Związek Harcerstwa Polskiego działający poza granicami KrajuNazwa organizacji stosowana w korespondencji prezydenta RP Andrzeja Dudy, protektora organizacji () (ZHPSkrót nazwy organizacji stosowany w domenie internetowej () – organizacja harcerska ideowo i organizacyjnie kontynuująca na emigracji działalność polskiego skautingu, zapoczątkowanego w 1910 przez Andrzeja i Olgę Drahonowską-Małkowską. Skupia ok. 7000 skrzatów, zuchów, harcerek, harcerzy oraz instruktorów polskiego pochodzenia w Australii, Argentynie, Austrii, Belgii, Danii, Francji, Irlandii, Kanadzie, Niemczech, Republice Południowej Afryki, Stanach Zjednoczonych, Węgrzech, i Wielkiej BrytaniiPodział terytorialny Związku Harcerstwa Polskiego działającego poza granicami Kraju [dostęp 2012-09-10].. Opiera swoją działalność na służbie Bogu, Polsce i bliźnim, samodoskonaleniu (pracy nad sobą) i braterstwie. Zasady postępowania harcerza wyznacza Przyrzeczenie Harcerskie i Prawo Harcerskie. Zasady postępowania zucha wyznacza Obietnica zucha i Prawo zucha.
Historia Po przegranej kampanii wrześniowej 1939 na uchodźstwie znalazło się dużo starszyzny harcerskiej, wśród niej członkowie naczelnych władz harcerskich, włącznie z przewodniczącym ZHP dr. Michałem Grażyńskim, który z Rumunii przybył do Paryża 9 października 1939. Tego samego dnia Grażyński utworzył Naczelny Komitet Wykonawczy ZHP, w skład którego (oprócz Grażyńskiego) weszli: wiceprzewodniczący ZHP gen. bryg. dr Józef Zając, hm. Maria Kapiszewska oraz komisarz międzynarodowy ZHP hm. Henryk Kapiszewski. Komitet, będąc reprezentacją ZHP, miał działać eksterytorialnie, podobnie jak Rząd Rzeczypospolitej. Powstanie Komitetu prezydent RP Władysław Raczkiewicz zaakceptował już 13 października 1939, gdy otrzymał pisemną wiadomość od Grażyńskiego. Komitet został w listopadzie 1939 uznany przez Światowe Biuro Skautowe za reprezentację ZHP. W ciągu pierwszych kilkunastu tygodni działalności komitet uzyskał bardzo wiele dla harcerstwa polskiego zarówno w kraju, jak i na obczyźnie.
Po ewakuacji do Wielkiej Brytanii 22 grudnia 1940 w Perth z udziałem 36 instruktorów harcerskich odbyła się konferencja, na której wybrano 19 instruktorów (włącznie z Olgą Małkowską) jako kandydatów na członków Tymczasowego Komitetu ZHP. Dwa dni później w posiadłości Castlemains koło Douglas w Lanarkshire odbyło się zebranie 15 członków starszyzny z Michałem Grażyńskim, ukonstytuował się Komitet Harcerski w Wielkiej Brytanii z siedzibą w Castlemains, spośród instruktorów wybranych na konferencji w Perth. Powstanie Komitetu było ważnym krokiem, gdyż w Wielkiej Brytanii rozwinęła się działalność drużyn harcerzy i harcerek, kręgów starszoharcerskich w wojsku.
Michał Grażyński wkrótce jako człowiek byłego reżimu sanacyjnego został przez rząd RP pozbawiony funkcji przewodniczącego ZHP, a następnie zesłany do Rothesay na wyspę Bute u wybrzeży Szkocji, gdzie umieszczano m.in. przeciwników rządu i wyższych oficerów bez przydziału. Grażyński zachował jednak tak wielki autorytet, że nikt inny nie podjął się objęcia funkcji przewodniczącego ZHP. W związku z tym kierowanie Komitetem przejęła hm. Olga Małkowska.
21 sierpnia 1942 Ministerstwo Spraw Wewnętrznych przyjęło listę członków Komitetu przesłaną przez Małkowską, zatwierdzając zakres działania i skład Komitetu jako Tymczasowego Komitetu Harcerskiego. Uznanie rządowe dla komitetu umożliwiło uzyskanie subwencji na prowadzenie biur i działalności harcerskiej na terenie Wielkiej Brytanii. Dlatego też odbyte 16 stycznia 1943 w Londynie posiedzenie Komitetu zdecydowało się przenieść swoją siedzibę z Castlemains do Londynu. Uchwalono również regulamin wewnętrzny komitetu. Gdy na początku kwietnia 1943 ppor. hm. Kazimierza Sabbata, będącego członkiem komitetu, przeniesiono służbowo do Londynu, przewodnicząca Małkowska przybywająca w Castlemains zdecydowała, że Sabbat jako wiceprzewodniczący Komitetu będzie ją w zastępstwie reprezentował w Londynie. Zdecydowano się również zmienić nazwę Tymczasowy Komitet Harcerski na Komitet Naczelny ZHP na Czas Wojny. Organem wykonawczym Komitetu stało się biuro harcerskie w Londynie na czele z Sabbatem, który praktycznie był szefem harcerstwa polskiego czasu wojny poza granicami kraju, gdyż przewodnicząca Małkowska przebywała na stałe w Castlemains. W czasie II wojny światowej wśród wojennego wychodźstwa Polaków harcerstwo spontanicznie wznawiało swą działalność we Francji, Anglii, na Bliskim Wschodzie, w Indiach, Afryce i innych krajach oraz w Polskich Siłach Zbrojnych.
W 1946 na Zjeździe w Enghien pod Paryżem, odbytym z udziałem Przewodniczącego ZHP Michała Grażyńskiego, przyjęto powojenną strukturę ZHP działającego poza granicami Kraju i obejmującego kraje osiedlenia się Polaków.
W 2024 otrzymał Medal „Milito Pro Christo”.
Zloty Zloty (ang. jamboree) są tradycyjnymi spotkaniami harcerzy i skautów. Na przestrzeni lat Związek Harcerstwa Polskiego działający poza granicami Kraju zorganizował następujące zloty organizacji: 1969 – I Światowy Zlot ZHP (działającego poza granicami Kraju) w Monte Cassino, Lacjum, Włochy 1976 – II Światowy Zlot ZHP (działającego poza granicami Kraju) w Kaszubach, Ontario, Kanada 1982 – III Światowy Zlot ZHP (działającego poza granicami Kraju) w Comblain-la-Tour, Liège, Belgia 1988 – IV Światowy Zlot ZHP (działającego poza granicami Kraju) w Rising Sun, Maryland, USA 1994 – V Światowy Zlot ZHP (działającego poza granicami Kraju) w Clumber Park, Anglia, Wielka Brytania 2000 – VI Światowy Zlot ZHP (działającego poza granicami Kraju) w Acton, Ontario, Kanada. komendantka – hm. Elżbieta Morgan 2004 – Okolicznościowy Zlot ZHP (działającego poza granicami Kraju) w 60. rocznice Powstania Warszawskiego w Okuniewie (Warszawa), Mazowsze, Polska 2006 – VII Światowy Zlot ZHP (działającego poza granicami Kraju) w Whiteford, Maryland, USA. komendantka – hm. Gabriela Backiel 2010 – VIII Światowy Zlot ZHP (działającego poza granicami Kraju) w Zegrzu (Warszawa), Mazowsze, Polska – Jubileuszowy Zlot z okazji 100-lecia harcerstwa – komendantka – hm. Teresa Ciecierska 2017 – IX Światowy Zlot ZHP (działającego poza granicami Kraju) w Mille Isles, Quebec, Kanada – komendantka – hm. Krystyna Reitmeier 2024 – X Światowy Zlot ZHP (działającego poza granicami Kraju) w Camp Raven Knob, Karolina Północna, USA – Komendant – hm. Marcin Czabański
Władze Przewodniczący ZHP działającego poza granicami Kraju thumb|120px|hmRP. Ryszard Kaczorowski Michał GrażyńskiW czasie Ogólnego Zjazdu Harcerstwa i Konferencji Instruktorów w Enghien pod Paryżem w dniach 30 stycznia – 3 lutego 1946 został wybrany na funkcję przewodniczącego. – 3 lutego 1946 – 1951W 1951 zrzekł się funkcji przewodniczącego ZHP pzgK, natomiast zachował funkcję przewodniczącego ZHP otrzymaną w 1939, której zrzekł się w 1960, por. Harcerski słownik biograficzny. Tom I, wyd. Muzeum Harcerstwa, Warszawa 2006, s. 51 hm. Stanisław Sielecki – 1951-1952 (zm. 7 września 1952)Adam F. Baran Z tymi co zostali... Harcerskie relacje Warszawa - Londyn (1945–1990), wyd. ISP PAN, Warszawa 2016, s. 55 gen. Nikodem Sulik – kwiecień 1953-1954 (zmarł 14 stycznia 1954)Adam F. Baran Z tymi co zostali... Harcerskie relacje Warszawa - Londyn (1945–1990), wyd. ISP PAN, Warszawa 2016, s. 56, 58 hm. Zygmunt Szadkowski – 1954–1960 (jako przewodniczący ZHPpgK i 1960-1967 jako przewodniczący ZHPAdam F. Baran Z tymi co zostali... Harcerskie relacje Warszawa - Londyn (1945–1990), wyd. ISP PAN, Warszawa 2016, s. 69 hm. Ryszard Kaczorowski – 1967–1988 hm. Jan Stanisław Prokop – wiceprzewodniczący ZHP działającego poza granicami Kraju – 1967–1968 hm. Zdzisław Kołodziejski – wiceprzewodniczący ZHP działającego poza granicami Kraju hm. Stanisław Berkieta – 1988-1994 hm. Bogdan Szwagrzak – 1994-2000 hm. Barbara Zdanowicz – 2000 – 8 grudnia 2006 hm. Edmund Kasprzyk – 10 grudnia 2006 – 5 grudnia 2009 hm. Teresa Ciecierska – od 5 grudnia 2009 – 21 listopada 2015 hm. Edmund Kasprzyk – wiceprzewodniczący ZHP działającego poza granicami Kraju – 5 grudnia 2009 – 25 stycznia 2011 hm. Andrzej Borowy – wiceprzewodniczący ZHP działającego poza granicami Kraju – od 2012 hm. Robert Rospędzihowski – 22 listopada 2015 – 29 stycznia 2022 hm. Marek Szablewski – od 29 stycznia 2022
Współczesność ZHP działający poza granicami Kraju funkcjonuje w odrębnych organizacjach: Organizacja Harcerek, Organizacja Harcerzy i Organizacja Starszego Harcerstwa pod kierownictwem własnych Głównych Kwater, odpowiedzialnych za program i metody pracy. Jednostki żeńskie i męskie w danym kraju tworzą okręg, który posiada dużą dozę autonomii oraz osobowość prawną.
Podział na gałęzie według grup wiekowych: skrzaty – 4-7 lat zuchy – 7-11 lat harcerki/harcerze – 11-15 lat wędrowniczki/wędrownicy – 15-21 lat instruktorki/instruktorzy – 16+ lat starsze harcerstwo – 18+ lat
Rodzice oraz inne osoby dorosłe popierające harcerstwo i służące pomocą moralną, fizyczną i finansową młodzieży harcerskiej, tworzą Koła Przyjaciół Harcerstwa przy lokalnych jednostkach harcerskich, które są częścią ZHP działającego poza granicami Kraju.
Przypisy
Bibliografia hm.Teresa Szadkowska i Łakomy i hm. Jagoda Kaczorowska, Nie Przerwana Służba, London 2020 (3rd Edition) hm dr. Leonidas Kliszewicz, Harcerstwo w Europie 1945 -1986, Harcerska Komisja Historyczna Londyn 1992
Linki zewnętrzne Strona Naczelnictwa ZHP działającego poza granicami Kraju Strona Organizacji Harcerzy ZHP działającego poza granicami Kraju Strona Organizacji Harcerek ZHP działającego poza granicami Kraju Czuwaj Blog – portal harcerzy polskich poza granicami Kraju
Kategoria:Harcerstwo poza granicami Polski Kategoria:Organizacje odznaczone Medalem Milito Pro Christo