowym, a później został pracownikiem naukowym i dyrektorem Ośrodka Informacji Naukowej Polskiej Akademii Nauk. .
Od 21 listopada 1994 do 29 listopada 1997 był prezesem Związku Powstańców Warszawskich.
Autor wielokrotnie wznawianych wspomnień: Życie niewłaściwie urozmaicone: wspomnienia oficera wywiadu i kontrwywiadu AK (wyd. 4: Oficyna Wydawnicza Volumen, Warszawa 2001; ).
W 1995 Instytut Jad Waszem przyznał mu tytuł Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. W tym samym roku otrzymał tytuł Honorowego obywatela miasta stołecznego Warszawy.
Zmarł 27 maja 2000, został pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 24-6-1/2).
W 2016 na zlecenie Związku Powstańców Warszawskich powstał film pt. „Kazimierz Leski” w reżyserii Małgorzaty Bramy.
Kontrowersje Według własnych publikowanych wspomnień, Kazimierz Leski miał wielokrotnie jeździć jako kurier do okupowanej Francji pociągami wojskowymi, udając niemieckich kolejarzy, następnie podporucznika, a w końcu fałszywych generałów Juliussa von Hallmana i następnie Karla Leopolda Jansena. Podczas jednej z podróży, podając się za specjalistę od fortyfikacji, miał w ten sposób zdobyć plany fortyfikacyjne jednego z odcinków Wału Atlantyckiego, co według niego miało znaczenie dla działań wojennych. Przekaz Leskiego był wielokrotnie bezkrytycznie cytowany przez historyków, dziennikarzy i publicystów. Historycy Władysław Bułhak i Mariusz Olczak wątpią jednak, by Leski faktycznie występował jako fałszywy niemiecki generał i w ten sposób zdobył jakiekolwiek plany niemieckie. Olczak na łamach czasopisma „Do Rzeczy. Historia” napisał, że w dokumentach Armii Krajowej nie ma żadnych informacji o jego podróżach w mundurze niemieckiego generała.
Wersję Leskiego potwierdził w swoich powojennych wspomnieniach inny oficer wywiadu AK – Aleksander Stpiczyński ps. „Wilski”, który wraz z Leskim próbował przedostać się do Hiszpanii trasą przez Bordeaux. Sam Stpiczyński w meldunku z 1943 roku nie wspomniał o Leskim. Inną wersję wydarzeń przedstawił w swojej książce Wbrew wyrokowi losu z 1981 roku, gdzie napisał, że „Bradl” osobiście go prowadził oraz że obaj razem świętowali Nowy Rok w 1943 roku. Przedmowę do wspomnień Stpiczyńskiego napisał sam Leski.
Podczas procesu, prowadzonego w latach 50., został uniewinniony z zarzutu działania na szkodę władz komunistycznych. Stwierdził wówczas, że rozpracowywał organizację Muszkieterów na zlecenie ZWZ.
Władysław Bułhak i Mariusz Olczak weryfikując relacje Leskiego zwrócili uwagę, że Leski w swoich relacjach przypisał sobie zasługi innych kurierów (m.in. Bohdana Wernera ps. „Bolesław”, Lotki Leitner vel Charlotte Trolley de Prévaux ps. „Kalo”, Tadeusza Jabłońskiego ps. „Jan”).
Życie prywatne Ojciec dziennikarza Krzysztofa Leskiego (matka: prof. Elżbieta Pleszczyńska). Wziął ślub z Marią Bonifacją Woźniak, byłą łączniczką AK w powstaniu warszawskim.
Upamiętnienie Tablica pamiątkowa odsłonięta 28 lipca 2020 na budynku siedziby Związku Powstańców Warszawskich przy ul. Długiej 22 w Warszawie. Tablice upamiętniające Kazimierza Leskiego znajdują się także przy Nowym Świecie 2 (dom rodzinny) oraz w gmachu Liceum im. Króla Władysława IV.
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 12338 – 18 września 1944 r. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski – 1994 r. – pkt 5. trzykrotnie Krzyż Walecznych – 27 sierpnia 1944 r. Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami – 22 września 1944 r. Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami – 19 lutego 1944 r. Krzyż Armii Krajowej Warszawski Krzyż Powstańczy Srebrna odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” – 1961 r.Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, nr 4, 24 lutego 1961, s. 3. i inne.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci VIII Liceum Ogólnokształcącego im. króla Władysława IV w Warszawie Kategoria:Absolwenci Szkoły Inżynierskiej im. Hipolita Wawelberga i Stanisława Rotwanda w Warszawie Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Technicznego w Delfcie Kategoria:Członkowie Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj Kategoria:Członkowie organizacji Muszkieterów Kategoria:Członkowie Związku Walki Zbrojnej Kategoria:Honorowi obywatele miasta stołecznego Warszawy Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Mistyfikatorzy Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami Kategoria:Oficerowie kontrwywiadu Armii Krajowej Kategoria:Oficerowie wywiadu Armii Krajowej Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polacy pochodzenia żydowskiego Kategoria:Polscy Sprawiedliwi wśród Narodów Świata Kategoria:Polscy szpiedzy Kategoria:Polscy wynalazcy Kategoria:Polscy Żydzi ocalali z Zagłady Kategoria:Polskie ofiary represji stalinowskich Kategoria:Powstańcy warszawscy Kategoria:Pracownicy Stoczni Gdańskiej Kategoria:Więźniowie polityczni w Polsce Ludowej 1944–1956 Kategoria:Urodzeni w 1912 Kategoria:Zmarli w 2000