Olszynka (, ) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie prudnickim, w gminie Lubrza. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi prudnickiej. Położona jest na terenie Wysoczyzny Bialskiej, będącej częścią Niziny Śląskiej.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Olszynka. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie opolskim.

Według danych na 31 grudnia 2013 r. wieś była zamieszkana przez 267 osób.

Geografia Położenie Olszynka znajduje się w południowo-zachodniej części Polski. Leży na ziemi prudnickiej – regionie historyczno-kulturalnym, którego głównym ośrodkiem jest miasto Prudnik. Ziemia prudnicka stanowi zachodnią część Górnego Śląska. Pod względem administracyjnym Olszynka położona jest w południowej części województwa opolskiego, w powiecie prudnickim, w gminie Lubrza, tuż przy granicy z gminą Biała. Swoim obszarem administracyjnym bezpośrednio sąsiaduje z terytorium Czech od strony południowej. Należy do Euroregionu Pradziad.

Sołectwo Olszynka obejmuje obręb wsi Olszynka. Zajmuje powierzchnię 5,3 km². Graniczy z sołectwami (od północy, zgodnie z ruchem wskazówek zegara): Józefów, Olbrachcice, Słoków, Laskowice, Dytmarów, Lubrza.

Wieś leży na Nizinie Śląskiej. Według podziału fizycznogeograficznego z 2017 dr. Krzysztofa Badory, Olszynka znajduje się w granicach mikroregionów Obniżenie Prudnickie (318.58.5) i Wysoczyzna Bialska (318.58.1). Okolica wsi charakteryzuje się występowaniem niewielkich pagórków. W obszarze wsi przepływają strugi Gostomka i Młynówka.

Środowisko naturalne W Olszynce panuje klimat umiarkowany ciepły. Średnia temperatura roczna wynosi +8,0 °C. Duże zróżnicowanie dotyczy termicznych pór roku. Średnie roczne opady atmosferyczne w rejonie Olszynki wynoszą 634 mm. Dominują wiatry zachodnie.

Nazwa W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie wieś występuje pod polską nazwą Olschinka oraz nazwą zgermanizowaną Ollschnig. Topograficzny opis Górnego Śląska z 1865 roku notuje wieś pod obecnie stosowaną, polską nazwą Olszynka, a także niemiecką Ellsnig we fragmencie: „Ellsnig (1442 Ellschnig, polnisch Olszynka)”. 9 września 1947 r. nadano miejscowości polską nazwę OlszynkaRozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 9 września 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości ().. Nazwa wsi pochodzi od słowa „olszyna”, oznaczającego rodzaj lasu, który mógł w tym miejscu rosnąć.

Historia Najstarsze znaleziska archeologiczne z Olszynki, odkryte w czasach niemieckich podczas budowy drogi, datowane są na epoki kamienia i brązu. Pomiędzy Olszynką i Laskowicami znaleziono cmentarzysko z epoki brązu, zawierające urny z prochami zmarłych. mały|Olszynka (Olšinka) wśród miejscowości ziemi prudnickiej na czeskiej mapie z 1922 Wieś po raz pierwszy wzmiankowana była w 1379 jako Olzna, następnie w 1418 jako Olschinka i w 1442 jako Ellschnig. Miejscowość rozwinęła się przy majątku rycerskim. Nie jest znane nazwisko rodu, który w średniowieczu był właścicielem Olszynki. W XV wieku wieś znalazła się w granicach księstwa głogówecko-prudnickiego. W 1576 właścicielem Olszynki był Jerzy Stosch z Kunic.

Do 1742 wieś należała do powiatu sądowego głogóweckiego w Monarchii Habsburgów. Po I wojnie śląskiej znalazła się w granicach Królestwa Prus i weszła w skład powiatu prudnickiego w prowincji Śląsk. W 1746 właścicielem Olszynki był „von Nese” (przypuszczalnie starosta prudnicki Heinrich Gottfried von Näse), który posiadał również folwark Józefówek. W połowie XVIII wieku we wsi mieszkało 6 rolników oraz 16 zagrodników i ogrodników. Następnym właścicielem majątku został pruski rotmistrz Karl Ludwig Heinrich von Kurssel. Według mapy z połowy XVIII wieku na północ oraz północny zachód od majątku, na potoku płynącym przez wieś znajdowały się dwa zbiorniki wodne. Friedrich Albert Zimmermann w 1784 notował, że ówcześni mieszkańcy Olszynki byli ewangelikami. mały|lewo|upright|Pieczęć Olszynki (1875) W 1810 miejscowość przeszła w posiadanie Ernestine von Dungern z domu Gaffron, a 50 lat później właścicielem majątku była rodzina Tripke. W 1855 wieś liczyła 286 mieszkańców, a sześć lat później już 309, z czego 234 to ewangelicy, a 75 – katolicy. W 1861 we wsi funkcjonowała szkoła ewangelicka, do której uczęszczały również dzieci katolickie, a w 1888 w Olszynce były dwie jednoklasowe szkoły wyznaniowe. Stromy stok wzgórza przy drodze w kierunku Słokowa był wykorzystywany jako piaskownia. August Tripke sprawował w 1874 funkcję naczelnika okręgu urzędowego w Olszynce. W majątku uprawiano pszenicę, jęczmień, kukurydzę i rośliny oleiste. Na przełomie lat 60. i 70. XIX wieku przystąpił do przebudowy swojego dworu. Grobowiec rodziny Tripke zachował się na cmentarzu w Nowym Browińcu. Po śmierci Augusta w 1906 majątek w Olszynce przeszedł w ręce innych właścicieli. Wieś posiadała swoją własną pieczęć z wizerunkiem i napisem w otoku: ELLSNIG: GEM: SIGEL / NEYSTAETER CREYS (). mały|Widokówka z Olszynki z 1918 W latach 1899–1900 wzniesiono nowy kościół ewangelicki w Olszynce. Według spisu ludności z 1 grudnia 1910, na 298 mieszkańców Olszynki 277 posługiwało się językiem niemieckim, 19 językiem polskim, a 2 innym językiem. W 1921 w zasięgu plebiscytu na Górnym Śląsku znalazła się tylko część powiatu prudnickiego. Olszynka znalazła się po stronie wschodniej, w obszarze objętym plebiscytem. Do głosowania uprawnione były w Olszynce 324 osoby, z czego 151, ok. 46,6%, stanowili mieszkańcy (w tym 136, ok. 42% całości, mieszkańcy urodzeni w miejscowości). Oddano 318 głosów (ok. 98,1% uprawnionych), w tym 318 (100%) ważnych; za Niemcami głosowało 318 osób (100%), a za Polską 0 osób (0%). W Olszynce działało przejście graniczne na czas głosowania.

W 1921 właścicielem majątku w Olszynce był hrabia von Kanitz. W latach 20. XX wieku na głównym skrzyżowaniu miejscowości powstał pomnik w postaci obelisku upamiętniający mieszkańców wsi, którzy zginęli podczas I wojny światowej. Następnie przeniesiono pomnik na plac przed dworem. W 1937 w Olszynce mieszkało 298 osób. Wójtem wsi był Berhard Weiner. W sklepie w kamiennym budynku przy drodze w kierunku Słokowa Ewald Hurtig zajmował się sprzedażą rowerów.

W okresie II wojny światowej w Olszynce pracowali robotnicy przymusowi z Polski, m.in. z miejscowości: Kazimierz Górniczy, Krasowy, Lubliniec, Mysłowice i Hołdunów. Od marca do maja 1945 powiat prudnicki znajdował się pod kontrolą radzieckiej komendantury wojskowej. 11 maja 1945 polska administracja przejęła władzę cywilną w powiecie prudnickim. Osiedlono w niej wówczas część polskich osadników z Małopolski a także repatriantów z Kresów Wschodnich. Niemieckojęzyczna ludność została wysiedlona na zachód.

W latach 1945–1950 Olszynka należała do województwa śląskiego, a od 1950 do województwa opolskiego. W latach 1945–1954 wieś należała do gminy Lubrza, a w latach 1954–1972 była siedzibą gromady Olszynka.

Po przekształceniach majątkowych folwark z dworem w Olszynce przejęła Stadnina Koni w Prudniku. Dotychczasową świątynię ewangelicką przejęli katolicy, kościół poświęcono Matce Bożej Anielskiej. Na początku lat 50. XX wieku we wsi uruchomiono punkt felczerski, który w latach 1968–1969 przekształcono w wiejski ośrodek zdrowia. W Olszynce uruchomiono wodociągi. W południowej części wsi powstały budynki pełniące funkcje medyczne, kulturalne i oświatowe. Budynek szkolny został rozbudowany.

Z okazji roku milenijnego w centrum wsi postawiono jubileuszowy krzyż. W 2007 Olszynka przystąpiła do Programu Odnowy Wsi Opolskiej.

Liczba mieszkańców wsi 1871 – 301 1885 – 293 1905 – 247 1910 – 232 1933 – 297 1939 – 260 1966 – 386 1998 – 323 2002 – 272 2009 – 274 2011 – 284 2012 – 275 2013 – 267

Zabytki Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisany jest: park pałacowy, z 1840 r., z poł. XIX w.

Zgodnie z gminną ewidencją zabytków w Olszynce chronione są ponadto: układ ruralistyczny, z XIV w. budynek mieszkalno-gospodarczy nr 24, z XIX/XX w. budynek mieszkalny nr 24, z 1 ćw. XX w. budynek mieszkalny nr 31, z 4 ćw. XIX w. budynek mieszkalny nr 41A, z pocz. XX w. zespół dworsko-folwarczny, nr 41 dwór/pałac, z XVIII/XIX w.; przeb. l. 60/70. XIX w. obora, z 1 poł. XIX w. budynki gospodarcze, z 1 poł. XIX w. obora, z 1899–1900 r. cmentarz, z XIX/XX w.

Gospodarka W Olszynce siedzibę ma firma Organmistrzostwo Kamerton, zrzeszona w Cechu Rzemieślników i Przedsiębiorców w Prudniku.

Transport mały|Tablica przy wjeździe do Olszynki W zarządzie Wydziału Drogownictwa Starostwa Powiatowego w Prudniku znajdują się drogi powiatowe: nr 1275O relacji Dobroszewice – Józefów – Olszynka oraz nr 1279O relacji Olszynka – Słoków.

Olszynka posiada połączenia autobusowe z Głogówkiem, Głubczycami, Głuchołazami, Kędzierzynem-Koźlem, Lubrzą, Nowym Browińcem, Prudnikiem. We wsi znajdują się trzy przystanki autobusowe – „Olszynka 01”, „Olszynka 02”, „Wieś”.

Religia W Olszynce znajduje się katolicki kościół Matki Bożej Anielskiej, który należy do parafii Wszystkich Świętych w Nowym Browińcu (dekanat Głogówek).

Sport We wsi funkcjonował klub piłkarski LZS Olszynka. W 2005, z okazji 60. rocznicy istnienia Podokręgu Związku Piłki Nożnej w Prudniku, klub otrzymał pamiątkowy puchar.

Turystyka Oddział PTTK „Sudetów Wschodnich” w Prudniku ustanowił turystyczną Odznakę Krajoznawczą Ziemi Prudnickiej, którą zdobywa się poprzez zwiedzenie odpowiedniej liczby obiektów w miejscowościach położonych na ziemi prudnickiej, w tym w Olszynce.

Szlaki rowerowe Przez Olszynkę prowadzi szlak rowerowy: Trasa rowerowa PTTK nr 266-z: Lubrza – Olszynka – Laskowice – Dytmarów-Stacja – Dytmarów – Krzyżkowice – góra Kłobuczek – Trzebina – Prudnik-Las – Trzebina – Skrzypiec – Jasiona – Lubrza

Bezpieczeństwo Miejscowość jest pod opieką dzielnicowego rejonu służbowego nr 8 Komendy Powiatowej Policji w Prudniku.

Teren wsi, jak i całej gminy Lubrza, położony jest w strefie nadgranicznej w związku z czym Straż Graniczna dysponuje, na tym obszarze, specjalnymi kompetencjami w zakresie bezpieczeństwaRozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 sierpnia 2005 r. w sprawie wykazu gmin i innych jednostek zasadniczego podziału terytorialnego państwa położonych w strefie nadgranicznej oraz tablicy określającej zasięg tej strefy ().. Gminę Lubrza obejmuje zasięgiem służbowym placówka Straży Granicznej w Opolu ze Śląskiego Oddziału SG.

Ludzie związani z Olszynką Katarzyna Czochara (ur. 1969) – nauczycielka, posłanka na Sejm, wychowana w Olszynce

Przypisy Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ().

Bibliografia

Kategoria:Wsie w powiecie prudnickim Kategoria:Wsie w powiecie prudnickim (1818–1954)