Mówią Wieki – polski popularnonaukowy miesięcznik historyczny wydawany od 1958 w Warszawie.
Organizacja Funkcję redaktora naczelnego pisma pełni Michał Kopczyński (od 2014 r.). Od 2016 w Radzie Redakcyjnej Magazynu zasiadali: Andrzej Chwalba, Marcin Kula, Krzysztof Mikulski, Jacek Purchla, Andrzej Paczkowski, Henryk Samsonowicz, Jerzy Strzelczyk, Barbara Szacka, Wiesław Władyka.
Prezesem Oficyny Wydawniczej „Mówią Wieki” Sp z o.o. jest Bogdan BoruckiZgodnie z wpisem w Krajowym Rejestrze Sądowym dla numeru KRS: 0000128700 od 2010 r..
Historia Magazyn Historyczny „Mówią Wieki” powstał w 1958 na fali popaździernikowej odwilży. Henryk Rutkowski przedstawił koncepcję założenia pisma w dniu 11 października 1956 roku na walnym zebraniu Towarzystwa Miłośników Historii w Warszawie, które przyjęło ją jednomyślnie. Obradujący w dniach 19–21 października 1956 roku Zjazd Polskiego Towarzystwa Historycznego zaopiniował pomysł pozytywnie. Organizacją zajął się Zarząd Główny PTH i we współpracy z Państwowymi Zakładami Wydawnictw Szkolnych, nawiązanej w 1957 roku, powołał redakcję pisma. Pierwszym redaktorem naczelnym była Maria Bogucka. W redakcji z ramienia PTH znaleźli się także: Bożena Krzywobłocka, Henryk Rutkowski (po roku zrezygnował), Ewa Wipszycka i Benedykt Zientara, zaś z ramienia PZWS: Adrian Czermiński, Jan Stanisław Kopczewski, Jan Michalski oraz Jan Schwarz. Inspiracją dla tytułu magazynu był przedwojenny podręcznik Mówią wieki autorstwa Juliusza Balickiego i Stanisława Maykowskiego. Pierwszy numer wyszedł w nakładzie 18 530 egzemplarzy w styczniu 1958 roku.
Nadzór nad magazynem sprawowało wówczas Ministerstwo Oświaty i Wychowania. Kiedy w 1974 roku ministerstwo przejęło także nadzór nad Instytutem Wydawniczym „Nasza Księgarnia”, przeniesiono do niego wydawanie pisma „Mówią Wieki”. W skład redakcji wchodzili wówczas: Maria Bogucka (redaktor naczelna), Barbara Grochulska, Bożena Krzywobłocka, Ewa Niedziałkowska, Leon Ziaja, Ewa Wipszycka i Benedykt Zientara. Po rezygnacji Marii Boguckiej w połowie 1976 r. zastąpiła ją Bożena Krzywobłocka, a od 1 marca 1977 roku funkcję naczelnego objął Eugeniusz Duraczyński.
Był jedną ze szkół polskiej historiografii. W latach 1974–1989 na łamach miesięcznika „Mówią wieki” 926 autorów zamieściło 2909 tekstów, w tym licznie członkowie redakcji. Pisali w nim uznani historycy, a wielu z nich debiutowało na łamach czasopisma. Z miesięcznikiem współpracowali m.in.: Tadeusz Manteuffel, Marian Drozdowski, Barbara Grochulska, Andrzej Garlicki, Ryszard Kantor, Jan Kieniewicz, Tomasz Nałęcz, Henryk Samsonowicz, Jerzy Skowronek, Janusz Tazbir, Andrzej Wierzbicki, Andrzej Wyrobisz, Andrzej Zahorski.
Od 1990 r. pismem kierował Stefan Meller. Po wycofaniu się „Naszej Księgarni” z wydawania pisma, Stefan Meller założył w 1991 r. spółkę Oficyna Wydawnicza „Mówią Wieki”, która podtrzymała istnienie Magazynu.
W 1998 współwydawania „Mówią Wieki” podjęło się PWN, a od stycznia 2001 Dom Wydawniczy Bellona. Od lipca 2016 jedynym wydawcą pisma jest ponownie Oficyna Wydawnicza „Mówią Wieki”.
Redaktorzy naczelni Funkcję redaktora naczelnego pisma sprawowali: Maria Bogucka (1958–1976) Bożena Krzywobłocka (1976–1977) Eugeniusz Duraczyński (1977–1990) Stefan Meller (1990–1994) Jerzy Kochanowski (1995) Jarosław Krawczyk (1995–2014) Michał Kopczyński (od 2014)
Wydawcy Rolę wydawcy pisma pełniły instytucje: Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych oraz Polskie Towarzystwo Historyczne (1958–1974) Instytut Wydawniczy „Nasza Księgarnia”, przy współpracy PTH (1974–1992) Oficyna Wydawnicza „Mówią Wieki” Sp z o.o. (od 1992–1998) Oficyna Wydawnicza „Mówią Wieki” oraz Wydawnictwo Naukowe PWN (marzec 1998 – listopad 2000) Oficyna Wydawnicza „Mówią Wieki” oraz Dom Wydawniczy Bellona (styczeń 2001 – 2016) Oficyna Wydawnicza „Mówią Wieki” (od 2016)
Tematyka W okresie PRL do stałych działów należały: historia starożytna, historia powszechna (średniowiecze, czasy nowożytne i najnowsze), historia Polski do 1454 roku, historia Polski w latach 1455–1864, historia Polski po roku 1864, kronika, varia, recenzje. W latach 1985–1986 wprowadzono kilkanaście nowych cykli tematycznych, takich jak: „Dokumenty i relacje”, „Dowódcy armii aliantów”, „Historia malowana”, „Komentarz do podręcznika”, „Kultura i obyczaje”, „Miasta wczoraj i dziś”, „Poczet historyków polskich”, „Trzy pytania”, „Zdaniem socjologa”. W 1988 roku wprowadzono cykl pt. „Rok 1920”, poświęcony wojnie polsko-radzieckiej.
Specjalnością „Mówią Wieki” są numery monograficzne poświęcone dziejom i kulturze innych narodów, historii miast polskich czy historii wojskowości. Wydano zeszyty opowiadające o historii Francji, Szwecji, Rosji, Ukrainy, Wielkiej Brytanii, Czech, Niemiec i RPA. Na łamach czasopisma zaprezentowano historię Torunia, Tarnowa, Bielska-Białej, Skierniewic, Krakowa, Radomia, Elbląga, a także regionu świętokrzyskiego. Dziejom wojen i wojskowości poświęcone były numery o zdobyciu Monte Cassino, kampanii 1812, powstaniu styczniowym, powstaniu warszawskim (w dwóch edycjach), wojnie polsko-bolszewickiej czy powstaniu w warszawskim getcie. Opracowano również numery specjalne poświęcone dwusetnej rocznicy powstania Księstwa Warszawskiego czy osiemdziesięcioleciu Polskiego Radia.
Uwagi
Przypisy
„Mówią Wieki”, nr 6/2016, strona 1 i druga strona okładki.
Linki zewnętrzne Strona domowa czasopisma
Kategoria:Czasopisma w języku polskim Kategoria:Czasopisma wydawane od 1958 Kategoria:Miesięczniki wydawane w Warszawie Kategoria:Polskie czasopisma historyczne Kategoria:Polskie czasopisma popularnonaukowe