– japońska żandarmeria wojskowa, istniejąca w latach 1881–1945 jako jednostka w Japońskiej Armii Cesarskiej, pełniąca funkcje tajnej policji politycznej oraz służby kontrwywiadu. Szczyt jej wpływów przypadał na okres II wojny światowej.
Porównywana jest niekiedy do niemieckiej hitlerowskiej policji politycznej Gestapo (tajna policja, kontrwywiad) lub organizacji Schutzstaffel (straż w obozach jenieckich, podobnie jak formacja SS-Totenkopfverbände). W przeciwieństwie do Gestapo, Kempeitai nie posiadała jednak w swej hierarchii postaci centralnej (takiej jak Heinrich Himmler dla SS i Gestapo), a także nie miały wpływu na charakter organizacji osobiste ambicje poszczególnych przywódców.
Stanowiła główne narzędzie terroru w samej Japonii, jak i na obszarach okupowanych przez armię japońską, natomiast na obszarach zajmowanych przez marynarkę wojenną funkcje te spełniała specjalna formacja żandarmerii podlegająca siłom morskim – Tokkeitai.
Początki Kempeitai Kempeitai powstała 4 stycznia 1881 roku. Wzorowana była na żandarmerii francuskiej. Podlegała profosowi generalnemu żandarmerii, który podlegał Departamentowi Spraw Wojskowych (Heimu-kyoku) w Ministerstwie Armii ( Rikugun-shō, znane również jako Ministerstwo Wojny), w zakresie obowiązków policyjnych przed Ministerstwem Spraw Wewnętrznych ( Naimu-shō), a w zakresie wymiaru sprawiedliwości przed Ministerstwem Sprawiedliwości (, Shihō-shō, obecnie Hōmu-shō).
Początkowo do zadań Kempeitai należało utrzymywanie porządku w armii, choć nigdy nie była to typowa żandarmeria. Tłumiła protesty wśród ludności wiejskiej, sprzeciwiającej się poborowi do wojska. Zajmowała się też zaopatrzeniem. Z czasem postawiono ją na straży porządku publicznego, wspierając przy tym tradycyjną policję w prefekturach. Kempeitai razem z Tokubetsu Kōtō Keisatsu (Specjalną Wyższą Policją), nadzorowała ruchy studenckie, organizacje komunistyczne i pacyfistyczne. W czasie II wojny światowej Kempeitai zasłynęła jako główne narzędzie represji wobec jeńców wojennych oraz cywilów. W tym okresie liczyła ok. 36 tys. funkcjonariuszy.
W polityce i społeczeństwie japońskim od lat trzydziestych do końca II wojny światowej panowały nastroje szowinistyczne i imperialistyczne. Głoszenie poglądów odmiennych od państwowej ideologii spotykało się z brutalną odpowiedzią ze strony służb państwowych. Osoby podejrzewane o „popełnienie przestępstw politycznych” lub inne tego typu przewinienia były po zatrzymaniu poddawane torturom w celu wydobycia zeznań.
Szkolenie Warunkiem przyjęcia do służby było przejście rygorystycznych egzaminów, sprawdzających sprawność fizyczną i inteligencję kandydata. Szkolenie oficerów trwało sześć lat, natomiast w czasie wojny rok. Czas szkolenia podoficera w okresie pokoju trwał sześć miesięcy.
Oficerowie i szeregowi odbywali szkolenie w szkołach wojskowych, policyjnych albo w specjalnych jednostkach szkoleniowych. Główne szkoły znajdowały się w Tokio i Keijō („Miasto Stołeczne” – japońska nazwa w czasie okupacji Korei, obecny Seul) oraz w utworzonych podczas wojny ośrodkach w Singapurze i Manili. Od 1881 oficerowie żandarmerii byli zazwyczaj absolwentami różnych szkół wojskowych, m.in.: Rikugun Shikan Gakkō (Szkoły Oficerskiej Sił Lądowych), Rikugun Daigaku (Wyższej Szkoły Wojsk Lądowych).
W 1938 utworzono w dzielnicy Kudan w Tokio Kōhō Kinmu Yōin Yōseijo (Ośrodek Szkolenia Służb Tyłowych), którym kierował generał porucznik Eiichi Kinoshita. Funkcjonariusze Kempeitai zdobywali tam przygotowanie do pracy w wywiadzie. Szkolenie obejmowało szpiegostwo, posługiwanie się materiałami wybuchowymi, organizowanie dywersji, łamanie szyfrów oraz jazdę konną. Organizowano specjalne kursy maskowania, podczas których kursantów wysyłano incognito do firm, by ci składali raporty na temat ich działalności.
Struktura dowodzenia Na terytorium kontrolowanym przez którąś z armii japońskich (np. Armia Środkowych Chin lub 18 Armia) istniały kwatery główne Kempeitai, na czele których stał dowódca w stopniu generała majora (shōshō) lub pułkownika (taisa). Kwaterze podlegały jednostki polowe (2-3 na każdą armię), które składały się z dowódcy w stopniu podpułkownika (chūsa), 22 oficerów polowych (sakan) oraz 352 funkcjonariuszy innych rang. Jednostka polowa była podzielona na 65-osobowe sekcje zwane buntai, którymi dowodził dowódca w stopniu kapitana (tai'i) lub porucznika (chūi). Buntai podzielone były na wydziały (bunkentai) złożone z dowódcy w randze podporucznika (shōi) lub starszego sierżanta sztabowego (jun-shikan) oraz 20 osób personelu. Każdemu wydziałowi podlegały oddziały policji (keimu-han), administracja (naikin-han) oraz oddział do zadań specjalnych (tokumu-han).
Uprawnienia do aresztowań thumb|Mundur oficera Kempeitai, wystawiony w Muzeum Obrony Wybrzeża w Hongkongu Funkcjonariusz Kempeitai posiadał szerokie uprawnienia do zatrzymania każdego podejrzanego cywila, a nawet japońskiego wojskowego wyższego od niego rangą o 3 stopnie. Nietykalność osobista bez wyroku sądowego na wzór angielskiej ustawy Habeas Corpus nie obowiązywała. Osoby aresztowane z reguły były od razu uznawane za winne, a proces przesłuchiwania odbywał się w tajemnicy. W warunkach frontowych funkcjonariusze Kempeitai orzekali bez sądu o winie żołnierzy oraz oficerów i od razu wykonywali wyrok.
Tortury były najczęstszą metodą wymuszenia zeznań.
Główne metody torturowania Tortura „ryżu”: ofiarę pozostawiano przez kilka dni bez jedzenia, po czym zmuszano ją do zjedzenia surowego ryżu, a następnie wypicia dużej ilości wody. Nasączony wodą ryż pęczniał, powodując ogromny ból brzucha.
Tortura „wodna”: unieruchomionej, leżącej ofierze wlewano przez usta i nos wodę do płuc, dopóki torturowany nie stracił przytomności. Czasami skakano mu po brzuchu, aby wydalił wodę z powrotem. Zazwyczaj ofiarę cucono i powtarzano to tyle razy, ile uznano za potrzebne. (zob. też. waterboarding)
Przypiekanie ciała: gaszenie na ciele ofiary papierosów lub cygar, stosowano w tym celu również świece, rozpalone do czerwoności żelazo, płonący olej lub wrzącą wodę. Przypalano zazwyczaj najczulsze części ciała, jak nozdrza, bębenki w uszach, pępek, narządy płciowe.
Rażenie prądem elektrycznym: prąd elektryczny przepuszczano przez najczulsze części ciała (podobne jak w przypiekaniu).
Rozciąganie stawów kolanowych: po związaniu torturowanemu rąk do tyłu kazano mu uklęknąć i kładziono mu z tyłu na nogach, za stawami kolanowymi, pręt, którego średnica osiągała czasami trzy cale. Następnie przyciskano uda do dołu - czasami robiono to, skacząc na nie - co powodowało rozciąganie się stawów kolanowych. W wyniku tej tortury kości wychodziły za stawów, powodując gwałtowny ból.
Zawieszanie: torturowanego wieszano za przeguby rąk, ramiona, nogi lub szyję tak, by wyciągnąć kości ze stawów lub dławić go. Metodę tę łączono niekiedy z chłostą, której dokonywano w czasie zawieszania.
Klęczenie na ostrych przedmiotach: ofierze kazano klęczeć godzinami najczęściej na krawędzi ociosanych bloków kamiennych. Gdy się poruszył, chłostano go.
Wyrywanie paznokci: torturowanemu wyrywano paznokcie u palców rąk i nóg za pomocą szczypiec. Często stosowano również wbijanie za paznokcie małych drzazg bambusowych.
Bandażowanie palców: pomiędzy palce u rąk wkładano kijki i następnie palce razem z kijkami bandażowano. Następnie za pomocą sznurka bandaż zaciskano, co powodowało straszliwy ból. Kończyło się to, jeśli nie połamaniem kości, to w każdym razie zgnieceniem palców i opuchlizną trwającą kilka dni.
Umundurowanie Funkcjonariusze nosili standardowe wojskowe mundury w kolorze khaki (M1938) i czarne wojskowe buty. Na lewym ramieniu mieli opaskę z dwoma ideogramami: (kenpei - żandarmeria), na ramieniu czarną naszywkę przypominającą w kształcie dużą literę „M”. Tego typu naszywki oznaczały korpusy w armii np. czerwony – piechotę, żółty – artylerię itp. Często jednak występowali po cywilnemu z przypiętym do marynarki znaczkiem w kształcie cesarskiej chryzantemy. Oficerowie nosili ze sobą katanę oraz rewolwer, zaś młodsi rangą funkcjonariusze bagnet i pistolet. Kaprale w obozie jenieckim wyposażeni byli w shinai (bambusowy miecz do kendo), służący do bicia więźniów.
thumb|Książę Yi Wu (1912–1945), z koreańskiej rodziny cesarskiej, w mundurze armii japońskiej. Przy samolocie honory oddaje oficer Kempeitai (opaska na ramieniu)
Działalność kontrwywiadowcza Japońska żandarmeria wojskowa pełniła również służbę kontrwywiadowczą. Śledziła działalność cudzoziemców, rzeczywistych, jak i potencjalnych szpiegów. Pod jej obserwacją byli zwłaszcza pracownicy placówek dyplomatycznych i dziennikarze. W tym celu współpracowała z innymi tego typu służbami, a w szczególności z Tokkō. Niekiedy jednak dochodziło do konfliktów pomiędzy Kempeitai a Tokkō, np. podczas rozpracowywania tzw. tokijskiej siatki Richarda Sorge, szpiegującej na rzecz ZSRR.
W warunkach polowych specjalne jednostki Kempeitai, w sile około tysiąca ludzi przydzielano do każdej armii jako formacje kontrwywiadu.
Działalność propagandowa
Kempeitai rozpowszechniała propagandę, skierowaną zarówno do społeczeństwa japońskiego, jak i do alianckich żołnierzy. Od obywateli oczekiwano czynnego udziału w wyłapywaniu zagranicznych szpiegów. Organizowano tzw. „dni wyłapywania szpiegów”, ażeby zachęcić cywilów do współpracy. W tym celu rozwieszano specjalne plakaty informacyjne. Propaganda skierowana zaś do aliantów nawoływała do zawieszenia broni. Szczególną zasługę w tym miała Iva Toguri, zwana „tokijską różą”. Była ona Amerykanką japońskiego pochodzenia czyli nisei, i tak jak wielu nisei współpracowała z Kempeitai. Prowadziła ona program „Godzina Zero” na antenie radia NHK, w którym nakłaniała Amerykanów do zawieszenia broni. Poza tym działalność propagandowa Kempeitai miała siać dezinformację wśród szeregów wroga.
Działalność Kempeitai na obszarach okupowanych „Nowy porządek” w Azji
W okupowanych państwach Cesarska Armia Japońska, Japońska Cesarska Marynarka Wojenna i Kempeitai uczestniczyły w masowym ludobójstwie. Polityka ekspansjonizmu usprawiedliwiana była chęcią utworzenia bloku państw Azji, który stawiłby czoło europejskiemu kolonializmowi. W 1940 powstały plany utworzenia „Strefy Wspólnego Dobrobytu Wielkiej Azji Wschodniej”. Rekrutowano stamtąd ochotników do wojska i wywiadu spośród ludności lokalnej, a zwłaszcza z Korei oraz Mandżukuo. Rekrutacja odbywała się na mocy ustaw z 1919 i 1937.
Kempeitai pełniła służbę porządkową w nowo podbitych krajach, wydawała dokumenty podróżne, wspólnie z armią zwalczała ruch oporu, werbowała siłę roboczą, rekwirowała żywność i zaopatrzenie. Miała rozkaz rekwirowania wszystkich nadajników radiowych, gdyż obawiała się, że aliancka propaganda będzie szkodziła w polityce podporządkowania Japończykom rdzennej ludności azjatyckiej.
Morderstwa, gwałty i grabieże, jakich dopuszczali się żołnierze japońscy, rzadko były potępiane przez żandarmerię wojskową. Żandarmi wielokrotnie sami uczestniczyli w tego typu incydentach. Jedynie na terenie, na którym lokalna ludność zgadzała się współpracować z okupantem, Kempeitai zapewniała im bezpieczeństwo.
Mandżukuo
thumb|Generał Hideki Tōjō. W latach 1935–1937 dowódca Kempeitai w Armii Kwantuńskiej, a następnie szef jej sztabu. Premier Japonii w latach 1941–1944. Po wojnie stracony za zbrodnie wojenne W podbitej w 1931 Mandżurii utworzono marionetkowe państwo zwane w języku polskim Mandżukuo (po chińsku: Mănzhōu Guó, po jap.: Manshū-koku).