thumb|Grób Jana Salamuchy na warszawskim cmentarzu Powązkowskim thumb|Autograf Jana Salamuchy Jan Salamucha (ur. 10 czerwca 1903 w Warszawie, zm. 11 sierpnia 1944 tamże) – filozof chrześcijański związany z tzw. kołem krakowskim, logik, ksiądz katolicki, członek ONR. Znana jest jego analiza i próba formalizacji dowodu „z ruchu” na istnienie Boga, podanego przez Tomasza z Akwinu.
Życiorys W 1920 roku ukończył gimnazjum w Warszawie, jako sanitariusz brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Wstąpił do seminarium duchownego i w 1925 roku otrzymał święcenia kapłańskie. Kontynuował naukę na wydziale teologicznym Uniwersytetu Warszawskiego, studiował również logikę matematyczną (zwaną wówczas logistyką) u Łukasiewicza i Leśniewskiego. Doktorat na podstawie pracy Zdania modalne u Arystotelesa uzyskał w roku 1927, po czym wyjechał do Rzymu kontynuować studia. 17 listopada 1937 roku otrzymał habilitację na Uniwersytecie Jagiellońskim. 6 grudnia 1938 został profesorem nadzwyczajnym teologii chrześcijańskiej na Wydziale Teologicznym UJ, obejmując tam katedrę filozofii chrześcijańskiej. Razem z Józefem Marią Bocheńskim i Janem Drewnowskim współtworzył koło krakowskie zajmujące się logiką matematyczną.
Przed wyborami do Rady Miasta Krakowa z 1938 został członkiem komitetu Polskiego Bloku Katolickiego.
6 listopada 1939 został wraz z innymi profesorami Uniwersytetu aresztowany w ramach Sonderaktion Krakau i wywieziony do obozu koncentracyjnego Sachsenhausen, a stamtąd w grudniu 1940 do Dachau. Wyszedł na wolność 4 stycznia 1941 i przedostał się do Warszawy. Działał w konspiracji pełniąc obowiązki kapelana NSZ i starając się doprowadzić do porozumienia między NSZ a Armią Krajową.
W czasie powstania warszawskiego oficjalnie pełnił funkcję kapelana oddziałów obwodu IV „Ochota” Armii Krajowej. Wieczorem 1 sierpnia 1944 roku przybył do Reduty Wawelskiej, przyprowadzając ze sobą przypadkowo napotkaną grupę żołnierzy z pułku AK „Baszta”. Wszedł w skład nieformalnej rady wojennej, która kierowała obroną tego ośrodka oporu. 11 sierpnia, po ewakuacji obrońców kanałami, pozostał wraz z mieszkańcami i rannymi. Mimo namów odmówił ściągnięcia sutanny. Tego wieczora, starając się osłonić ludność, został zamordowany przez wkraczających na teren reduty rosyjskich kolaborantów z Brygady Szturmowej SS RONA.
Odznaczony Krzyżem Walecznych.
Został pochowany w mogile zbiorowej księży emerytów Warszawskiej Kapituły Metropolitalnej na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kw. 107–VI–23/30).
Dzieło Badania Salamuchy dotyczyły przede wszystkim możliwości wykorzystania logiki matematycznej do formalizacji rozumowań w filozofii średniowiecznej i nowożytnej. Pomagała mu w tym znajomość paleografii, wykorzystywanej do odczytywania dawnych tekstów. Pod wpływem Łukasiewicza, który dokonał współczesnej interpretacji pism logicznych Arystotelesa i zrekonstruował logikę stoików, Salamucha starał się wykorzystać metody logiczne w metafizyce.
Publikacje Pojęcie Dedukcji u Arystotelesa i św. Tomasza z Akwinu, 1930 Rola logistyki w filozofii chrześcijańskiej, 1936 Krytyka poznania, 1995 Wiedza i wiara. Wybrane pisma filozoficzne (red. Jacek Jadacki i Kordula Świętorzecka), Lublin 1997
Przypisy
Bibliografia Biografia w iPSB
Linki zewnętrzne Bożena Czarnecka-Rej, Salamucha Jan, Powszechna Encyklopedia Filozofii, Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, ptta.pl [dostęp 2024-05-16]. Publikacje Jana Salamuchy w bibliotece Polona
Kategoria:Polscy filozofowie XX wieku Kategoria:Filozofowie szkoły lwowsko-warszawskiej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego
Kategoria:Duchowni archidiecezji warszawskiej Kategoria:Kapelani Narodowych Sił Zbrojnych Kategoria:Kapelani Armii Krajowej Kategoria:Kapelani powstania warszawskiego Kategoria:Polski personel medyczno-sanitarny w wojnie polsko-bolszewickiej
Kategoria:Absolwenci Wyższego Metropolitalnego Seminarium Duchownego w Warszawie Kategoria:Więźniowie KL Dachau Kategoria:Więźniowie KL Sachsenhausen Kategoria:Ofiary Sonderaktion Krakau Kategoria:Polegli w powstaniu warszawskim Kategoria:Ofiary rzezi Ochoty 1944 Kategoria:Ofiary zbrodni Rosyjskiej Wyzwoleńczej Armii Ludowej Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1903 Kategoria:Zmarli w 1944