Chruściki Ukrainy – pierwszy spis chruścików Ukrainy ukazał się w 2006 roku na łamach Trichopterona. Do tej pory udokumentowano występowanie 234 gatunków chruścików na obszarze Ukrainy. Ze względu na stosunkowo słaby stopień poznania, rzeczywista liczba gatunków żyjących na terenie Ukrainy wahać się może w granicach 280-300 gatunków.
Historia badań Ukraina nie doczekała się jeszcze opracowania spisu gatunków Trichoptera. W wieku XIX, gdy rozwijały się badania entomologiczne w Europie, obecna Ukraina stanowiła fragment Austro-Węgier (część Galicji) oraz fragment Rosji. Badania trichopterologiczne na progu XIX i XX prowadził Józef Dziędzielewicz na obszarze tak zwanej Galicji (część tego obszaru to współczesna Ukraina). Po powstaniu w 1918 roku niepodległej Polski obszary zachodniej Ukrainy znalazły się w granicach Rzeczypospolitej – na tym obszarze kontynuował swoje badania Dziędzielewicz. Fragment obecnej Ukrainy znajdował się na terytorium Rumunii (Bukowina). Po roku 1945 ustaliły się granice współczesnej Ukrainy najpierw jako Ukraińskiej Republiki Radzieckiej w ramach ZSRR, od 1991 roku jako niepodległego państwa. Złożona historia najnowsza jak i brak specjalistów przyczyniły się do luki w inwentaryzacji gatunków chruścików tego dużego europejskiego kraju.
Ogromne znaczenie dla poznania fauny chruścików Ukrainy ma kolekcja zebrana przez Józefa Dziędzielewicza na przełomie wieku XIX i XX. Jest to największa i najstarsza kolekcja Trichoptera z terenów obecnej Ukrainy. Prawdopodobnie jest to jedyny zbiór, gdyż niektórzy inni badacze w późniejszym czasie nie zabezpieczyli swoich zbiorów. Dopiero w ostatnich latach XX wieku i na początku XXI w. powstawać zaczęły nowe kolekcje. Nawet stosunkowo nowe prace opisujące nowe gatunki lub dokonujące rewizji (np. Szczęsny 1980) bazują na zbiorach Dziędzielewicza.
Kolekcja Dziędzielewicza współcześnie nie zachowała się w całości w jednym miejscu. Została ona podzielona na kilka części. Jeszcze za jego życia, w 1915 roku, gdy wyjechał ze Lwowa do Myślenic, zabrał ze sobą ok. 1500 okazów. Potem ta część była przekazana do Muzeum Akademii Umiejętności w Krakowie, a następnie do Muzeum Polskiej Akademii Nauk Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierząt. Druga część obecnie znajduje się we Lwowie (ok. 1600 okazów). W 1933 Racięcka z Uniwersytetu Wileńskiego opublikowała pracę z oznaczeniami ok. 600 okazów chruścików zebranych przez Dziędzielewicza, ale nie oznaczonych przez niego (duża część materiałów była z Myślenic, z ostatnich lat życia autora, które zbierał w 1915 r. i przekazywał do Lwowa). Racięcka otrzymała te materiały od dr J. Kinela, sekretarza naukowego Muzeum im. Dzieduszyckich we Lwowie, celem oznaczenia. W taki sposób część kolekcji trafiła do Wilna. Do Lwowa zbiory te prawdopodobnie już nie wróciły, zaś ich dalszy los na razie nie jest znany. Być może znajdują się obecnie w Wilnie.
Kolejny fragment kolekcji w liczbie około kilkudziesięciu okazów znajduje się w Muzeum Narodowym w Pradze. Trafiły one tam w trakcie wymiany pomiędzy Dziędzielewiczem i Klapalekiem. Po kilka okazów znajduje się w Edynburgu (Morton collection) i w kolekcji Ulmera (Hamburg).
Tak więc najważniejsza obecnie kolekcja Trichoptera zebrana głównie przez Dziędzielewicza znajduje się w kilku krajach: Ukrainie, Polsce, Czechach, Wielkiej Brytanii, Niemczech i prawdopodobnie na Litwie.
Badania nad chruścikami w wieku XX w ramach ZSRR i Ukrainy dotyczyły w zdecydowanej większości prac ogólnohydrobiologicznych. Nieliczne tylko prace dotyczą Krymu.
Lista gatunków (taksonów) Rhyacophilidae Rhyacophila Pictet, 1834 Rhyacophila aurata Brauer, 1857 Rhyacophila fasciata Hagen, 1859 Rhyacophila flava Klapálek, 1898 Rhyacophila hirticornis McLachlan, 1879 Rhyacophila intermedia McLachlan, 1868 Rhyacophila laevis slovenica Sykora, 1963 Rhyacophila mocsaryi Klapálek, 1898 Rhyacophila nubila (Zetterstedt, 1840) Rhyacophila obliterata McLachlan, 1865 Rhyacophila philopotamoides orientalis Schmid, 1970 Rhyacophila polonica McLachlan, 1879 Rhyacophila torrentium Pictet, 1834 Rhyacophila tristis Pictet, 1834 Rhyacophila vulgaris Pictet, 1834 Glossosomatidae Glossosoma Curtis, 1834 Glossosoma boltoni Curtis, 1834 Glossosoma conformis Neboiss, 1963 Glossosoma intermedium (Klapálek, 1892) Synagapetus McLachlan, 1879 Synagapetus armatus (McLachlan, 1879) Synagapetus iridipennis McLachlan, 1879 Agapetus Curtis, 1834 Agapetus ajpetriensis Martynov, 1917 Agapetus delicatulus McLachlan, 1884 Agapetus fuscipes Curtis, 1834 Agapetus laniger (Pictet, 1834) Agapetus ochripes Curtis, 1834 Agapetus rectigonopoda Botosaneanu, 1957 Hydroptilidae Orthotrichia Eaton, 1873 Orthotrichia angustella (McLachlan, 1865) Orthotrichia costalis (Curtis, 1834) Oxyethira Eaton, 1873 Oxyethira ecornuta Morton, 1893 Oxyethira falcata Morton, 1893 Oxyethira flavicornis(Pictet, 1834) Hydroptila Dalman, 1819 Hydroptila aegipta Ulmer, 1963 Hydroptila angulata Mosely, 1922 Hydroptila cornuta Mosely, 1922 Hydroptila emarginata Martynov, 1927 Hydroptila forcipata Eaton, 1873 Hydroptila kimminsi Mosely, 1930 Hydroptila occulta (Hare, 1910) Hydroptila pulchricornis Pictet, 1834 Hydroptila sparsa Curtis, 1834 Hydroptila taurica Martynov, 1934 Hydroptila tineoides Dalman, 1819 Hydroptila vectis Curtis, 1834 Agraylea Curtis, 1834 Agraylea multipunctata Curtis, 1834 Agraylea sexmaculata Curtis, 1834
Philopotamidae Philopotamus Stephens, 1829 Philopotamus ludificatus McLachlan, 1878 Philopotamus montanus (Donovan, 1813) Philopotamus variegatus (Scopoli, 1763) Wormaldia McLachlan, 1865 Wormaldia copiosa (McLachlan, 1868) Wormaldia occipitalis (Pictet, 1834) Wormaldia pulla (McLachlan, 1878) Wormaldia subnigra McLachlan, 1865 Wormaldia triangulifera McLachlan, 1878
Hydropsychidae Hydropsyche Pictet, 1834 Hydropsyche acuta Martynov, 1909 Hydropsyche angustipennis (Curtis, 1834) Hydropsyche bulbifera McLachlan, 1878 (=Hydropsyche subguttata Martynov, 1927) Hydropsyche bulgaromanorum Malicky, 1977 Hydropsyche contubernalis McLachlan, 1865 Hydropsyche exocellata Dufour, 1841 Hydropsyche fulvipes (Curtis, 1834) Hydropsyche guttata Pictet, 1834 Hydropsyche instabilis (Curtis, 1834) Hydropsyche modesta Navás, 1925 Hydropsyche ornatula McLachlan, 1878 Hydropsyche pellucidula (Curtis, 1834) Hydropsyche saxonica McLachlan, 1884 Hydropsyche silfvenii (Ulmer, 1906) Cheumatopsyche Wallengren, 1891 Cheumatopsyche lepida (Pictet, 1834)
Polycentropodidae Neureclipsis McLachlan, 1864 Neureclipsis bimaculata (Linnaeus, 1761) Plectrocnemia Stephens, 1836 Plectrocnemia brevis McLachlan, 1871 Plectrocnemia conspersa (Curtis, 1834) Plectrocnemia intermedia Martynov, 1917 Polycentropus Curtis, 1835 Polycentropus flavomaculatus (Pictet, 1834) Polycentropus irroratus Curtis, 1835 Holocentropus McLachlan, 1878 Holocentropus dubius (Rambur, 1842) Holocentropus picicornis (Stephens, 1836) Cyrnus Stephens, 1836 Cyrnus crenaticornis (Kolenati, 1859) Cyrnus flavidus McLachlan, 1864 Cyrnus trimaculatus (Curtis, 1834)
Psychomyiidae Psychomyia Latreille, 1829 Psychomyia pusilla (Fabricius, 1781) Lype McLachlan, 1878 Lype phaeopa (Stephens, 1836) Lype reducta (Hagen, 1868) Tinodes Curtis, 1834 Tinodes pallidulus McLachlan, 1878 Tinodes rostocki McLachlan, 1878 Tinodes valvatus Martynov, 1913 Tinodes waeneri (Linnaeus, 1758)
Ecnomidae Ecnomus McLachlan, 1864 Ecnomus tenellus (Rambur, 1842)
Phryganeidae Trichostegia Kolenati, 1848 Trichostegia minor (Curtis, 1834) Agrypnia Curtis, 1835 Agrypnia obsoleta (Hagen, 1858) Agrypnia pagetana Curtis, 1835 Agrypnia varia (Fabricius, 1793) Phryganea Linnaeus, 1758 Phryganea bipunctata Retzius, 1783 Phryganea grandis Linnaeus, 1758 Oligotricha Rambur, 1842 Oligotricha striata (Linnaeus, 1758) Hagenella Martynov, 1924 Hagenella clathrata (Kolenati, 1848) Oligostomis Kolenati, 1848 Oligostomis reticulata (Linnaeus, 1767)
Brachycentridae Brachycentrus Curtis, 1834 Brachycentrus maculatus (Fourcroy, 1785) [= Oligoplectrum maculatum (Fourcroy, 1785] Brachycentrus montanus Klapálek, 1892 (= Brachycentrus carpathicus Dziędzielewicz, 1895) Brachycentrus subnubilus Curtis, 1834 Micrasema McLachlan, 1876 Micrasema nigrum (Brauer, 1857) Micrasema setiferum (Pictet, 1834)
Limnephilidae Ironoquia Banks, 1916 Ironoquia dubia (Stephens, 1837) Apatania Kolenati, 1848 Apatania carpathica Schmid, 1954 Apatania fimbriata (Pictet, 1834) Apatania irinae Grigorenko, 1991 Apatania meridiana McLachlan, 1880 Apatania wallengreni McLachlan, 1871 Drusus Stephens, 1837 Drusus annulatus (Stephens, 1837) Drusus brunneus Klapálek, 1898 Drusus carpathicus Dziędzielewicz, 1911 Drusus discolor (Rambur, 1842) Drusus nigrescens Meyer-Duer, 1875 Drusus trifidus McLachlan, 1868 Ecclisopteryx Kolenati, 1848 Ecclisopteryx guttulata dalecarlica Kolenati, 1848 Ecclisopteryx madida (McLachlan, 1867) Limnephilus Leach, 1815 Limnephilus affinis Curtis, 1834 Limnephilus auricula Curtis, 1834 Limnephilus binotatus Curtis, 1834 Limnephilus bipunctatus Curtis, 1834 Limnephilus borealis (Zetterstedt, 1840) Limnephilus coenosus Curtis, 1834 Limnephilus decipiens (Kolenati, 1848) Limnephilus dispar McLachlan, 1875 Limnephilus extricatus McLachlan, 1865 Limnephilus flavicornis (Fabricius, 1787) Limnephilus fuscicornis (Rambur, 1842) Limnephilus fuscinervis (Zetterstedt, 1840) Limnephilus griseus (Linnaeus, 1758) Limnephilus hirsutus (Pictet, 1834) Limnephilus ignavus McLachlan, 1865 Limnephilus incisus Curtis, 1834 (= Pseudostenophylax incisus, = Colpotaulius incisus) Limnephilus lunatus Curtis, 1834 Limnephilus marmoratus Curtis, 1834 Limnephilus nigriceps (Zetterstedt, 1840) Limnephilus politus McLachlan, 1865 Limnephilus rhombicus (Linnaeus, 1758) Limnephilus sericeus (Say, 1824) Limnephilus sparsus Curtis, 1834 Limnephilus stigma Curtis, 1834 Limnephilus subcentralis Brauer, 1857 Limnephilus vittatus (Fabricius, 1798) Grammotaulius Kolenati, 1848 Grammotaulius nigropunctatus (Retzius, 1783) Grammotaulius nitidus (Müller, 1764) Glyphotaelius Stephens, 1833 Glyphotaelius pellucidus (Retzius, 1783) Nemotaulius Banks, 1906 Nemotaulius punctatolineatus (Retzius, 1783) Anabolia Stephens, 1837 Anabolia brevipennis (Curtis, 1834) Anabolia concentrica (Zetterstedt, 1840) Anabolia furcata Brauer, 1857 Anabolia laevis (Zetterstedt, 1840) Anabolia nervosa (Curtis, 1834) Rhadicoleptus Wallengren, 1891 Rhadicoleptus alpestris sylvanocarpaticus Botosaneanu & Riedel, 1965 Potamophylax Wallengren, 1891 Potamophylax carpathicus (Dziędzielewicz, 1912) Potamophylax cingulatus (Stephens, 1837) Potamophylax latipennis (Curtis, 1834) Potamophylax luctuosus (Piller & Mitterpacher, 1783) Potamophylax millenii (Klapálek, 1899) Potamophylax nigricornis (Pictet, 1834) Potamophylax rotundipennis (Brauer, 1857) Acrophylax Brauer, 1867 Acrophylax vernalis Dziędzielewicz, 1912 Acrophylax zerberus Brauer, 1867 Chionophylax Schmid, 1951 Chionophylax czarnohoricus (Dziędzielewicz, 1911) Halesus Stephens, 1836 Halesus digitatus (Schrank, 1781) Halesus radiatus (Curtis, 1834) Halesus tesselatus (Rambur, 1842) Mylampophylax Schmid, 1955 Mylampophylax mucoreus (Hagen, 1861) Melampophylax nepos triangulifera Botosaneanu, 1957 Isogamus Schmid, 1955 Isogamus aequalis (Klapálek, 1907) Isogamus czarnohorensis (Dziędzielewicz, 1912) Parachiona Thomson, 1891 Parachiona picicornis (Pictet, 1834) Stenophylax Kolenati, 1848 Stenophylax lateralis (Stephens, 1837) (=Micropterna lateralis) Stenophylax nycterobius (McLachlan, 1875)(=Micropterna nycterobia) Stenophylax permistus McLachlan, 1895 Stenophylax sequax (McLachlan, 1875) (=Micropterna sequax) Stenophylax tauricus (Martynov, 1917) (=Micropterna taurica) Stenophylax testaceus (Gmelin, 1789) (=Micropterna testacea) Stenophylax vibex (Curtis, 1834) Allogamus Schmid, 1955