Franciszek I Stefan Lotaryński niem. Franz Stephan von Lothringen (ur. 8 grudnia 1708 w Nancy, zm. 18 sierpnia 1765 w Innsbrucku) – książę Lotaryngii jako Franciszek III, książę Cieszyna, wielki książę Toskanii, cesarz rzymski, od 1740 współwładca (koregent) we wszystkich terytoriach rządzonych przez jego żonę Marię Teresę, wolnomularzWolnomularstwo w świetle encyklopedyj. Wypisy, Warszawa 1934, s. 6..
Życiorys Syn księcia Lotaryngii Leopolda I Józefa i księżniczki orleańskiej Elżbiety Charlotty Orleańskiej. Jego dziadkami byli: książę Lotaryngii Karol V Leopold i arcyksiężniczka austriacka Eleonora Habsburg oraz książę Orleanu Filip I Burbon i księżniczka Palatynatu Reńskiego Elżbieta Charlotta Wittelsbach. Pochodził z rodu książąt Lorraine-Vaudémont.
W wieku 15 lat przybył na wiedeński dwór. Jego ojciec otrzymał wtedy tytuł księcia cieszyńskiego. Po śmierci ojca w 1729 roku został księciem Lotaryngii i księciem Cieszyna.
12 lutego 1736 roku w Wiedniu poślubił arcyksiężniczkę austriacką Marię Teresę Habsburg, córkę cesarza rzymskiego Karola VI i Elżbiety Krystyny von Braunschweig-Wolfenbüttel. Warunkiem, pod jakim Karol VI zezwolił na to małżeństwo, było przekazanie Lotaryngii Stanisławowi Leszczyńskiemu. Miało to zakończyć polską wojnę sukcesyjną. W zamian Franciszek otrzymał tytuł wielkiego księcia Toskanii. Franciszek i Maria Teresa mieli 16 dzieci: Maria Elżbieta (1737–1740) Maria Anna (1738–1789) Maria Karolina (1740–1741) Józef Benedykt (1741–1790) – cesarz rzymski w latach 1765–1790; Maria Krystyna (1742–1798) – żona królewicza polskiego, księcia cieszyńskiego Alberta Wettyna (1738–1822); Maria Elżbieta (1743–1808) – ksieni w Innsbrucku ; Karol Józef (1745–1761) Maria Amalia (1746–1804) – żona księcia Parmy Ferdynanda I Burbona (1751–1802); Leopold Józef (1747–1792) – cesarz rzymski w latach 1790–1792; Maria Karolina (1748) Maria Joanna (1750–1762) Maria Józefa Habsburg (1751–1767) Maria Karolina (1752–1814) – żona król Neapolu i Sycylii Ferdynanda I Burbona (1751–1825); Ferdynand Karol (1754–1806) – ożenił się z księżniczką Modeny i Reggio Marią Beatrycze d'Este (1750–1829); Maria Antonina (1755–1793) – żona króla Francji Ludwika XVI (1754–1793); Maksymilian Franciszek (1756–1801) – książę elektor, arcybiskup Kolonii.
thumb|225px|left|złota moneta wybita z okazji koronacji cesarza; łaciński napis na rewersie oznacza: Franciszek, Król Jerozolimy, Książę Lotaryngii i Wielki Książę Toskanii, wybrany w Cesarstwie Rzymskim, koronowany we Frankfurcie 4 października 1745 Cesarz Karol VI zmarł 20 października 1740 roku. Maria Teresa, jego następczyni ustanowiła męża koregentem. Kraje, które wcześniej zgodziły się by zgodnie z sankcją pragmatyczną, ziemie Habsburgów dziedziczyła Maria Teresa, zmieniły zdanie. Doprowadziło to do wybuchu wojny o sukcesję austriacką. Po śmierci głównego adwersarza, elektora Bawarii i cesarza rzymskiego Karola VII Wittelsbacha Franciszek I Lotaryński został wybrany na cesarza 13 września 1745. Mając stosunkowo niewielki wpływ na życie polityczne, przeszedł do historii jako mecenas sztuki. Zmarł 15 lat przed swą małżonką.
W 1744 młodszy brat Franciszka – Karol Lotaryński ożenił się z Marią Anną Habsburg, młodszą siostrą Marii Teresy.
Jego kochanką była Maria Wilhelmina von Neipperg.
Pełna tytulatura Franciszek, z Bożej łaski uświęcony i wybrany cesarz rzymski, po wieki August, król Niemiec i Jerozolimy, arcyksiążę Austrii, książę Lotaryngii i Baru, wielki książę Toskanii, książę Kalabrii, Geldrii, Montferratu, Cieszyna na Śląsku, książę Charlesville, margrabia Pont-à-Mousson i Nomeny, hrabia Prowansji, Vaudémont, Blâmont, Zütphen, Saarwerden, Salm, Falkenstein etc. etc.
Genealogia Prapradziadkowieksiążę LotaryngiiFranciszek II Lotaryński(1572–1632) ∞1568 Krystyna von Salm (1575–1627)książę LotaryngiiHenryk II Lotaryński(1563–1624) ∞1568 Małgorzata Gonzaga(1591–1632)cesarz rzymskiFerdynand II Habsburg(1578–1637) ∞1600 Maria Anna Wittelsbach(1574–1616)książę MayenneKarol II Gonzaga(1609–1631) ∞1627 Maria Gonzaga(1609–1660)król FrancjiHenryk IV Burbon(1553–1610) ∞1600 Maria Medycejska(1575–1642)król HiszpaniiFilip III Habsburg(1578–1621) ∞1599 Małgorzata Habsburg(1594–1611)elektor PalatynatuFryderyk V Wittelsbach(1596–1632) ∞1613 Elżbieta Stuart(1596–1662)landgraf Hesji-KasselWilhelm V Heski(1602–1637) ∞1619 Amalia Elżbieta Hanau-Münzenberg(1602–1651)Pradziadkowieksiążę LotaryngiiMikołaj II Lotaryński(1612–1670) ∞1634 Klaudia Lotaryńska(1612–1648)cesarz rzymskiFerdynand III Habsburg(1608–1657) ∞ 1651 Eleonora Gonzaga (1630–1686)król FrancjiLudwik XIII Burbon(1601–1643) ∞1615 Anna Habsburg(1601–1666)elektor Palatynatu Karol Ludwik Wittelsbach(1617–1680) ∞ 1650 Charlotta Hessen-Kassel(1627–1686)Dziadkowieksiążę LotaryngiiKarol V Lotaryński(1643–1690) ∞1678 Eleonora Habsburg(1653–1697)książę OrleanuFilip I Burbon(1640–1701) ∞1671 Elżbieta Charlotta Wittelsbach(1652–1722)Rodziceksiążę Lotaryngii Leopold I Józef Lotaryński(1679–1729) ∞1689 Elżbieta Charlotta Orleańska(1676–1744) Franciszek I Lotaryński (1708–1765), cesarz rzymski
Zobacz też dom Habsbursko-Lotaryński władcy Niemiec
Przypisy
Kategoria:Austriaccy wolnomularze Franciszek I Lotaryński Kategoria:Władcy Niemiec Kategoria:Władcy Lotaryngii Kategoria:Władcy Toskanii Franciszek I Lotaryński Franciszek Lotaryński Franciszek Lotaryński Kategoria:Cesarze Świętego Cesarstwa Rzymskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Nancy Kategoria:Pochowani w kościele kapucynów w Wiedniu Kategoria:Europejscy regenci