Konopnica – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie lubelskim, w gminie Konopnica.

+ Integralne części wsi Konopnica SIMC Nazwa Rodzaj1065148 Pietrzakowizna część wsi

Historycznie położona jest w Małopolsce (początkowo w ziemi sandomierskiej, a następnie w ziemi lubelskiej).

Konopnica ma dogodne położenie w sąsiedztwie Lublina, przy drodze krajowej nr 19.

Wieś graniczy od wschodu z miastem Lublin, od południa z Maryninem, od zachodu z Kozubszczyzną, od północy z Uniszowicami i Lipniakiem. 1 stycznia 1989 dużą część wsi (297,69 ha) włączono do LublinaM.P. 1988 nr 36, poz. 338..

Wieś stanowi sołectwo gminiy Konopnica. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 1297 mieszkańców.

We wsi działa jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej. Znajduje się hotel i restauracja Zajazd Gościnny oraz Restauracja „Valentino”.

Wieś jest siedzibą rzymskokatolickiej parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Katarzyny Aleksandryjskiej.

Podłoże geologiczne Konopnica leży w makroregionie Wyżyna Lubelska, w obrębie Płaskowyżu Nałęczowskiego. Posiada silnie zróżnicowaną rzeźbę. Jej powierzchnia jest zbudowana z grubej pokrywy lessowej. Płaskowyż rozcięty jest gęstą siecią wąwozów oraz dolin.

Przyroda thumb|Droga nr 747. W tle pozostałości parku dworskiego thumb|Staw w Konopnicy, rozlewisko u początku rzeczki Konopniczanki

Drzewostan W Konopnicy znajdują się pozostałości dawnego parku dworskiego oraz pałacowego rodziny WołłodkówJeszcze około roku 1982 obszar ten zajmował 0,5 ha.. Niewielkie pozostałości XIX-wiecznego ogrodu dworskiego znajdują się bardziej na południe od kościoła, w pobliżu torów kolejowych. Zachowały się tu jeszcze ślady dawnych fos fortyfikacyjnych. Drzewa jakie się zachowały to: kasztanowiec zwyczajny, topola biała, klon zwyczajny, buk zwyczajny (2,3 m obw.) oraz klon polny (1,5 m obw.)

Sieć wodna Na terenie Konopnicy sieć wodna jest słabo rozwinięta. Przepływające rzeki i strumyki są niewielkie, widoczny jest w nich stopniowy zanik wody. Doliny potoku spod Konopnicy są głęboko wcięte w podłoże lessowe z licznymi suchymi dolinkami i wąwozami. Od nazwy wsi pochodzi nazwa rzeki Konopniczanka.

Gleby Występują tu gleby lessowe. Powierzchnię zajmują użytki rolne. Przeważają gleby bardzo dobre i dobre, sprzyjające rozwojowi rolnictwa.

Krajobraz Konopnica leży w strefie podmiejskiej Lublina, jest związana z tym miastem komunikacyjnie i przestrzennie. Krajobraz typowo rolniczy jest wypierany przez krajobraz jednorodzinnych osiedli o charakterze willowym. Wieś wkomponowana jest w krajobraz zboczy wysokich brzegów dolin rzecznych. Zróżnicowane przyrodniczo i krajobrazowo kompleksy leśne Lasu Konopnickiego mają charakter lasów mieszanych. Na terenie Konopnicy istnieje kilka prywatnych stawów rybnych.

Historia thumb|Jedna z najstarszych zachowanych zagród wiejskich w Konopnicy. Fotografia z 2013 r. thumb|Kościół pw. Wniebowzięcia NMP

thumb|Zachowane fundamenty muru wokół starego cmentarza kościelnego thumb|Ruiny dzwonnicy wybudowanej między 1781 a 1800 rokiem Konopnica jako wieś ma już za sobą ponad 660 lat istnienia.

Nazwa Konopnica pochodzi od rosnących i prawdopodobnie uprawianych przed wiekami, na tych terenach, konopi.

Średniowiecze i I Rzeczpospolita Jeszcze w pierwszej połowie XIV wieku wiodącą rolę w stosunku do okolicznych miejscowości pełnił Motycz, leżący przy głównym szlaku handlowym na Ruś Kijowską. Od połowy XIV wieku rośnie znaczenie Konopnicy. Dokładna data lokacji wsi na prawie niemieckim nie jest znana. Warto zaznaczyć, że już w XIV wieku pochodzące z Konopnicy osoby organizowały osady według tego wzorca na obszarze sąsiedniej ziemi chełmskiej, np. położone w okolicach Turobina Żabno osadził w 1383 r. pochodzący z Konopnicy Jakusz PaluchowiczZbiór dokumentów małopolskich, wyd. S. Kuraś i I. Sułkowska-Kurasiowa, cz. 4, nr 1118. Pierwsza znana wzmianka o tej miejscowości pochodzi z 1342 r., wówczas na mocy dokumentu królewskiego, wystawionego przez Kazimierza Wielkiego w Krakowie dnia 25 stycznia, Konopnica, jako wieś królewska została przekazana wójtostwu lubelskiemuKodeks Dyplomatyczny Małopolski, Wydał F. Piekosiński. T. III, s. 46–48.. R. Szczygieł w monografii Lublina wydanej w 2008 r. przedstawił hipotezę, że być może wieś powstała na gruntach należących do miasta po jego lokacji w 1317 r. Już wtedy jej wójt posługiwał się pieczęcią z „pół-kozłem”, do której nawiązuje dzisiejszy herb. W połowie lat siedemdziesiątych XIV wieku doszło do sporu między ówczesnym starostą lubelskim Piotrem ze Szczekocin a wójtem. Wynikiem tego konfliktu była między innymi utrata przez wójta wsi Konopnicy, która przeszła w posiadanie starostów i od których później nabędzie ją rada miejskaZa: Kazimierz Myśliński – „Czasy walki o samorząd”, [w:] „Dzieje Lublina”, Wydawnictwo Lubelskie, Lublin 1956, s. 58.. Z nieznanych bliżej powodów Konopnica znalazła się w rękach starosty lubelskiego, Włodka z Charbinowic, i została przez jego syna, Piotra, sprzedana za 600 grzywien mieszczanom lubelskim ze wszystkimi należytościami i patronatem kościoła. Miało to miejsce w roku 1400. Kazimierz IV Jagiellończyk w 1453 wyraził zgodę na sprzedaż Konopnicy przez Jana Pieczenia, wójta lubelskiego na rzecz szpitala Świętego Ducha. Znana jest także pierwsza wzmianka o kościele z 1400 z kronik Jana Długosza mówiąca o kościele w „Conopniczy”Długosz II, 539.. Późniejsze dokumenty, z 1428 świadczą o istnieniu drewnianej świątyni pw. św. Katarzyny. Szkoła parafialna notowana jest od 1453. Wówczas już od pewnego czasu Konopnica stanowiła centrum życia gospodarczego i religijnego na tym terenie, będąc dużą i ludną wsią, skoro według danych Jana Długosza (z lat 1470–1480) liczyła 50 łanów kmiecych, w następnym stuleciu zaś (w latach 1531–1533) 35 łanówSłownik historyczno-geograficzny województwa lubelskiego w średniowieczu, oprac. S. Kuraś, [w:] Dzieje Lubelszczyzny, t. III, Warszawa 1983, s. 107.. W realiach XVI wieku oddalona była od murów dawnego miasta o około 10 kilometrów. Po wykupieniu wójtostwa dziedzicznego w Lublinie w 1504 r. rajcy stali się jedynymi zarządcami majątku i dochodów prepozytury i szpitala Świętego Ducha, zaczęli grunta tego sołectwa wydzierżawiać, głównie osobom z własnego grona, płacąc szpitalowi tylko niewielki czynszJ. A. Wadowski, Kościoły lubelskie, Lublin 2004, s. 169, 361.. W ten sposób lubelska rada miejsca wzmocniła swój wpływ, egzekwując w imieniu miasta nie tylko uprawnienia właścicielskie, ale też dowolnie kształtując skład osobowy ławy konopnickiej.

W roku 1535 król Zygmunt Stary potwierdził przywilej Władysława Jagiełły z roku 1400, na mocy którego Konopnica została inkorporowana i przeniesiona na prawo magdeburskie (wraz z Bronowicami)Za: Stanisław Tworek – „Rozkwit miasta. Renesans”, [w:] „Dzieje Lublina”, Wydawnictwo Lubelskie, Lublin 1956, s. 91.. W Konopnicy działał sąd wójtowski z sołtysem na czele. Wieś podlegała obowiązkowi udziału w wyprawach wojennych. Chłopów ze wsi zobowiązano do świadczeń na rzecz dzierżawcy, którym zawsze był jeden z rajców lubelskich, i do pewnych świadczeń na rzecz miasta (podwody). Z tego względu doszło w XVI i XVII wieku do buntów przeciwko rajcom.

Wojny i najazdy drugiej połowy XVII wieku i pierwszej XVIII przynoszą spustoszenie. Po wojnach kozackich i szwedzkich miasto sprzedało Konopnicę Janowi z Targowiska Gałęzowskiemu, staroście wąwolnickiemu. W 1676 Jan Gałęzowski, sędzia grodzki lubelski płacił tutaj od 4 osób z rodziny, 10 dworskich i 131 poddanych.

Zabory W wyniku III rozbioru Polski, do którego doszło w 1795 roku, Konopnica znalazła się na obszarze zaboru austriackiego. W 1809 wieś została włączona do Księstwa Warszawskiego. W 1815 znalazła się w Królestwie Kongresowym w zaborze rosyjskim. W 1827 roku w Konopnicy zanotowano 53 domostwa i 330 mieszkańców. Istniejący obecnie kościół pw. Wniebowzięcia NMP powstał na początku XX wieku. Budynek ten wymurowano w 1905 roku z inicjatywy ks. Jana Kureczki, ówczesnego proboszcza. Konsekracji dokonał w uroczystość św. Jana Chrzciciela 24 czerwca 1906 roku bp Franciszek Jaczewski. Około 1906 roku wybudowano także użytkowaną do dziś plebanię, zaś ok. 1910 – murowaną stajnię z oborą i spichlerzem. Starsza jest stojąca w ogrodzie za plebanią dzwonnica z roku 1781. Zachowały się także wcześniejsze fragmenty murowanych fundamentów kościoła datowane na połowę XVII wieku. W Konopnicy zachowała się lipa na posesji p. Staszczaka, pod którą odpoczywał Napoleon Bonaparte prowadząc przez Lubelszczyznę swoje wojska.

II wojna światowa thumb|Pomnik ku pamięci ofiar zbrodni nazistowskich w Konopnicy w latach 1939–1944. Fotografia z 2013 r. thumb|Obelisk ku czci bohaterów ruchu oporu przy drodze krajowej nr 19. Fotografia z 2013 r. W pierwszych dniach września 1939 Konopnica, podobnie jak pobliski Motycz, była miejscem formowania bojowego 8 Pułku Piechoty Legionów. Wobec szybkiego rozwoju sytuacji na froncie, mobilizacja musiała przebiegać w trudnych warunkach i pod nieustannym zagrożeniem ze strony niemieckich bombardowań. We wrześniu 1939 roku, oddział Wojska Polskiego stoczył bitwę z Niemcami, broniąc dostępu do Lublina. Zwycięska potyczka miała miejsce 16 września. Oddziały 14 dywizji 10 armii Wojska Niemieckiego pod dowództwem gen. Reichenau zbliżały się do Lublina od strony Konopnicy. Wysłany z Lublina oddział zwiadowczy pod dowództwem mjr. Dudzińskiego zaskoczył rozpoznawczy oddział niemieckich cyklistów, zmuszając ich do odwrotu i biorąc trzech jeńców. W starciu brali udział synowie dowódcy.

Od września 1939 do lipca 1944 wieś znalazła się pod okupacją niemiecką jako część Generalnego Gubernatorstwa. W latach II wojny światowej w konopnickim lesie miały miejsce mordy dokonywane przez Niemców. W dniach 16 czerwca 1941 r. i 8 maja 1942 r. hitlerowcy rozstrzelali kilka osób.

21 czerwca 1941 roku przybyła do Konopnicy zmotoryzowana kolumna niemiecka oddziałów SS, a następnie zakwaterowała się na plebanii, w ogrodzie probostwa oraz na cmentarzu kościelnym i w kościele. Esesmani zajęli plebanię, usunęli z niej służbę i rozpoczęli poszukiwania ks. Nikodema Domańskiego, tropionego już od 1939 roku zastępcę proboszcza. Hitlerowcy zabronili ludności wstępu do kościoła i rozpoczęli świadomą i zorganizowaną profanację świątyni: ubierali się w szaty liturgiczne, wykonując wyuzdane ruchy i tańce powtarzali łacińskie słowa pieśni religijnych, w jednej z naw urządzili sobie z siana miejsce do spania, w środkowej nawie myli się, ubierali i czyścili buty, natomiast na chórze w organach urządzili sobie klozet. Zbezcześcili tabernakulum wyrzucając z niego puszki z komunikantami, które następnie łamali, rozrzucili, deptali, podpalali papierosami. Monstrancja została obdarta z ozdobnych kamieni i srebra. Zniszczono również portatyle z relikwiami świętych, splugawiono statuę Matki Bożej znajdującą się w wielkim ołtarzu. Poza tym uszkodzono krzyże, skradziono wiele przedmiotów, zdewastowano plebanię i mieszkanie księdza, rekwirując wiele rzeczy oraz niszcząc wiele cennych dzieł z biblioteki ks. proboszcza Edwarda Niecki. W przeddzień wyjazdu z Konopnicy SS-mani pobili jeszcze w kościele miejscowego organistę Ludwika Ginalskiego, oraz kościelnego Romana Nieckę za to, że chcieli pierwsi obejrzeć i ocenić dokonane przez nich dewastacje i zniszczeniaWedług dokumentów archiwum parafialnego, [w:] Jan Domański, Jubileusz 100-lecia Kościoła w Konopnicy, Echo Konopnicy, luty-marzec 2008..

Niemcy dopuszczali się wobec miejscowej ludności gwałtów, pobić i maltretowań. Przy tym dokonywano także rabunku mienia.