Kazimierz (Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości ()., ) – wieś (dawniej miasto) w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie prudnickim, w gminie Głogówek. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi prudnickiej. Położona jest na terenie Doliny Górnej Straduni, będącej częścią Niziny Śląskiej. Przepływa przez nią rzeka Stradunia,

Kazimierz uzyskał lokację miejską w 1393 roku, zdegradowany około 1430 rokuRobert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 38–39..

W latach 1954–1959 wieś należała i była siedzibą władz gromady Kazimierz, po jej zniesieniu w gromadzie Klisino. W latach 1973–1975 miejscowość należała do gminy Lisięcice w powiecie głubczyckim. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa opolskiego.

W 2011 r. wieś była zamieszkana przez 349 osób.

Przysiółkiem wsi jest Anachów. Nieoficjalną częścią wsi jest Damasko.

Geografia Położenie Kazimierz znajduje się w południowo-zachodniej części Polski. Leży na ziemi prudnickiej – regionie historyczno-kulturalnym, którego głównym ośrodkiem jest miasto Prudnik. Ziemia prudnicka stanowi zachodnią część Górnego Śląska. Pod względem administracyjnym Kazimierz położony jest w południowej części województwa opolskiego, w powiecie prudnickim, w gminie Głogówek, tuż przy granicy z gminą Pawłowiczki i powiatem kędzierzyńsko-kozielskim. Znajduje się w odległości około 10 km od granicy z Czechami. Należy do Euroregionu Pradziad.

Sołectwo Kazimierz obejmuje obręb wsi Kazimierz. Zajmuje powierzchnię 10,6 km². Graniczy z miastem Głogówek od północy oraz z sołectwami (od północy, zgodnie z ruchem wskazówek zegara): Wróblin, Grodzisko, Kózki, Ciesznów, Lisięcice, Góreczno.

Wieś leży na Nizinie Śląskiej. Według podziału fizycznogeograficznego z 2017 dr. Krzysztofa Badory, Kazimierz znajduje się w granicach mikroregionu Dolina Górnej Straduni (318.58.8). W obszarze wsi przepływają rzeka Stradunia i potok Jakubowicki Potok.

Leży na terenie Nadleśnictwa Prudnik (obręb Prudnik).

Środowisko naturalne W Kazimierzu panuje klimat umiarkowany ciepły. Średnia temperatura roczna wynosi +8,4 °C. Duże zróżnicowanie dotyczy termicznych pór roku. Średnie roczne opady atmosferyczne w rejonie Kazimierza wynoszą 630 mm. Dominują wiatry zachodnie.

+ Integralne części wsi Kazimierz SIMC Nazwa Rodzaj0493801 Anachów przysiółeknie nadano Damasko część wsi

Nazwa Nazwa miejscowości pochodzi od staropolskiego imienia męskiego Kazimierz. Miejscowość wzmiankowana jest w źródłach pn. Jaroslav (1198 i 1202 r.), na cześć księcia opolskiego Jarosława, oraz Cazemiria (1213 r.) na cześć księcia opolskiego Kazimierza. W 1295 r. w kronice łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) miejscowość wymieniona jest jako KazmirLiber fundationis episcopatus Vratislaviensis online.. Na polskojęzycznej mapie wydanej w 1772 miejscowość została podpisana nazwą Kazymyrz.

W historycznych dokumentach nazwę miejscowości wzmiankowano w różnych językach oraz formach: Jarozlav (1198), Jaroslaw (1201), Jarozlav (1201), Jarozlaue (1201), Jarozlau (1202), Jarozlaue (1202), Jarozlawe, Ierozlaue, que nunc Cazemiria dicitur (1212), Jarozlav (1218), Kasimir (1223), Kasimiria (1226), Jarozlau (1227), Cazimir (1244), Kazimir (1274), Kazmir, Kazimir (ok. 1300), Kasymir (1402), Casmir (1413), Casimir (1571), Kasimier (1605), Casimir (1784), Kasimir, Gräfl. (1845), Kazimierz, niem. Kasimir (1882), Kazimierz – Kasimir (1939), Kasimir – Kazimierz, -a, kazimierski (1946), Kazimierz, -rza (1981).

Historia mały|lewo|Dawny herb Kazimierza W Kazimierzu znajdują się stanowiska archeologiczne: neolityczne i kultury łużyckiej. Badania wykopaliskowe przeprowadzone w Kazimierzu w 1937 potwierdziły istnienie w tym miejscu osady na przełomie XII i XIII wieku. Podczas prac znaleziono ułamki obtaczanych naczyń glinianych z okresu wczesnego średniowiecza.

Wieś została założona na prawie zachodnim pod koniec XII wieku. W pierwszych źródłach występuje pod nazwą Jarosław (Jaroslav) – od księcia Jarosława opolskiego. Książę Jarosław sprowadził do wsi cystersów z Pforty w Saksonii. Po jego śmierci, cystersi z Pforty przekazali ten obszar cystersom z Lubiąża. W dokumencie papieża z 1201 wspomnieni zostali cystersi z Lubiąża, którzy jako spadkobiercy klasztoru w Pforcie „posiadają wieś Jarosław ze wszystkimi pożytkami”. W 1213 pojawia się nowa nazwa miejscowości: Kazimierz (Cazemiria) – na cześć księcia Kazimierza opolskiego. Po 1213 roku (przed 1217) książę Kazimierz dokonał lokacji osady na niemieckim prawie miejskim. Miejscowy kościół parafialny pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny wzmiankowany był po raz pierwszy w 1223. mały|Kazimierz (Kazymyrz) wśród miejscowości ziemi prudnickiej na polskojęzycznej mapie z 1772 Kazimierz należał do miast posiadających charakter rolniczy. Większość jego mieszkańców utrzymywała się głównie z rolnictwa, a niewielki odsetek trudnił się rzemiosłem i handlem. Położony był z dala od szlaków handlowych, przez co pozostał małym ośrodkiem rolniczym z wąskim rynkiem zbytu. Miasto było słabo zaludnione i nie posiadało obwarowań. W marcu 1428 husyci spalili niemal całe zabudowania Kazimierza, co doprowadziło miasto do ruiny. Około 1430 roku Kazimierz został pozbawiony przywileju pozwalającego na używanie tytułu miasta. mały|upright|Pieczęć Kazimierza (1723) Do 1945 w Kazimierzu istniały dwa majątki ziemskie: hrabiowski Kazimierz należący od 1642 do majoratu Głogówek i rodziny Oppersdorfów, oraz drugi – probostwo Kazimierz, zwane też Damasko, które po sekularyzacji w 1810 było w posiadaniu rodziny Prittwitzów. W 1783 w hrabiowskim Kazimierzu było: 18 chłopów, 24 ogrodników, 14 chałupników i 357 mieszkańców (wszyscy wiary katolickiej), natomiast w Damasku zarejestrowano: folwark, kościół, szkołę, 25 ogrodników, 15 chałupników; wszystkich mieszkańców było 224. W latach 1540–1625 probostwo cystersów w Kazimierzu było w rękach protestantów. W 1572 na miejscowego pastora został ordynowany Michael Breuer z Prudnika. Do 1742 wieś należała do powiatu sądowego głogóweckiego w Monarchii Habsburgów. Wtedy to też wieś posiadała pieczęć gminną, na której wizierunku przedstawiono kłosy zboża w szeregu, nad nimi lemiesz skierowany ostrzem w prawo. Wizerunek pieczętny został przeniesiony na kolejne pieczęcie z okresu po 1742 r.

Po I wojnie śląskiej znalazła się w granicach Królestwa Prus i weszła w skład powiatu prudnickiego w prowincji Śląsk. W 1816 Kazimierz został odłączony od powiatu prudnickiego i przyłączony do głubczyckiego. Lasy sąsiadujące z Kazimierzem stanowiły popularne miejsce do polowania dla mieszkańców powiatu prudnickiego. mały|Widokówka z Kazimierza z przełomu XIX i XX wieku Prittwitzowie zbudowali w Kazimierzu pałac około połowy XIX wieku. W 1909 majątek rycerski Kazimierz z Anachowem i Górecznem liczył 699 ha. Według Feliksa Triesta, w 1864 w Kazimierzu używany był język polski. Według spisu ludności z 1 grudnia 1910, na 462 mieszkańców Kazimierza 427 posługiwało się językiem niemieckim, 18 językiem polskim, a 17 było dwujęzycznych. Na frontach I wojny światowej zginęło 48 żołnierzy z Kazimierza. W lutym 1919 na konferencji paryskiej Czechosłowacja wysunęła roszczenie terytorialne do Kazimierza.

Do głosowania podczas plebiscytu na Górnym Śląsku uprawnionych było w Kazimierzu 391 osób, z czego 259, ok. 66,2%, stanowili mieszkańcy (w tym 258, ok. 66,0% całości, mieszkańcy urodzeni w miejscowości). Oddano 387 głosów (ok. 99,0% uprawnionych), w tym 387 (100%) ważnych; za Niemcami głosowały 384 osoby (ok. 99,2%), a za Polską 3 osoby (ok. 0,8%). W majątku ziemskim Kazimierz rozkład głosów prezentował się następująco: uprawnionych było 198 osób, z czego 133, ok. 67,2%, stanowili mieszkańcy (w tym 128, ok. 64,6% całości, mieszkańcy urodzeni w majątku). Oddano 194 głosy (ok. 98,0% uprawnionych), w tym 194 (100%) ważne; za Niemcami głosowały 194 osoby (100%), za Polską 0 osób (0,0%). W majątku ziemskim Damasko rozkład głosów prezentował się następująco: uprawnionych było 287 osób, z czego 191, ok. 66,6%, stanowili mieszkańcy (w tym 189, ok. 65,9% całości, mieszkańcy urodzeni w majątku). Oddano 284 głosy (ok. 99,0% uprawnionych), w tym 284 (100%) ważne; za Niemcami głosowały 284 osoby (100%), za Polską 0 osób (0,0%). W latach 20. XX wieku przy głównej ulicy Kazimierza powstał pomnik upamiętniający mieszkańców wsi, którzy zginęli podczas I wojny światowej. W 1922 w Kazimierzu otwarto dom sióstr zakonnych Zgromadzenia Sióstr Maryi Niepokalanej.

Podczas II wojny światowej, w sierpniu 1940 w Kazimierzu został utworzony oddział roboczy jeńców wojennych, w którym przebywali żołnierze polscy, francuscy i radzieccy. Według Głównej Komisji Badania Zbrodni Niemieckich w Polsce, podczas II wojny światowej w Kazimierzu zamordowano 3 obywateli Polski. We wsi pracowali robotnicy przymusowi z Polski, m.in. z miejscowości: Kostkowice i Tomaszów Mazowiecki. 14 marca 1945, podczas gdy mieszkańcy Kazimierza przebywali w kościele na nabożeństwie pogrzebowym, rosyjskie lotnictwo zrzuciło bomby na wioskę. Rosjanie ponowili atak 17 marca. Tej nocy mieszkańcy i siostry zakonne opuścili wieś i udali się w kierunku Czechosłowacji. Kazimierz został zdobyty 22 marca 1945 przez wojska 59 Armii ZSRR generała Iwana Korownikowa (1 Front Ukraiński). Po wyparciu oddziałów niemieckich wieś została przejęta przez polską administrację. Wówczas w Kazimierzu została osiedlona część polskich repatriantów z Kresów Wschodnich – z Głęboczka koło Tarnopola na terenie obecnej Ukrainy. Zakonnice powróciły do Kazimierza, jednak polski sołtys zmusił ich do ponownego opuszczenia wsi. Pozostali niemieccy mieszkańcy, którzy zdecydowali się zostać w Kazimierzu, zostali wysiedleni w 1946. mały|Dworskie budynki gospodarcze w Kazimierzu (1959) W latach 1945–1950 Kazimierz należał do województwa śląskiego, a od 1950 do województwa opolskiego. W latach 1945–1954 i 1973–1975 wieś należała do gminy Lisięcice, w latach 1954–1959 do gromady Kazimierz, w 1959 do gromady Klisino, a w latach 1959–1972 do gromady Szonów. Od 1975 Kazimierz znajdował się w gminie Głogówek, a w 1999 został ponownie przyłączony do powiatu prudnickiego. W 2005 Kazimierz przystąpił do Programu Odnowy Wsi Opolskiej.

W latach 60. XX wieku został rozebrany pomnik poległych w I wojnie światowej. Jego centralny fragment został zabezpieczony na sąsiedniej posesji, a pozostałe płyty z napisami posłużyły m.in. jako kładka nad przydrożnym rowem albo podpora dla filarów ogrodzeń. Na dawnym miejscu pomnika postawiono przystanek autobusowy.

Wieś ucierpiała podczas powodzi we wrześniu 2024. Doszło do podtopienia miejscowej remizy ochotniczej straży pożarnej.

Przynależność państwowa i administracyjna