thumb|Umundurowanie jednostek c.k. kawalerii, 1898 thumb|Pieczęć pułku z okresu, gdy jego szefem był gen. Alois Paar thumb|Pułkownik Rodakowski szarżuje pod Custozą thumb|Hermann von Nostitz-Rieneck thumb|Nazwiska poległych austriackich ułanów z 13 Galicyjskiego Pułku Ułanów w Kościele Kapucynów w Wiedniu. 13 Galicyjski Pułk Ułanów Generała Böhm-Ermolli () – pułk kawalerii cesarskiej i królewskiej Armii.

Historia pułku 17 stycznia 1860 w Stockerau z połączenia czterech dywizjonów wydzielonych przez Pułki Ułanów nr 1, 2, 8 i 10 został zorganizowany Ochotniczy Pułk Ułanów (). W 1862 roku oddział został przemianowany na 13 Pułk Ułanów. Żołnierze nosili czapki ciemnoniebieskie, guziki srebrne.

W roku 1866 regiment składał się w większości z Polaków – niedawnych powstańców styczniowych oraz mieszkańców Galicji środkowej. 24 czerwca 1866, dowodzony przez płka Maksymiliana Rodakowskiego, przeprowadził szarżę na pułki włoskiej piechoty pod Custozą. W ataku tym polski ułan, Władysław Brzuchowiecki, zranił następcę tronu Italii, księcia Humberta. Pułk zapłacił za zwycięską szarżę wysokimi stratami i stał się od tego czasu bardzo popularnym. Płk Rodakowski w pamiętnikach stwierdza, iż jego chłopcy „przyczynili się nadzwyczajnie do podniesienia sławy rycerskiej Polaków i ułanów austriackich”. Szarża ułanów spod Custozzy były przez lata przez polskich mieszkańców Galicji wspominana razem z tymi spod Kircholmu i Somosierry. Pułk walczył podczas pierwszej wojny światowej.

W 1867 pułk stacjonował w Tarnopolu i otrzymywał rekrutów z okręgów uzupełnień pułków piechoty nr 40 (Rzeszów) i 45 (Sanok). Od 1873 roku pułk otrzymywał rekrutów wyłącznie z okręgu uzupełnień Pułk Piechoty Nr 40.

W 1912 wchodził w skład XI Korpusu Armijnego – 8 Dywizji Kawalerii – 15 Brygady Kawalerii, dowódcą pułku był podpułkownik Leo Graf Spannocchi. Rejon rekrutacji znajdował się we Lwowie. Garnizony: sztab i II dywizjon mieścił się w Złoczowie, a I dywizjon stacjonował w Zborowie. Skład narodowościowy w 1914: 55% Rusini, 42% Polacy 3% inni.

Garnizony Miejscowości, w których stacjonowały oddziały 13 pułku: 1860 Stockerau, 1862 Enns, 1864 Klagenfurt, Udine, 1865-1866 Werona, 1866 Tarnopol, 1869 Gródek, 1874 Łańcut, 1879 Prossnitz, 1883 Göding, 1886 Lwów, 1888 Złoczów.

Rejony rekrutacji regimentu 1867–1873. Okręgi uzupełnień Nr 40 i 45 (Rzeszów, Sanok), 1873–1875. Okręg uzupełnień Nr 40 Rzeszów, 1876–1883. Okręgi uzupełnień Nr 10 i 30 (Stryj, Lwów) 1883–1889. Okręg uzupełnień Nr 80 (Złoczów). 1889–1914. Okręg uzupełnień: XI AK (Lwów)

W roku 1914 skład narodowościowy pułku był następujący: 55% Rusini, 42% Polacy, 3% inne narodowości.

Szefowie pułku

książę Obojga Sycylii Ludwik (1861 – †8 VI 1886), generał kawalerii (1886 – †27 XII 1895), generał kawalerii Alois Paar (1898 – †5 II 1909), marszałek polny Eduard von Böhm-Ermolli (od 1913). W latach 1861–1886, gdy szefem pułku był książę Ludwik, obowiązki drugiego szefa wykonywał FML Hermann von Nostitz-Rieneck.

Żołnierze Dowódcy pułku płk Ludwig Pulz (1860 – 1866 → brygadier w 9 Dywizji w Pradze) płk Maksymilian von Rodakowski (1866 – XII 1871 → dowódca 21 Brygady Kawalerii)„Wśród późniejszych dowódców 13 pułku ułanów byli m.in. Polacy Franciszek Suchodolski, Zygmunt Gniewosz, Fryderyk Janowski i Stanisław Pruszyński”, [w:] Roman Taborski. Polacy w Wiedniu. s. 239. płk Franciszek Suchodolski de Suchodol (XII 1871 – III 1874 → dowódca Brygady Kawalerii 11 Dywizji w Brzeżanach) płk Zygmunt Gniewosz (1874 – 1 VI 1879 → stan spoczynku w stopniu tytularnego generała majora) płk Franz Beneš (1879 – 1882 → dowódca placu w Komárom) płk Nicolaus Czeke de Szt. György (1882 – 1883 → prezes Komisji Remontowej Nr 1 w Budapeszcie) płk Karl von Gilsa (1883 – 1885 → stan spoczynku) płk Egmont zur Lippe-Weissenfeld (1885 – 1890 → dowódca 11 Brygady Kawalerii) płk Ferdinand Oehl (1890 – 1892 → urlopowany) ppłk / płk Franz Neuhaus (1892 – 1898 → urlopowany) ppłk / płk Friedrich Janowski (1898 – †31 I 1903 Złoczów) płk Georg von Lehmann (1903 – 1909 → dowódca 17 Brygady Kawalerii) ppłk / płk Stanisław von Ursyn-Pruszyński (28 V 1909 – IV 1913 → dowódca 17 Brygady Kawalerii) ppłk / płk Lelio Spannocchi (1913 – 1916 → dowódca 21 Brygady Kawalerii)

Oficerowie por. Hubert Brabec (1898–1912) Zbigniew Dunin-Wąsowicz Wilhelm Habsburg (1895–1948) ppor. rez. Leon Kniaziołucki ppor. rez. Tadeusz Mencel ppor. rez. dr Kazimierz Papara de Budzisz por. Roman Pasławski mjr Adam Rozwadowski rtm. Julian Jan Fischer-Drauenegg (w latach 1894–1901) rtm. Wiktor Rozwadowski rtm. Samuel Rozwadowski por. Ludwik Schweizer Wilhelm Siemieński Edmund Ritter von Zaremba (1876) lekarz Josef Herzum (1869–1880) starszy lekarz Ignacy Zieliński (1896–1897) por. oficer prowiantowy Zygmunt Seweryński

Przypisy

Bibliografia

H. Skala: Slávne časy cisárskej jazdy v 17.-19. storočí, Prešov 2005. Studia historyczne, PAN Oddział w Krakowie. 1978 str. 110. Jan Rydel, W służbie Cesarza i Króla, , 9788371882357.

Kategoria:Pułki ułanów austro-węgierskich Kategoria:Cesarska i Królewska Armia we Lwowie Kategoria:Cesarska i Królewska Armia w Sanoku Kategoria:Cesarska i królewska Armia w Stockerau Kategoria:Wojsko w Złoczowie Kategoria:Austro-węgierskie jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1860 Kategoria:Austro-węgierskie jednostki kawalerii rozwiązane w 1918