Janusz Antoni Lewandowski (ur. 13 czerwca 1951 w Lublinie) – polski ekonomista i polityk. Współzałożyciel Kongresu Liberalno-Demokratycznego i jego przewodniczący w latach 1990–1991. Poseł na Sejm I, III i IV kadencji (1991–1993 i 1997–2004), minister przekształceń własnościowych w rządzie Jana Krzysztofa Bieleckiego (1991) i rządzie Hanny Suchockiej (1992–1993), poseł do Parlamentu Europejskiego V, VI, VII, VIII, IX i X kadencji (2004–2010 i od 2014), w latach 2010–2014 komisarz UE ds. budżetu i programowania finansowego.

Życiorys Działalność zawodowa i naukowa W czasie studiów uprawiał lekkoatletykę, był medalistą akademickich mistrzostw Polski w biegach sprinterskich. W 1974 uzyskał magisterium na Wydziale Ekonomiki Transportu Uniwersytetu Gdańskiego. W 1984 doktoryzował się na tej uczelni w zakresie nauk ekonomicznych. W latach 1974–1983 był nauczycielem akademickim UG. Później pracował w Polskich Liniach Oceanicznych, zakładał Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową w Gdańsku, objął funkcję przewodniczącego rady fundatorów tego instytutu.

Jest autorem książki o sławnych liberałach, a także artykułów i felietonów do gazet i czasopism, takich jak „Rzeczpospolita”, „Gazeta Wyborcza”, „Parkiet”, „Polityka”, „Wprost” i „Newsweek Polska”. Jako pierwszy w 1993 zdobył nagrodę „Giganta” przyznawaną przez poznański oddział „Gazety Wyborczej”, w 1993 otrzymał Nagrodę Kisiela.

Działalność polityczna W latach 1980–1989 był doradcą ekonomicznym „Solidarności”, a w 1988 współzałożycielem Kongresu Liberalno-Demokratycznego ze środowiska tzw. gdańskich liberałów. Został przewodniczącym tej inicjatywy politycznej. Pełnił funkcję ministra przekształceń własnościowych w rządach Jana Krzysztofa Bieleckiego (1991) i Hanny Suchockiej (1992–1993). Doprowadził do uruchomienia giełdy i opracowania Programu Powszechnej Prywatyzacji. Zasiadał również w Sejmie I kadencji (1991–1993).

Po porażce wyborczej KLD w 1993, pracował w latach 1994–1997 jako ekspert m.in. za granicą. Po połączeniu się jego dotychczasowego ugrupowania z Unią Demokratyczną w jedną partię, został członkiem Unii Wolności. Z listy UW wszedł do Sejmu III kadencji w 1997. W 2001 przeszedł do Platformy Obywatelskiej, uzyskując mandat posła IV kadencji w okręgu gdańskim. Zasiadł we władzach krajowych PO.

W 1997 prokurator skierował przeciw niemu do sądu akt oskarżenia, zarzucając, że jako minister przekształceń własnościowych miał działać na szkodę interesu publicznego i prywatnego, przekraczając uprawnienia i nie dopełniając obowiązków przy prywatyzacji na początku lat 90. dwóch krakowskich spółek Skarbu Państwa. W marcu 2005 sąd I instancji uniewinnił go od popełnienia tych zarzutów. W styczniu 2006 wyrok ten został uchylony, a sprawę skierowano do ponownego rozpoznania. Ostatecznie w marcu 2009 Sąd Okręgowy w Krakowie prawomocnie uniewinnił Janusza Lewandowskiego.

W okresie od kwietnia 2003 do kwietnia 2004 był obserwatorem przy Parlamencie Europejskim, a następnie europosłem V kadencji w ramach delegacji krajowej. W wyborach europejskich w 2004 został wybrany do PE VI kadencji z listy Platformy Obywatelskiej w okręgu gdańskim. Uzyskał 79 879 głosów (co stanowiło najlepszy wynik w regionie). Był przez 2,5 roku przewodniczącym komisji budżetowej Parlamentu Europejskiego, następnie objął funkcję jej wiceprzewodniczącego. W wyborach europejskich w 2009 skutecznie ubiegał się o reelekcję, ponownie wygrywając w swoim okręgu.

W 2009 został nominowany przez rząd na polskiego komisarza europejskiego ds. programowania finansowego i budżetu w II Komisji José Barroso. 11 stycznia 2010 w Parlamencie Europejskim odbyło się jego przesłuchanie jako kandydata do KE. 9 lutego 2010 Parlament Europejski zatwierdził skład Komisji Europejskiej, w konsekwencji Janusz Lewandowski utracił mandat europosła.

W 2014 ponownie został z listy PO wybrany do Parlamentu Europejskiego. W związku z tym 1 lipca 2014 odszedł ze stanowiska w KE.

W styczniu 2015 został powołany przez premier Ewę Kopacz na przewodniczącego Rady Gospodarczej przy prezesie Rady Ministrów. Zakończył urzędowanie w listopadzie tego samego roku. W 2016 został członkiem zespołu doradców ekonomicznych PO.

W 2019 wystartował w wyborach do Parlamentu Europejskiego z pierwszego miejsca w okręgu nr 1 listy Koalicji Europejskiej. Uzyskał poparcie 120 990 wyborców i utrzymał mandat europosła na okres IX kadencji. W wyborach w 2024 po raz kolejny został wybrany do PE, kandydując z ramienia Koalicji Obywatelskiej i zdobywając 133 444 głosy.

Wyniki w wyborach ogólnopolskich Wybory Komitet wyborczy Organ Okręg Wynik 1991 Kongres Liberalno-Demokratyczny Sejm I kadencji nr 28 8377 (2,85%) 1993 Sejm II kadencji nr 35 11 176 (2,07%) 1997 Unia Wolności Sejm III kadencjinr 11 14 506 (2,54%)Mandat uzyskany z listy ogólnopolskiej. 2001 Platforma Obywatelska Sejm IV kadencji nr 25 4907 (1,36%) 2004 Parlament Europejski VI kadencji nr 1 79 879 (20,17%) 2009 Parlament Europejski VII kadencji 107 529 (22,29%) 2014 Parlament Europejski VIII kadencji 107 814 (23,48%) 2019 Koalicja Europejska Parlament Europejski IX kadencji 120 990 (14,62%) 2024 Koalicja Obywatelska Parlament Europejski X kadencji 133 444 (17,95%)

Życie prywatne Od 1977 był żonaty z Lidią (zm. 2021), ma córkę Justynę.

Odznaczenia i wyróżnienia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2011) Medal św. Wojciecha (2014) Nagroda Kisiela (1993) Perła Honorowa Polskiej Gospodarki w kategorii gospodarka (2010) Nagroda Specjalna Lewiatana przyznana przez Konfederację Lewiatan (2010) Tytuł „Człowieka Roku” 2013 Forum Ekonomicznego

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Gdańskiego Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu Kategoria:Komisarze Unii Europejskiej Kategoria:Laureaci Nagrody Kisiela Kategoria:Ludzie urodzeni w Lublinie Kategoria:Ludzie związani z Instytutem Badań nad Gospodarką Rynkową w Gdańsku Kategoria:Ludzie związani z Sopotem Kategoria:Ministrowie skarbu państwa III Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Politycy Kongresu Liberalno-Demokratycznego Kategoria:Politycy Platformy Obywatelskiej Kategoria:Politycy Unii Wolności Kategoria:Polscy ekonomiści Kategoria:Polscy posłowie do Parlamentu Europejskiego V kadencji Kategoria:Polscy posłowie do Parlamentu Europejskiego VI kadencji Kategoria:Polscy posłowie do Parlamentu Europejskiego VII kadencji Kategoria:Polscy posłowie do Parlamentu Europejskiego VIII kadencji Kategoria:Polscy posłowie do Parlamentu Europejskiego IX kadencji Kategoria:Polscy posłowie do Parlamentu Europejskiego X kadencji Kategoria:Polscy sprinterzy Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej I kadencji (1991–1993) Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej III kadencji (1997–2001) Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej IV kadencji (2001–2005) Kategoria:Posłowie z okręgu Gdańsk Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Gdańskiego Kategoria:Urodzeni w 1951