Wykładnia porównawcza (komparatystyczna, prawnoporównawcza) – poszukuje właściwego znaczenia danego tekstu prawnego w znaczeniu/znaczeniach, jakie mają podobne teksty prawne (odnoszące się do podobnych zagadnień, rodzajów problemów lub instytucji prawnych)M. Koszowski, Dwadzieścia osiem wykładów ze wstępu do prawoznawstwa, Warszawa 2019, s. 207..

Nazwa pochodzi od łacińskiego comparare, które oznacza „porównać”M. Koszowski, Dwadzieścia osiem wykładów ze wstępu do prawoznawstwa, Warszawa 2019, s. 207 przypis 65..

Wykorzystywane na jej użytek teksty prawne mogą pochodzić: z tej samej dziedziny, jak i innej dziedziny (gałęzi prawa) tej samej, jak i innej jurysdykcji (części składowej federacji) tego samego, jak i innego systemu prawa (porządku prawnego).

Porównanie może się tu też odbywać zarówno do tekstów prawnych, jakie nadal obowiązują, jak i tekstów prawnych, jakie straciły swoją moc obowiązującą.

Wykładnia komparatystyczna (prawnoporównawcza) jest również definiowana w węższy sposób jako ustalanie znaczenia przepisów prawnych pochodzących z jednego systemu prawnego z wykorzystaniem informacji o prawie innego systemu prawnego (systemów prawnych). Nie dotyczy to sytuacji, gdy obce reguły zostały włączone do systemu prawnego, w którym dokonywana jest wykładnia, bądź są w nim bezpośrednio stosowane.

Wykładnia komparatystyczna zyskuje na znaczeniu zwłaszcza wtedy, gdy miało miejsce przyjęcie w jakimś zakresie prawa, jakie obowiązuje obecnie za granicą lub w innej jurysdykcji lub jakie obowiązywało w dalekiej przeszłości (tzw. recepcja prawa), albo gdy ustanawiając jakąś regulację prawną, wyraźnie wzorowano się na rozwiązaniach (regulacjach), jakie funkcjonują gdzie indziej. Wynika to z tego, że można założyć, że „zapożyczając” obce prawo, znajdujące się w nim rozwiązania, instytucje, regulacje, chciano przyjąć je w takim kształcie, w jakim ono istniało/istnieje (było rozumiane/jest rozumiane) tam, skąd je „pobrano”. Niemniej jednak należy mieć na uwadze złożoność zjawiska „przeszczepów prawnych” (legal transplants), w tym zagadnienia transformacji zapożyczanego rozwiązania i jego adaptacji w przyjmującym systemie prawnym.

Przypisy

Bibliografia Maciej Koszowski, Dwadzieścia osiem wykładów ze wstępu do prawoznawstwa, Wydawnictwo CM, Warszawa 2019, .

Kategoria:Wykładnia prawa