mały|Kris Kristofferson (1978) mały|Kristofferson na koncercie w 2018 Kris Kristofferson, właśc. Kristoffer Kristian Kristofferson (ur. 22 czerwca 1936 w Brownsville, zm. 28 września 2024 w Hana) – amerykański aktor, piosenkarz, kompozytor i autor tekstów piosenek. Uznawany za jednego z najważniejszych i najbardziej znanych wykonawców muzyki folk i country.
W 1985 dołączył do innych artystów country, Waylona Jenningsa, Williego Nelsona i Johnny’ego Casha, tworząc supergrupę muzyki country The Highwaymen.
Życiorys Wczesne lata Urodził się w Brownsville w Teksasie jako najstarsze z trojga dzieci Mary Ann (z domu Ashbrook; 1911–1985) i Larsa Henry’ego Kristoffera Kristoffersona (1905–1971), generała majora Amerykańskich Sił Powietrznych. Jego ojciec był pochodzenia szwedzkiego, a matka miała korzenie angielskie, szkocko-północnoirlandzkie, niemieckie, szwajcarsko-niemieckie i holenderskie. Dorastał z siostrą Karen Kirschenbauer (1938–2005) i bratem Kraigherem (ur. 1943). Jego dziadkowie ze strony ojca, Lars Kristofferson (1840–1900) i Elin Karolina Kristofferson (z domu Johansson), byli szwedzkimi imigrantami.
Swoje dzieciństwo spędził w większości na podróżach po Stanach Zjednoczonych. W 1954 ukończył San Mateo High School, szkołę średnią w San Mateo, w Kalifornii. Po ukończeniu w 1958 roku wydziału filozofii w Poloma College w Claremont w Kalifornii i otrzymaniu prestiżowego stypendium Rhodes, podjął studia na wydziale historii literatury angielskiej na Uniwersytecie Oksfordzkim w Oksfordzie.
Dorabiał jako barman, stróż w Columbia Studios, pilot śmigłowca wożący załogi platform wiertniczych, grał zawodowo w futbol amerykański i pod pseudonimem „Kris Carson” komponował piosenki. W latach 1964–68 odbył pięcioletnią służbę wojskową jako pilot w oddziałach Amerykańskich Siłach Powietrznych stacjonujących w Niemczech. Rozpoczął występy w klubach wojskowych.
Kariera Po wyjściu z wojska, w 1965 miał podjąć pracę jako wykładowca na West Point, zanim wyjechał na wakacje do Nashville, gdzie zetknął się z nurtem muzyki country. Wykonywał różne prace dorywcze, m.in. zamiatał podłogi w Columbia Studios. Tam poznał Johnny’ego Casha, który początkowo przyjął niektóre z piosenek Kristoffersona, ale nie zdecydował się ich nagrać, oraz był obecny w studiu przy realizacji albumu Boba Dylana „Blonde on Blonde”.
W 1966 roku Dave Dudley nagrał udany singiel „Viet Nam Blues”. W 1967 roku Kristofferson podpisał kontrakt z Epic Records i wydał singiel „Golden Idol”. Od 1970 występował na estradzie i nagrywał płyty. Stał się laureatem trzech nagród Grammy. Wylansował m.in. takie przeboje jak „Sunday Mornin' Comin' Down”, „Help Me Make it Through the Night”, „For the Good Times””, „Loving Her Was Easier” i „Why Not”. Jego piosenki wykonywali w swoim repertuarze m.in. Janis Joplin (Me and Bobby McGee), Elvis Presley (Why My Lord), Roger Miller, Johnny Cash, Sammi Smith i Jerry Lee Lewis (Once More with the Feeling). Wraz z Williem Nelsonem, Johnnym Cashem i Waylonem Jenningsem założył zespół The Highwaymen.
Przygodę z kinem Kristofferson – wówczas już ceniony wokalista i kompozytor – rozpoczął na początku lat 70. od występu w dramacie Dennisa Hoppera Ostatni film (The Last Movie, 1971) jako rybałt kowboj i kompozytor muzyki filmowej. Rok potem w społeczno-obyczajowym dramacie Cisco Pike (1972) zagrał tytułową postać muzyka, który z trudem wiążącego koniec z końcem i zaczyna zarabiać na życie jako diler marihuany. Doceniono go po przejmująco zagranej roli Williama H. Bonneya/Billy’ego Kida, bandyty broniącego za wszelką cenę swej wolności w westernie Sama Peckinpaha Pat Garrett i Billy Kid (Pat Garrett and Billy the Kid, 1973), za którą zdobył nominację do nagrody BAFTA Film. W ekranizacji powieści Yukio Mishimy Żeglarz, który utracił łaski morza (The Sailor Who Fell from Grace with the Sea, 1976) zagrał drugiego oficera statku handlowego, Jima Camerona, który angażuje się w związek z wdową (Sarah Miles). Z jego aktorskich dokonań doceniono postać gwiazdora rocka nadużywającego alkoholu w melodramacie muzycznym Narodziny gwiazdy (A Star Is Born, 1976) u boku Barbry Streisand, za którą odebrał nagrodę Złotego Globu.
Zasłynął także z roli zbuntowanego kierowcy ciężarówki, Martina Penwalda o przezwisku „Gumowy Kaczor”, który rozpoczyna brawurową ucieczkę przez lokalnym szeryfem w sensacyjnym filmie drogi Sama Peckinpaha Konwój (Convoy, 1978) z Ali MacGraw. Jednak jego kreacja szeryfa Jamesa Averilla w westernie Michaela Cimino Wrota niebios (Heaven’s Gate, 1980) i postać bankiera Hubbela Smitha w dramacie Alana J. Pakuli Prolongata (Rollover, 1981) z Jane Fondą były nominowane do antynagrody Złotej Maliny dla najgorszego aktora. Za oryginalną muzykę skomponowaną do dramatu muzycznego Autor tekstu (Songwriter, 1984) zdobył nominację do Oscara. W telewizyjnym westernie NBC Ostatnie dni Franka i Jesse’ego Jamesów (The Last Days of Frank and Jesse James, 1986) u boku Johnny’ego Casha zagrał legendarnego bandytę Dzikiego Zachodu – Jesse’ego Jamesa. W nominowanym do Oscara za najlepszy scenariusz dramacie Na granicy (Lone Star, 1996) wcielili się w skorumpowanego szeryfa. W filmach akcji Blade: Wieczny łowca (1998) Davida S. Goyera, Blade: Wieczny łowca II (2002) Guillermo del Toro i Blade: Mroczna trójca (2004) S. Goyera był mentorem tytułowego bohatera granego przez Wesleya Snipesa. W familijnych filmach Charlesa Martina Smitha: Mój przyjaciel Delfin (Dolphin Tale, 2011) i Mój przyjaciel delfin 2: Ocalić Mandy (Dolphin Tale 2, 2014) wystąpił jako Reed Haskett, ojciec Claya (Harry Connick Jr.) i dziadek Hazel (Cozi Zuehlsdorff). W komedii muzycznej Radośnie śpiewajmy (Joyful Noise, 2012) zagrał z Dolly Parton.
W 2017 w San Antonio otrzymał Texas Medal of Arts Award.
Życie prywatne mały|Kristofferson z Ritą Coolidge w Dripping Springs Reunion (1972) W przeszłości nadużywał alkoholu i narkotyków. Spotykał się z Patti Davis, Cherry Vanillą, Janis Joplin (1969), Joan Baez (1970–71), Samanthą Eggar (1971), Carly Simon (1972), Barbrą Streisand (1976) i Andreą De Portago (1980).
11 lutego 1961 ożenił się z Fran Beir (wł. Frances Beer), z którą ma córkę Tracy (ur. 1962) i syna Krisa (ur. 1968), lecz z którą rozwiódł się w 1969. 17 sierpnia 1973 poślubił piosenkarkę Ritę Coolidge, z którą ma córkę Casey (ur. 1974). Jednak 26 czerwca 1980 doszło do rozwodu. 19 lutego 1983 roku po raz trzeci wziął ślub z Lisą Meyers, z którą ma pięcioro dzieci; czterech synów – Jesse’ego Turnera (ur. 1984) Jody’ego (ur. 1985), Johnny’ego (ur. 1988) i Blake’a (ur. 1994) oraz jedną córkę Kelly (ur. 1991).
Zmarł 28 września 2024 w swoim domu w Hana (na wyspie Maui), w otoczeniu rodziny.
Filmografia Filmy fabularne Rok Tytuł Rola1971 Ostatni film (The Last Movie) rybałt kowboj1972 Cisco Pike Cisco Pike1973 Gospel Road (Gospel Road: A Story of Jesus) wokalista Pat Garrett i Billy Kid (Pat Garrett and Billy the Kid)William H. Bonney/Billy KidZakochany Blume (Blume in Love)Elmo Cole1974Dajcie mi głowę Alfredo Garcii (Bring Me the Head of Alfredo Garcia)PacoAlicja już tu nie mieszka (Alice Doesn't Live Here Anymore)David1976Żeglarz, który utracił łaski morza (The Sailor Who Fell from Grace with the Sea)Jim CameronNarodziny gwiazdy (A Star Is Born)John Norman HowardSiła Vigilante (Vigilante Force) Aaron Arnold Taksówkarz (Taxi Driver)specjalne podziękowanie1977Pół pary (Semi-Tough)Marvin 'Shake' Tiller1978Konwój (Convoy)Martin 'Gumowa Kaczka' Penwald1980Wrota niebios (Heaven’s Gate)James Averill1981Prolongata (Rollover)Hubbel Smith1984Punkt zapłonu (Flashpoint)Bobby LoganTekściarz (Songwriter) Blackie Buck1985Problem w pamięci (Trouble in Mind)Hawk1988Big Top Pee-wee Mace Montana1989MillenniumBill SmithWitaj w domu (Welcome home)Jake1990 Sandino Tom Holte Zapach cyklonu (Night of the Cyclone) Stanley1992Pierwotny cel (Original Intent) Jack Saunders1993 Rycerze (Knights)GabrielPapierowe serca (Paper Hearts)TomNie ma kryjówki (No Place to Hide)Joe Garvey1995Armia faraona (Pharaoh's Army)kaznodzieja1996Na granicy (Lone Star)szeryf Charlie Wade1997 W morzu ognia (Fire Down Below) Orin Hanner Sr.1998 Miłosna samba (Dance With Me; alternatywny tytuł: Zatańcz ze mną) John Burnett Pradawny ląd 6: Tajemnica Jaszczurczej Skały (The Land Before Time VI: The Secret of Saurus Rock) Doc (głos) Babski wieczór (Girls’ Night) Cody Blade: Wieczny łowca (Blade) Abraham Whistler Córka żołnierza nie płacze (A Soldier’s Daughter Never Cries) Bill Willis1999 Godzina zemsty (Payback)BronsonPorywacze (The Joyriders) EddieW zawieszeniu (Limbo)Jack JohannsonMolokai – historia ojca Damiana (Molokai: The Story of Father Damien)Rudolf Meyer2000 Comanche2001Hotel Chelsea (Chelsea Walls)BudPlaneta Małp (Planet of the Apes)KarubiMęskie sprawy (Wooly Boys)Shuck2002D-ToxDocBlade: Wieczny łowca II (Blade II)Whistler2003Gdzie rosną czerwone paprocie (Where the Red Fern Grows)dorosły Billy Coleman2004Srebrne miasto (Silver City)Wes BenteenBlade: Mroczna trójca (Blade: Trinity)Abraham Whistler2005Obłęd (The Jacket)dr Thomas BeckerHistoria Wendella Bakera (The Wendell Baker Story)NasherWyścig marzeń (Dreamer: Inspired by a True Story)Pop Crane2006DisappearancesQuebec BillFast Food NationRudy MartinPokój 10 (Room 10, film krótkometrażowy)Howard Davis2007I’m Not There. Gdzie indziej jestem (I’m Not There)narrator2008Kudłaty zaprzęg (Snow Buddies)Talon (głos) 2009Błękitny deszcz (Blue Powder)RandallKobiety pragną bardziej (He’s Just Not That Into You)Ken Murphy, tata Beth 2010BloodworthE.F. BloodworthYohan – Barnevandreren (Yohan: The Child Wanderer)dorosły Yohan2012Motelowe życie (The Motel Life)Earl Hurley2013Czarny koń (Midnight Stallion)Jack Shepard2014 San PatriciosBoss FloodMój przyjaciel delfin 2: Ocalić Mandy (Dolphin Tale 2)Reed Haskett7 minut (7 Minutes)Mr. B2016TradedBillyThe Red Maple LeafJohn Francis Marshall2017HickokGeorge KnoxPierwsza gwiazdka (The Star)Stary Osioł (głos)AbileneGeorge Knox2018BlazeEdwin Fuller
Filmy TV 1979: Droga wolności (Freedom Road) jako Abner Lait 1984: Utracona część Kathryn Beck (The Lost Honor of Kathryn Beck) jako Ben Cole 1986: Ostatnie dni Franka i Jesse’ego Jamesa (The Last Days of Frank and Jesse James) jako Jesse James 1986: Krew i orchidee (Blood & Orchids) jako kapitan Curtis 'Curt' Maddox 1986: Dyliżans do Lordsburga (Stagecoach) jako Ringo 1988: Żywi lub martwi (The Tracker) jako Szlachetny Adams 1990: Pair of Aces jako Rip Metcalf 1991: Strażnicy Teksasu (Another Pair of Aces: Three of a Kind) jako Rip Metcalf 1992: Cud na Dzikim Zachodzie (Miracle in the Wilderness) jako Jericho Adams 1992: Święta w Connecticut (Christmas in Connecticut) jako Jefferson Jones 1993: Kłopotliwi strzelcy (Trouble Shooters: Trapped Beneath the Earth) jako Stan Mather 1994: Sodbusters jako Destiny 1995: Tad jako Abraham Lincoln 1995: Bracia przeznaczenia (Brothers' Destiny) jako David 1995: Łatwopalny (Inflammable) jako kapitan Jack Guthrie 1996: Miasteczko Blue Dog (Blue Rodeo) 1997: Fatalny rewolwer (Dead Man’s Gun) jako Narrator 1998: Dwóch dla Teksasu (Two for Texas) jako Hugh Allison 1999: NetForce jako Steve Day 1999: Zadawnione porachunki (Outlaw Justice) jako Tarence 2000: Doskonała zbrodnia w doskonałym mieście (Perfect Murder, Perfect Town: JonBenét and the City of Boulder) – Lou Smit 2003: Instrukcja opuszczenia (The Break) jako Izzy Patterson 2004: Rodzina Innocente (Lives of the Saints) jako Matthew Bok 2005: 14 godzin (14 Hours) jako Chuck Whortle
Seriale TV 1970: Disco 2 w roli samego siebie 1974: Columbo odc. Swan Songautor tekstu piosenki „Sunday Mornin' Comin' Down” 1976: Saturday Night Live jako gość 1978: Muppety (The Muppets) jako gość 1987: Ameryka (Amerika) jako Devin Milford 1997-99: Fatalny rewolwer (Dead Man’s Gun) jako narrator
Gry komputerowe 2005: Strzelba (Gun) jako Ned White (głos) 2010: Fallout: New Vegas jako zwierzchnik Hanlon (głos)
Dyskografia Albumy solowe 1970: Kristofferson 1971: Me & Bobby McGee 1971: The Silver Tongued Devil and I