thumb|Logo BHMW. thumb|Przykładowy arkusz polskiej mapy morskiej z atlasu map dla małych jednostek (1010) z roku 2024 wydanego przez Biuro Hydrograficzne. Przedstawia Zatokę Gdańską, od Nowego Portu do Przekopu Wisły Biuro Hydrograficzne Marynarki Wojennej (BHMW, stosuje się również zapis: BH MW) – jednostka wojskowa Marynarki Wojennej, zajmująca się pomiarami hydrograficznymi. Na mocy ustawy pełni, we współpracy z Dyrektorami Urzędów Morskich funkcję Państwowej Morskiej Służby Hydrograficznejart 41a. .
Do ustawowych zadańart. 41b. . Państwowej Morskiej Służby Hydrograficznej należy:
prowadzenie, koordynowanie i nadzorowanie pomiarów hydrograficznych na polskich obszarach morskich dla potrzeb bezpieczeństwa żeglugi i kartografii morskiej; prowadzenie i koordynowanie prac geodezyjnych na polskich obszarach morskich oraz w pasie nadbrzeżnym, w portach i przystaniach morskich dla potrzeb bezpieczeństwa żeglugi i kartografii morskiej; opracowywanie i wydawanie map morskich oraz innych publikacji nautycznych; utrzymywanie serwisu cyfrowych map nawigacyjnych; koordynowanie krajowego systemu obiegu informacji nautycznej i ostrzeżeń nawigacyjnych; reprezentowanie Rzeczypospolitej Polskiej w Międzynarodowej Organizacji Hydrograficznej; przekazywanie nieodpłatnie organom administracji morskiej danych batymetrycznych i oceanograficznych oraz map i publikacji nautycznych; przekazywanie nieodpłatnie Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska danych batymetrycznych i hydrologicznych niezbędnych do właściwego i bezpiecznego wykonywania monitoringu wód morskich; przekazywanie nieodpłatnie Głównemu Geodecie Kraju danych batymetrycznych oraz danych dotyczących linii brzegowej w celu wykonywania zadań przewidzianych w ustawie z dnia 4 marca 2010 r. o infrastrukturze informacji przestrzennej (Dz. U. z 2021 r. poz. 214); prowadzenie zasobu danych hydrograficznych; wydawanie dokumentów potwierdzających kwalifikacje hydrografa morskiego; weryfikowanie oraz uznawanie instytucji, organizacji i ośrodków szkolenia prowadzących szkolenia hydrografów kategorii A lub B.
Mapy morskie wydawane przez BH MW obejmują obszar Morza Bałtyckiego, wraz z Cieśninami Duńskimi i wejściami do polskich portów.
Powstanie BH MW Warunki powstania hydrografii Marynarki Wojennej Powrót Polski na mapę polityczną świata, po 123 latach nieistnienia jako państwo, odbywał się w dość skomplikowanej sytuacji politycznej. Kształt terytorialny nowo narodzonego państwa tworzył się stopniowo i praktycznie w pełni zakończył dopiero w 1922. Dzień 10 lutego 1920, będący dniem uroczystego objęcia wybrzeża morskiego przez Polskę, zamknął pierwszy, początkowy okres starań władz polskich o dostęp do morza. Pierwsze starania przypadały na okres bezpośrednio po odzyskaniu niepodległości. Podjęte one zostały przez kilkudziesięciu Polaków – byłych oficerów marynarki, wywodzących swój rodowód zawodowy z marynarki austro-węgierskiej, rosyjskiej lub niemieckiej. To im (między innymi Kazimierzowi Porębskiemu, Bogumiłowi Nowotnemu) należy w dużej mierze przypisać opracowanie dekretu podpisanego przez Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego. Na mocy tego dekretu 28 listopada 1918 utworzono marynarkę polską i powołano jednocześnie jej pierwszy organ kierowniczy – Sekcję Marynarki – podporządkowaną Ministerstwu Spraw WojskowychCentralne Archiwum Wojskowe (dalej: CAW), Dziennik Rozporządzeń Ministra Spraw Wojskowych, 1918, nr 8, poz. 155, s. 89; C. Ciesielski, Dekret z 28 listopada 1918 r o utworzeniu Polskiej Marynarki Wojennej, Przegląd Morski 1988, nr 11, s. 17; Idem, Szkolnictwo Marynarki Wojennej w latach II Rzeczypospolitej, Warszawa 1974, s. 18; D. Duda, S. Kołaczyński, W. Żurawski, Początki polskiej administracji morskiej, „Nautologia” 1999, nr 2, s. 18. Sekcja ta zakończyła swoją działalność w momencie utworzenia Departamentu dla Spraw Morskich (DSM), czyli 2 maja 1919Edmund Kosiarz, Polska Marynarka Wojenna w latach 1918–1926, Wojskowy Przegląd Historyczny 1968, nr 4, s. 218; C. Ciesielski, op. cit., s. 18; Edmund Kosiarz, Departament dla Spraw Morskich, jego działalność i rola w dziejach Marynarki Wojennej w latach 1919–1921, Biuletyn Historyczny Marynarki Wojennej 1963, nr 1, s. 159; D. Duda, S. Kołaczyński, W. Żurawski op. cit., s. 19 – Zakres działań nowo powołanego departamentu obejmować miał „całokształt zarządzeń i interesów dotyczących spraw Marynarki Wojennej i Handlowej, portów i żeglugi morskiej, Flotylli Rzecznej i składu osobowego”. Dekret z 28 listopada 1918, oprócz skupienia rozproszonej kadry oficerskiej i podoficerskiej, dał możliwość zachowania i wykorzystania jej fachowej wiedzy morskiej, niekiedy mocno zróżnicowanej pod względem merytorycznym. Jednocześnie stanowił poważny argument polityczny w rękach delegacji polskiej uczestniczącej w konferencji pokojowej w Paryżu. Pokazywał bowiem, że Polska nie zamierza zrezygnować ze starań o uzyskanie dostępu do morza i poprzez utworzenie marynarki polskiej dała sygnał, że jest w stanie je odpowiednio zabezpieczyć i zagospodarować. Na mocy traktatu pokojowego podpisanego na zakończenie tej konferencji 28 czerwca 1919 przyznano Polsce skrawek wybrzeża o długości zaledwie 140 km – od Orłowa po Żarnowiec, z czego połowę stanowiła linia brzegowa Półwyspu Helskiego. Zajmował on tylko około 2,5% długości granicy lądowejEdmund Kosiarz, Polska Marynarka Wojenna w latach 1918–1926, Wojskowy Przegląd Historyczny 1968, nr 4, s. 242 i dodatkowo był niejako „wciśnięty” w tzw. korytarz między ówczesnymi granicami państwa niemieckiego. Sytuacja ta znacznie utrudniała realizację wszelkich działań obronnych, co potwierdziło się we wrześniu 1939. Otrzymany pas wybrzeża nie był zgodny z oczekiwaniami Polaków związanymi z uzyskaniem szerokiego dostępu do morza. Kpt. O. Żukowski wspominał z goryczą: Otrzymaliśmy brzeg pustynny i niegościnny. Kilka ubogich wiosek rybackich, z jednym miasteczkiem nadmorskim – Puckiem na czele, dwa miniaturowe porty rybackie – w Pucku i na Helu, a pomiędzy nimi lotne piaski pokryte karłowatą sosną, rozległe torfowiskaO. Żukowski, Dwadzieścia lat, Przegląd Morski 1938, nr 11, s. 950.
Oba wymienione porty – Puck i wybudowany przez Niemców w latach 1802–1893 Hel, nie mogły stanowić bazy dla przyszłej polskiej floty wojennej, nie tylko ze względu na małe rozmiary, ale także niewielkie głębokości w basenach portowych oraz brak jakiegokolwiek zabezpieczenia logistycznego w postaci magazynów, stoczni czy większych zakładów produkcyjnych związanych z gospodarką morską. W porcie puckim znajdował się jedynie jeden basen o głębokości 3,5 m, długości 60 m i szerokości około 40 m. Natomiast w drugim z wymienionych, bardzo zaniedbanym porcie, był basen o głębokości zaledwie 2,5 m oraz dwa mola o łącznej długości 480 mEdmund Kosiarz, Polska Marynarka Wojenna w latach 1918–1926, Wojskowy Przegląd Historyczny 1968, nr 4, s. 244. Sytuację dodatkowo komplikował fakt nieposiadania przez władze Polski żadnych aktualnych informacji o sytuacji batymetrycznej w akwenie Zatoki Puckiej, szczególnie przy podejściu do portu Puck, gdzie występowały liczne mielizny i spłyceniawiększość danych hydrograficznych, ze względu na brak polskich opracowań kartograficznych, pozyskiwano z ówczesnych niemieckich map morskich obejmujących akwen Zatoki Gdańskiej i Zatoki Puckiej; najczęściej wykorzystywano do tego celu niemiecką mapę nr 29 opracowaną w skali 1:75 000.
Gdańsk, niegdyś bardzo związany z państwem polskim, będący jedynym portem morskim leżącym w granicach Zatoki Gdańskiej, uzyskał status wolnego miasta i formalnie pozostał poza granicami Polski. Tym niemniej, powyższy skromny stan posiadania nad Bałtykiem przywrócił Polsce utracony przy rozbiorach charakter państwa morskiego i nałożył na nią związane z tym poważne obowiązki. Jednym z nich była konieczność zapewnienia pełnego bezpieczeństwa żeglugi na własnych wodach terytorialnych. Posiadanie takich wód było naturalnym prawem suwerennego państwa morskiego, jakim była już Polska. Należy tu nadmienić, że pod względem prawnym morskie granice państwa polskiego zostały formalnie określone dopiero w 1932 w Rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z 21 października 1932 r. o granicy morskiejJ. Wereszczyński, Opis inwentaryzacyjny polskich map morskich i pomocniczych wydawnictw nawigacyjnych z okresu 1919–1939, Łódź 1965, (Biblioteka Naukowa AMW, maszynopis, sygn. 39464/S), s. 1. Rozporządzenie to określało kształt i przebieg granic wód terytorialnych i wewnętrznych oraz definiowało granice polskiego obszaru celnego i wód pasa przyległego, w którym przysługiwało wykonywanie praw zwierzchniczych w zakresie obrony wybrzeża opublikowanym w Dzienniku Ustaw nr 92, poz. 789 z 27 października 1932 r.
Mając do czynienia z tak skomplikowaną sytuacją polskiego wybrzeża obejmującego linię brzegową i przylegający do niej pas wód, konieczne stało się podjęcie działań związanych z fizycznym i formalnym przejęciem nadmorskiej administracji oraz uruchomienie własnej służby hydrograficznej odpowiedzialnej za bezpieczeństwo żeglugi.
Przygotowania w tej sprawie poczynione zostały dużo wcześniej, jeszcze przed oficjalnym przejęciem odcinka wybrzeża przydzielonego na podstawie traktatu wersalskiego. Już pod koniec 1919 do Gdańska został skierowany kpt. mar. Józef UnrugJózef Unrug – urodzony 7 października 1884 w Brandenburgu pod Berlinem, ukończył Oficerską Szkołę Morską w Mürwick oraz Oficerską Szkołę Podwodnego Pływania, w okresie I wojny światowej służył na okrętach podwodnych, w lipcu 1919 przybył do Polski i wstąpił do Polskiej Marynarki Wojennej, pracował w DSM, tworzył Urząd Hydrograficzny MW w Gdańsku, od września 1920 pełnił obowiązki na kierowniczych stanowiskach w MW (na podstawie J. K. Sawicki, Kadry Morskie Rzeczypospolitej, Tom II, Polska Marynarka Wojenna, część I. Korpus oficerów 1918–1947, Gdynia 1996, s. 454, 455.), który jako Komisarz Szczegółowy przy Przedstawicielu RP w Gdańsku miał za zadanie stworzenie odpowiednich warunków do przejęcia obiektów i brzegowych urządzeń oznakowania nawigacyjnego, dotychczas zarządzanego przez administrację niemieckąR. Mielczarek, Z dziejów administracji morskiej w latach 1920–1922 (Urząd Hydrograficzny Marynarki Wojennej. Urząd dla Rozbitków), Nautologia 1994, nr 3, s. 9; H. Nitner, 75. lat Hydrografii Marynarki Wojennej (okres przedwojenny), Przegląd Morski 1995, nr 4, s. 19, oraz utworzenia zaczątków polskiej służby hydrograficznej. Nie było to łatwe, bowiem dotychczasowa administracja niemiecka próbowała opóźnić wszelkie czynności związane z przekazaniem stronie polskiej infrastruktury nawigacyjnej znajdującej się w pasie wybrzeża przyznanego Polsce. Propozycja czasowego pełnienia obowiązków zarządu służby hydrograficznej przez niemiecki urząd w Ustce (niem. Stolpmünde) spotkała się z natychmiastową reakcją szefa DSM – Kazimierza Porębskiego, który w piśmie z 30 października 1919 skierowanym do Naczelnego Dowództwa Wojska PolskiegoEdmund Kosiarz, Departament dla Spraw Morskich, jego działalność i rola w dziejach Marynarki Wojennej w latach 1919–1921, Biuletyn Historyczny Marynarki Wojennej 1963, nr 1, s. 185; R. Mielczarek, op. cit., s. 9, wskazał na zagrożenia interesów wojskowych i morskich oraz niebezpieczeństwa wynikające z takiej sytuacji. Podkreślił także w omawianym wypadku naruszenie idei suwerenności Rzeczypospolitej Polskiej na jej własnym wybrzeżu. Powyższa propozycja, oraz druga – odnosząca się do świadczenia przez Niemców na rzecz Polski usług w zakresie służby ostrzegawczo-meteorologicznej, ostatecznie upadły. Zanim rozpoczęto oficjalne przejmowanie całej infrastruktury systemu oznakowania nawigacyjnego polskiego wybrzeża, podjęto działania zmierzające do pozyskania odpowiedniej jednostki pływającej, mogącej spełniać w najbliższej przyszłości zadania związane z zapewnieniem bezpieczeństwa żeglugi na polskich akwenach morskich.